Doanh nhân Mai Son: Thành công là mang lại giá trị cho những người đồng hành

24 năm trước, Mai Son quyết định từ bỏ nghề tiếp viên hàng không để dốc toàn bộ sự liều lĩnh tuổi trẻ và số tiền dành dụm được vào việc khởi nghiệp. Giờ đây, công ty bán lẻ thời trang Maison Retail Management International (Maison RMI) đã sở hữu 26 thương hiệu offline, hơn 70 thương hiệu online và hơn 200 cửa hàng trên toàn quốc.

Là “đầu tàu” của một doanh nghiệp 2.000 nhân viên, đồng thời là mẹ của 5 đứa con, Mai Son vẫn có đầy năng lượng để tiến về phía trước. Sức mạnh của chị được hun đúc từ động cơ xây dựng giá trị cho đội ngũ. Thành công, theo định nghĩa của Mai Son, chưa bao giờ là một thứ hào quang đơn độc.

Điều gì thôi thúc chị bước vào thế giới thời trang thay vì tiếp tục con đường làm tiếp viên hàng không – công việc mà thời ấy ai cũng ngưỡng mộ?

Nhờ công việc tiếp viên hàng không, tôi có cơ hội đi nhiều nơi và nhìn thấy thế giới rộng lớn hơn. Tôi quan sát thấy nền kinh tế và ngành bán lẻ ở các nước rất sôi động. Tôi nghĩ, nếu một ngày Việt Nam cũng như vậy thì sẽ thú vị lắm. Ban đầu, đó chỉ là một suy nghĩ. Nhưng sau đó, tôi tự hỏi: tại sao mình không mang những thương hiệu quốc tế về Việt Nam? Tôi nhìn thấy rất rõ rằng ai cũng muốn được mua sắm, muốn tự thưởng cho bản thân những điều đẹp đẽ.

Tôi không phải người sinh ra trong điều kiện đủ đầy nên mọi quyết định đều phải tính toán rất cẩn trọng. Nhưng một khi đã quyết tâm, tôi dốc toàn bộ số tiền tiết kiệm của mình vào đó. Và may mắn cho tôi, khi ấy thị trường vẫn còn gần như bỏ ngỏ.

Trong ngành công nghiệp thay đổi rất nhanh, điều khó giữ nhất theo chị là sự mới mẻ hay bản sắc?

Cả hai đều quan trọng và không thể thiếu cái nào. Sự mới mẻ là bắt buộc vì thời trang luôn chuyển động. Nhưng bản sắc cũng quan trọng không kém. Với tôi, mỗi thương hiệu giống như một con người. Phải có cá tính riêng, phải trưởng thành theo thời gian và phải biết thích nghi. Nếu không có bản sắc thì rất khó để tồn tại.

Phụ nữ làm thời trang thường bị nhìn nhận là thiên về cảm xúc hơn chiến lược. Chị đã học cách cân bằng hai yếu tố đó như thế nào?

Trong công việc, tôi luôn ưu tiên điều gì tốt nhất cho doanh nghiệp, cho tổ chức và cho khách hàng. Những con số luôn cho mình biết một điều gì đó. Tuy nhiên, kinh doanh là sự kết hợp giữa trực giác và tính toán. Mình phải cảm nhận được thị trường: bộ sưu tập này mạnh hay yếu, xu hướng này có thật sự phù hợp hay không. Kinh doanh cần đến sự nhạy cảm.

Chị từng nói nhiều về sự hiếu kỳ. Trong kinh doanh, sự hiếu kỳ đó dẫn chị đến đâu?

Sự hiếu kỳ giúp tôi rất nhiều, không chỉ trong kinh doanh mà trong cả đời sống. Ví dụ: ngày xưa tôi không tập thể dục. Nhưng rồi đọc báo thấy người ta nói tập thể dục tốt, mình hiếu kỳ nên đi tập thử. Sau đó lại thay đổi hoàn toàn lối sống của mình nhờ sự hiếu kỳ đó. Trong kinh doanh cũng vậy. Sự hiếu kỳ khiến tôi luôn muốn học thêm, thử thêm và không bao giờ đứng yên.

Là người đứng đầu một doanh nghiệp, chị nghĩ “quyền lực” thực sự nằm ở khả năng kiểm soát hay truyền cảm hứng cho đội ngũ?

Việc truyền cảm hứng là tất yếu vì nếu người lãnh đạo không có tố chất này, doanh nghiệp sẽ không đi xa được. Nhưng chỉ truyền cảm hứng thôi thì chưa đủ. Một doanh nghiệp muốn phát triển cần một hệ thống vận hành thật sự thông minh và khỏe mạnh. Quan trọng hơn, người lãnh đạo không thể chỉ nói bằng lời mà phải lao vào làm cùng đội ngũ.

Trong suốt 24 năm giữ vị trí “đầu tàu”, đâu là giai đoạn thử thách nhất với chị?

Là khoảng năm thứ 10-17. Đó là lúc mọi thứ thay đổi rất khốc liệt. Kinh tế khủng hoảng, thị trường bán lẻ được tái định hình, trung tâm thương mại mọc lên nhiều hơn, các thương hiệu quốc tế đổ vào Việt Nam mạnh hơn. Áp lực cạnh tranh rất lớn. Khi ấy, tôi buộc phải lập chiến lược mới với hàng loạt câu hỏi: công ty sẽ đi tiếp như thế nào, phải thay đổi ra sao để vượt qua giai đoạn đó.

Căng thẳng vô cùng. Cũng có lúc tôi hoài nghi bản thân. Nhưng cảm giác đó qua rất nhanh vì tôi là người khá tỉnh táo và có nội lực mạnh, đồng thời, tôi cũng truyền được tinh thần đó cho đội ngũ. Cả tập thể luôn hướng về cùng một mục tiêu. Vượt qua được “khúc cua” ấy là một trong những điều quan trọng nhất để có Maison RMI hôm nay.

Sau 24 năm, định nghĩa của chị về thành công đã thay đổi như thế nào?

Thật lòng mà nói, 24 năm trước, khi bắt đầu với thương hiệu đầu tiên, tôi chỉ nghĩ đơn giản là phải kiếm được tiền để cuộc sống tốt hơn. Lúc đó, kiến thức kinh doanh gần như là số 0 tròn trĩnh, đúng nghĩa là chỉ có tuổi trẻ và sự liều lĩnh. Tôi chưa từng nghĩ đến những điều lớn lao hơn hoặc dám hình dung công ty sẽ đi xa đến đâu. Tuy nhiên, sau chừng ấy năm, tôi nhận ra giá trị lớn nhất bây giờ không còn là làm giàu cho riêng mình nữa mà là làm giàu cho nhân viên, cho những người đã đồng hành suốt bao năm qua và góp phần thay đổi diện mạo của ngành bán lẻ thời trang. Ngày hôm nay, tôi có thể tự hào nói rằng công ty của mình có tiềm năng rất lớn, và vì thế, tương lai của đội ngũ cũng vô cùng rộng mở. Tôi càng tự hào hơn khi đây là một doanh nghiệp Việt Nam do phụ nữ điều hành, với phần lớn nhân sự là nữ.

Sự mạnh mẽ bên trong chị đã được chuyển hóa ra sao?

24 năm trước, mạnh mẽ với tôi là “điếc không sợ súng”. Tôi cứ lao đi thôi. Còn hôm nay, mọi quyết định đều phải qua một “màng lọc” rất tinh vi. Ngày xưa, nếu tôi lỡ không thành công thì chỉ có gia đình tôi chịu ảnh hưởng. Nhưng bây giờ, phía sau tôi là 2.000 nhân viên và 2.000 gia đình. Mọi thứ đều phải được cân nhắc cẩn thận. Thành công hay mạnh mẽ không nằm ở việc liều lĩnh mà nằm ở khả năng tính toán, sự bền bỉ và luôn sẵn sàng thích nghi. Điều tôi nghĩ tới mỗi ngày không chỉ là tăng trưởng doanh thu mà làm sao để tất cả cùng phát triển tốt hơn trên hành trình này.

Sự dũng cảm trong kinh doanh thường được hiểu là dám mạo hiểm. Với chị, có khi nào dũng cảm lại là dám lựa chọn một điều có vẻ “ít hấp dẫn” hơn?

Trong kinh doanh, nếu quá an toàn thì khó thắng được. Tôi là người thích thử thách và những điều có tính mạo hiểm. Tuy nhiên, là mạo hiểm có tính toán chứ không phải nhắm mắt làm liều. Một doanh nghiệp tồn tại và phát triển suốt 24 năm không thể chỉ dựa vào cảm tính. Có những lựa chọn nhìn bên ngoài không quá hào nhoáng nhưng nếu hướng đi đó đúng cho doanh nghiệp thì tôi vẫn kiên trì.

Thời trang thường được nhìn nhận là cái đẹp hình thức. Với chị, nó có phản chiếu điều gì sâu hơn về con người?

Thời trang phản chiếu cá tính và cách mình muốn xuất hiện trước thế giới. Ví dụ trong những cuộc gặp quan trọng, tôi thường chọn mặc sơ mi trắng. Nó đơn giản nhưng luôn cho tôi cảm giác chỉn chu, tự tin và không khiến người đối diện bị phân tâm. Trang phục, phụ kiện đôi khi nói lên rất nhiều về tính cách và lối sống của một người.

Trong một thế giới đề cao thành tựu và tốc độ, chị nghĩ lòng trắc ẩn – với người khác và với chính mình – có phải là một dạng sức mạnh bị đánh giá thấp?

Trong một xã hội mà ai cũng chạy rất nhanh, người ta thường nghĩ phải lạnh lùng hơn, quyết liệt hơn, thậm chí gai góc hơn thì mới tồn tại được. Nhưng càng đi qua nhiều thứ, tôi càng thấy lòng trắc ẩn mới là nội lực bền vững. Rất dễ để mình trở nên phòng thủ, đa nghi hoặc khép mình sau những tổn thương. Nhưng nếu mình vẫn còn khả năng thấu hiểu người khác, vẫn còn muốn cho đi, vẫn còn đối xử tử tế với mọi người xung quanh, đó là một dạng sức mạnh rất đặc biệt.

Lòng trắc ẩn không đồng nghĩa với yếu mềm hay dễ dàng bỏ qua. Với tôi, nó phải đi cùng nguyên tắc và kỷ luật. Mình vẫn có thể tử tế nhưng có giới hạn rõ ràng. Mình vẫn có thể mềm mại nhưng không để người khác vượt qua những giá trị mà mình tin tưởng.

Vậy làm thế nào để giữ được sự mềm mại, nhạy cảm mà không bị ở thế yếu trên thương trường?

Tôi nghĩ điều bảo vệ mình không phải là sự dữ dằn mà là nguyên tắc. Nếu một điều gì đó không đúng với giá trị của tôi, tôi sẽ nói không.

Nhiều người gặp tôi lần đầu thường nghĩ tôi là kiểu phụ nữ được thừa hưởng nền tảng kinh doanh từ gia đình. Họ không nghĩ rằng mọi thứ là do tôi xây dựng. Nhưng tôi chưa bao giờ cảm thấy cần phải chứng minh điều đó bằng cách trở nên quá cứng rắn hay phải thể hiện thế này thế kia. Và để làm được điều đó, tôi buộc phải có kỷ luật.

Kỷ luật không chỉ nằm trong công việc mà nó bắt đầu từ lối sống hàng ngày: cách mình ăn uống, tập luyện, chăm sóc bản thân hay quản lý thời gian. Khi mình sống có kỷ luật đủ lâu, nó sẽ trở thành một phần trong tư duy của mình. Lúc đó, trong công việc hay đàm phán, mình cũng mang theo sự rõ ràng đó.

Có khoảnh khắc nào khiến chị thay đổi cách nhìn về sức mạnh không?

Có. Khoảng 10 năm trước, khi tôi gặp chồng hiện tại của mình. Anh ấy xuất thân từ môi trường start-up công nghệ, tư duy hoàn toàn khác tôi. Điều khiến tôi ngạc nhiên nhất là cách anh ấy thu hút người tài. Không phải bằng tiền mà bằng sự tử tế, minh bạch và niềm tin. Hơn thế nữa là cách anh ấy kết nối mọi người với một bức tranh lớn hơn. Lúc đó tôi nhận ra rằng muốn thu phục người tài chưa chắc cần nhiều tiền. Điều khiến người ta thật sự muốn đồng hành lâu dài là cảm giác được tôn trọng, được tin tưởng và được là một phần của điều gì đó lớn lao. Điều đó đã thay đổi hoàn toàn cách tôi xây dựng đội ngũ và vận hành công ty.

Cụ thể là như thế nào?

Trước đây, tôi có tư duy khá phòng thủ. Tôi từng nghĩ giữ mọi thứ cho riêng mình sẽ an toàn hơn. Nhưng khi thay đổi cách nghĩ, tôi hiểu rằng nếu muốn đi xa, mình phải học cách chia sẻ lợi ích với những người đồng hành cùng mình. Tôi bắt đầu trao quyền nhiều hơn và chia sẻ nhiều hơn. Bây giờ, điều khiến tôi tự hào nhất là việc doanh nghiệp vẫn vận hành rất tốt ngay cả khi tôi không có mặt ở đó.

Có khoảnh khắc nào chị nhận ra sức mạnh không đến từ những cột mốc lớn lao mà đến từ những điều giản dị, đời thường?

Càng lớn, tôi càng nhận ra rằng mục tiêu đường dài nằm ở sự cân bằng và bình yên bên trong. Khi nhìn những nhà lãnh đạo lớn trên thế giới thay đổi theo tuổi tác và sau thành công, tôi cũng quyết định thay đổi lối sống của mình.

Phiên bản thay đổi của tôi là sống chậm lại và dành nhiều thời gian chăm sóc bản thân hơn. Tôi chủ động đi ngủ sớm, dậy sớm để dành khoảng 2 tiếng tập luyện trước giờ làm. Năng lượng của tôi không còn dồn vào việc xử lý vấn đề ngay lúc nó xảy ra, mà chuyển sang nhìn xem hệ thống đang đứt ở đâu và cùng đội ngũ sửa nó.

Những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ đó khiến tôi khỏe hơn, bình an hơn và bền bỉ hơn, các chỉ số kinh doanh của công ty cũng cải thiện rõ rệt.

Ở thời điểm hiện tại, điều gì khiến chị cảm thấy vững vàng nhất?

Là chuyện tôi vẫn còn năng lượng để học hỏi, còn sức khỏe để làm việc, dành thời gian cho gia đình và vẫn giữ được sự hào hứng với cuộc sống.

Cuộc sống lúc nào cũng có khó khăn nhưng bây giờ tôi không còn sống trong cảm giác thiếu hụt nữa. Tôi sống với tâm thế đủ đầy hơn. Có thêm một chút tiền, tôi vẫn bình yên. Mất đi một chút, tôi cũng vẫn bình yên. Chỉ cần trong tâm mình hài lòng, thấy đủ là đủ. Sau rất nhiều năm làm việc, tôi nhận ra điều quan trọng nhất là mình vẫn thấy hứng thú với hành trình đang đi.

Cảm ơn chị đã chia sẻ!