Đến Hà Giang nhiều nhưng bạn đã biết tới hoang mạc đá Sảng Tủng độc nhất?

Du Lịch

Ai đã một lần lên mảnh đất địa đầu tổ quốc, đã qua những con đường cheo leo bên vách núi đá dựng đứng của Đồng Văn chắc hẳn sẽ hiểu được sự nhọc nhằn của mảnh đất này. Không ngoa để nói rằng, cuộc sống ở đây có lẽ khắc nghiệt nhất trên toàn Việt Nam, ở đâu cũng chỉ thấy đá và đá, con người như được sinh ra từ đá và chết vùi vào đá. Và trong cái không gian hơn 600km2 của miền đá khô khát miên man bất tận đó, những vẻ đẹp từ cuộc sống khắc nghiệt cũng hiện lên một cách kỳ diệu.

dsc_1035
Hà Giang vốn được mệnh danh là “mảnh đất của đá và đá”
dsc_1038
Sảng Tủng vốn rất rất ít dấu chân của dân du lịch
img_1059
Nơi mà sự khô cằn của đá hiện rõ trên từng bước chân đi

Dốc Bắc Sum quanh co hiểm trở, núi đôi cô Tiên đẹp mơ màng, dốc Thẩm Mã, Chín Khoanh như dải lụa giữa cao nguyên, đèo Mã Pí Lèng hiểm trở bậc nhất, hẻm vực Tu Sản dựng đứng hàng trăm mét, đường lên Ma Lé chênh vênh như bám vào vách đá… Đá miên man bất tận, đá chất ngất kéo dài hàng trăm cây số, đá khô khốc và chết chóc, nhưng bạn phải đến “Hoang mạc đá Sảng Tủng” mới cảm nhận được sự cực hạn khó nhọc của con người và sự khô khốc chết chóc của đá.

img_4735
Con đường cheo leo vào Sảng Tủng xuyên qua những rừng núi đá
img_9004
Những miền đất khác của Hà Giang cũng khô cằn nhưng lại bừng sắc hoa mỗi khi xuân về

Hoang mạc đá Sảng Tủng được biết đến như một dạng địa chất độc đáo của cao nguyên đá Đồng Văn. Đó là những kiểu núi dạng kim tự tháp hoặc hình nón bên trên nhọn hoặc hơi khum với sườn thẳng tắp một góc chừng 45 độ. Không có cây cối, chỉ có trập trùng đá xám gối vào đá xám mà thôi.

dsc_1008
Chúng tôi đi trên những con đường mà “xe lăn trên đá, đá lăn trên đường”
img_4714
Có rất nhiều “kim tự tháp” đá ở Sảng Tủng

Theo các nhà khoa học, dạng địa hình này được tạo ra bởi các dãy núi đá vôi bị phong hóa, trên bề mặt gần như không có lớp phủ thực vật. Đặc biệt, dạng địa hình này gần như chỉ xuất hiện từ độ cao 1.300m trở lên và nhiều nhất là trong khoảng 1.500 – 1.700m so với mực nước biển.

img_4727
Len giữa những khoảnh đất ít ỏi đó là nguồn sống của đồng bào nơi đây
img_1048
Hoang mạc đá Sảng Tủng là sự thể hiện một cách rõ nét nhất cuộc sống nhọc nhằn trên đá của đồng bào
img_4728
Một cuộc sống nhọc nhằn khi rất rất ít nước sinh hoạt, chỉ trồng được ngô 1 vụ…

Có rất nhiều bãi đá khác nhau ở cao nguyên Đồng Văn như “vườn thú đá Lũng Pù” với nhiều phiến đá hình con thú to nhỏ, hay như “bãi đá hải cẩu” ở Vần Chải, “vườn hoa đá” Khâu Vai, “rừng đá Sà Phìn – Lũng Táo”, “tháp kim Pả Vi”… Những bãi đá ấy vẫn gợi lên cảm giác về sự sống và người dân vẫn có thể gieo ngô vào các hốc đất nhỏ giữa những triền núi đá để mưu sinh.

dsc_0940
Chúng tôi chọn cho mình con đường nhọc nhằn vào Sảng Tủng từ Sủng Là
dsc_1143
Băng qua những thửa đất nhỏ nở đầy hoa
dsc_0996
Để thấy cuộc sống khó nhọc của đồng bào nơi đây

Nhưng hoang mạc đá Sảng Tủng thì lại như một bãi đá vụn hoang tàn. Gần như không có cây cối, không sông suối, cả cảnh quan của vùng đất này gợi lên sự hoang vu một cách kỳ lạ – đó cũng là lý do vì sao các nhà nghiên cứu gọi là hoang mạc đá. Cả vùng hoang mạc chỉ có mấy chục hộ dân sinh sống dưới những thung lũng nhỏ xen kẽ giữa các núi đá.

img_1052
Hoang mạc đá Sảng Tủng vẫn còn hoang sơ bởi đường đi khó nhọc, bởi du lịch chưa đặt chân đến nơi
img_1066
Nơi những ngôi mộ đá rải đầy khắp lối đường đi
dsc_1089
Bên cạnh một cuộc sống bình yên đến lạ lùng

Những ngôi nhà trình tường nhỏ bé trên khoảnh đất nhỏ hiếm hoi chỉ trồng được rất ít ngô hoặc cải bởi quanh năm thiếu nước và khí hậu khô cằn. Đó là những người Mông, Dao, Lô Lô đang kiêu hãnh đương đầu với thiên nhiên và viết nên bản hùng ca sinh tồn, nơi mảnh đất mà người ta vẫn nói rằng “con người ở đó sinh ra từ đá, lớn lên cùng đá, sống trên đá và chết vùi vào đá”.

Thực hiện: depweb

11/12/2018, 14:00

Độc đáo lễ hội đua bò chùa Rô

Du Lịch

Đua bò chùa Rô là một nét văn hóa độc đáo và ý nghĩa của đồng bào Khmer ở khu vực Tịnh Biên, Tri Tôn thuộc tỉnh An Giang. Cuộc thi được tổ chức mỗi năm một lần trong lễ Dolta (lễ cúng ông bà tổ tiên) vào khoảng 29/8 – 1/9 âm lịch tại khoảnh ruộng trong khuôn viên ngôi chùa Rô nổi tiếng. Từ sáng sớm, các đôi bò, người dân xem hội đã chật kín con đường giữa những hàng cây thốt nốt khiến không khí trở nên rất náo nhiệt. Đường đua bò dạng hình tròn được nhà chùa cải tạo lại với các bờ đất xung quanh để người dân tiện theo dõi và cổ vũ cho các đội đua.

1
Vùng đất An Giang đặc trưng bởi những cây thốt nốt và đồng bào Khmer, Chăm
img_1838
Khoảnh ruộng nơi diễn ra lễ hội đua bò chùa Rô hàng năm

Lễ hội đua bò của đồng bào Khmer chẳng biết có từ bao giờ. Tương truyền, khi xưa các đôi bò trong phum sóc đều kéo đến cày bừa thí công cho đất của chùa, sau những buổi bừa như vậy các chủ bò lại rủ nhau chạy thi cho vui. Dần dà, các sư trụ trì đứng ra tổ chức thành cuộc đua và treo giải thưởng là các sợi dây nài khớp hoặc những vòng lục lạc đẹp mắt. Từ đó, đua bò trở thành tập quán của người Khmer ở vùng đất Bảy Núi trong dịp Tết Dolta hàng năm mang tính hàm ơn đối với thiên nhiên, vật nuôi đã góp phần làm nên vụ mùa bội thu, cuộc sống ấm no hơn.

img_0716
Bò ở An Giang thường có màu trắng và cao lớn hơn so với nhiều giống bò vàng khác
img_0825
Cuộc đua thể hiện sự khéo léo trong khả năng nài bò của những người đàn ông Khmer

Từ lúc bắt đầu cho đến khi kết thúc, không khí xung quanh trường đua lúc nào cũng tưng bừng náo nhiệt bởi tiếng vỗ tay, hò reo, tiếng hét của chủ bò nhằm thúc bò bứt phá tốc độ để về đích, tiếng trẻ con chơi đùa sau khoảnh ruộng hay cả tiếng hát của những người phụ nữ nhổ mạ cấy lúa. Khi bắt đầu cuộc đua, người điều khiển bò cầm roi hoặc khúc gỗ tròn dài chừng gần 1m có tra đinh nhọn ở đầu. Lúc cần thúc bò đi nhanh thì họ dùng cây gậy này chích mạnh vào mông bò, bò bị đau sẽ phóng nhanh về phía trước, người điều khiển phải rất khéo léo để giữ cương chắc khi bò bứt tốc để không bị ngã về phía sau.

img_0698
Bứt phá tốc độ để về đích
img_0853
Sự khéo léo của các tay nài là quyết định cho sự thành bại

Cuộc đua gồm 2 vòng, vòng một thì hai đôi bò đi chậm chậm vòng quanh trường đua. Vòng sau sẽ là vòng để người điều khiển dùng roi gậy thúc bò nhanh về đích nhất. Người dân ở đây luôn tự hào nếu đội của phum sóc mình giành giải cao trong lễ hội đua bò vì họ quan niệm như thế thì mùa màng sẽ bội thu. Người Khmer cũng sẽ không giết thịt đôi bò thắng cuộc mà sẽ giữ và chăm sóc như một tài sản của gia đình và phum sóc.

img_0823
Từ sáng sớm, các đôi bò đã tập trung về khoảnh ruộng cạnh đó để bốc thăm thi đấu
img_0828
Khăn rằn cũng như các đồ trang trí được đeo lên các đôi bò đua
img_1737
Các đôi bò được vào sân chính để làm quen và xếp hàng trước khi thi đấu
img_1754
Sau đó, các đôi bò sẽ đi hai vòng quanh sân để bò quen trước khi các cặp đấu bước vào thi đấu chính thức
img_1685
Chùa Rô, nơi diễn ra lễ hội đua bò độc đáo hàng năm
img_1735
Lễ hội đua bò rất được người dân Khmer chờ đón hàng năm trong dịp Tết Dolta
img_1782
Lễ hội luôn thu hút được rất nhiều người dân, khách du lịch đến cổ vũ
img_0665
Lễ hội mang hàm nghĩa tạ ơn đất trời và vật nuôi đã đưa tới mùa vụ bội thu, cuộc sống ấm no
img_1744
Một ban nhạc với những nhạc cụ truyền thống của đồng bào Khmer góp phần làm nóng không khí cuộc đua
img_1820
Cuộc đua bò ở chùa Rô thường được các sư ở đây đứng ra tổ chức
img_0873
Những đôi bò chiến thắng là niềm tự hào của chủ nhân và cả phum sóc đó
img_0897
Nước rút để về đích
img_0947
Luôn có khá nhiều nài ở cuối vạch đích để kiểm soát trong trường hợp bò nhảy hoặc chạy vào khu khán giả
img_0688
Ngay sau lễ đua bò chùa Rô là lễ nhổ mạ cấy lúa diễn ra trên chính mảnh ruộng của khu đua
img_0931
Chân dung một nài bò trong lễ hội đua bò chùa Rô
img_1679
Chùa Rô có lối kiến trúc đặc trưng của người Khmer
img_1680
Đàn ông Khmer thường sẽ đi tu sau đó mới quay về sống cuộc sống bình thường, lấy vợ, sinh con,…

“Nấc thang lên thiên đường” ở Hoàng Su Phì

Du Lịch

Khi những con nắng đã bớt gắt hơn, khi làn gió mùa thu se sắt thổi tới từng ngõ ngách của phố xá. Cũng là lúc miền núi bước vào một vụ mùa mới, mùa của những gánh lúa vàng no ấm. Đó là khi những kẻ ham xê dịch lại lên đường, tìm về những miền heo hút nơi biên viễn, tìm về những thửa ruộng bậc thang trải dài trên sườn đồi. Những đoàn xe lại nối đuôi nhau hướng về mùa gặt, về với bông lúa nương vàng ươm mùi nắng.

img_1461
Ruộng bậc thang ở bản Phùng – một trong những nơi đẹp nhất ở Hoàng Su Phì
img_1497
Những nương lúa đang chín vàng, dưới cái nắng thu se sắt của miền núi

Chúng tôi không chọn cho mình cung đường phẳng lặng ngắn nhất để đến mảnh đất Hoàng Su Phì mà chọn đi vòng qua Bắc Hà, Xín Mần để tận hưởng thêm nữa cái lạnh se sắt của mùa thu miền núi. Chặng đường cao tốc Nội Bài – Xuân Giao như là bài thử đầu tiên cho hai “bạn đồng hành” của chúng tôi là Porsche Macan và Cayenne mới.

Chất thể thao đã ngấm vào từng chi tiết trong chiếc xe và hệ thống động lực mạnh mẽ vốn là “đặc sản” của Porsche khiến người lái có những cú tăng tốc như “dính ghế” cũng như cảm giác lái đầm chắc khi chạy tốc độ cao. Có lẽ, chẳng cần phải nói thêm nhiều về tiện nghi, trang bị hay cảm giác lái “đã đời” mối khi được “nài” “hổ Macan” và “Ớt Cayenne” ngoại trừ giá bán tại Việt Nam sẽ không dành cho số đông.

img_1482
Bạn đồng hành Porsche Macan và Cayenne 2018 mới

Xuân Giao rồi Phố Lu và ngược dốc lên Bắc Hà khi trời đã xế muộn, cung đèo nằm cheo leo như sợi chỉ ai vắt giữa lưng trời mà trên đó, chúng tôi đang nhích dần để tới mảnh đất vốn là lãnh địa của Vua Mèo Hoàng A Tưởng khi xưa. Bắc Hà không có mênh mang lúa chín nhưng lại có những rừng thông, sa mộc, có mùa mận nở trắng đồi khi xuân về hay lễ hội đua ngựa độc đáo. Với khí hậu gần giống với Sapa, mùa hè ở Bắc Hà cũng khá mát, mùa đông lạnh và mùa thu thì nắng vàng rải khắp lối đi. Chúng tôi chẳng vội vã, vài cú nhích ga nhẹ, những khúc cua cứ chậm chậm bị bỏ lại phía sau, mở toang cửa sổ trời để hít hà cái không khí trong lành và mát lạnh của miền núi.

26
Có khá nhiều phiên chợ đặc sắc trên cung đường như chợ Bắc Hà, Si Ma Cai, Vinh Quang, Cốc Pài…
24
Chợ Cán Cấu là phiên chợ gia súc họp vào thứ 7 hàng tuần

Từ Bắc Hà, tới Lùng Phìn rồi Nàn Ma và Xín Mần trước đây là cung đường off-road thử thách bất cứ tay lái nào, sau đó được làm lại nhưng nay bị xuống cấp khá nhiều tạo nên vô số ổ gà cũng như những đoạn đất đá lổn nhổn. Với Cayenne thì quá dễ dàng, sử dụng các chế độ khác nhau giúp tăng hệ thống động lực hay nâng hạ gầm giúp xe dễ dàng thoát những rãnh và hố sâu. Bù lại cho cung đường “không như mơ” đó thì cảnh sắc lại khiến những người lữ khách có thể phải chùng lòng. Dăm ba nép nhà giữa rừng núi với thửa ruộng đang chín vàng, khói bếp nhà ai nấu sớm lẫn cả sương núi cứ lẩn quất tạo nên khung cảnh đẹp như tranh vẽ.

img_1449
Những cung đường như được nhuốm một màu vàng ruộm của lúa và nắng
dsc_1559
Thật khéo khen cho bàn tay của đồng bào nơi đây đã làm nên những kỳ quan tuyệt sắc

Vượt hết những khúc quanh, những bùn lầy và đất đá, chúng tôi tới Xín Mần rồi vòng sang Hoàng Su Phì. Con đường nhựa nhỏ bé nằm cheo leo nơi vách núi, phía dưới kia là dòng suối chảy quanh co qua cả thửa ruộng đang chín vàng. Vượt qua đèo Gió cũng là lúc chỉ còn lại màu vàng của lúa và màu xanh của trời. Những mái nhà nép mình bé nhỏ dường như lọt thỏm giữa triền núi đầy ruộng bậc thang. Thật khéo khen cho bàn tay những người dân nơi đây, qua bao đời đã làm nên những kỳ quan tuyệt sắc.

img_1523
“Hổ Macan” giữa những trập trùng lúa chín
2
Bình yên bao mái nhà nép mình bên nương lúa

Từng bờ ruộng như những nét chấm phá uốn lượn, chở trên mình là bụi lúa nặng trĩu bông. Thêm sắc cho bức tranh đó có dăm cô gái Mông váy áo đỏ rực đang cúi mình gặt. Không khí nhộn nhịp của mùa gặt hiện rõ, tất cả đều được làm bằng tay. Từ gặt lúa, rồi đập, rồi phơi, rồi chà xát tạo thành gạo, tất cả những công đoạn ấy đều từ bàn tay những con người nhỏ bé sống giữa lưng trời này làm nên. Tôi ngồi lại bên triền đồi nơi bản Phùng rồi bản Luốc trong một buổi chiều đầy nắng. Khói bếp nhà ai đã lên bảng lảng, hối hả những bó lúa cuối cùng, cả thửa ruộng giờ đây được nhuốm thêm màu vàng càng làm cho nổi bật hơn.

img_1507
Hoàng Su Phì cách Hà Nội chừng hơn 300km, bạn có thể đi bằng hai con đường để tới đây. Một là qua Bắc Hà hay là thẳng từ Tân Quang lên.

Chúng tôi xuống tận nương, gặp từng người nông dân đang thoăn thoắt gặt lúa. Để được nghe câu chuyện về ruộng, về những nhọc nhằn ngày ngày khi đắp bờ giữ nước. Tiếng Kinh còn chưa rõ, những ông bố, bà mẹ và cả những đứa trẻ mà chúng tôi gặp trên đường đều hiếu khách một cách rất tự nhiên như bản chất thật thà của họ.

img_5055
Ngoài mùa lúa chín, Hoàng Su Phì cũng rất đẹp vào mùa nước đổ là khoảng tháng 5-6 hàng năm

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ mang những giá trị về vật chất mà còn mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa. Những thửa ruộng nhìn từ trên xuống như những đồng bạc vàng được xếp tầng xếp lớp. Xen vào tầng tầng lớp lớp ấy là nhà của bà con người Nùng, Dao, La Chí, Mông… sinh sống giữa sườn núi. So với nhiều nơi khác, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì có nhiều cái hơn. Cái hơn thứ nhất là có cánh “đồng” ruộng rộng tới gần 200ha ở bản Luốc, cái hơn thứ hai là tổng diện tích ruộng bậc thang lớn tới 764ha với thời gian hình thành đã hơn 300 năm, cái hơn thứ ba là độ cao xếp tầng của những thửa ruộng (có những đoạn cao đến 1,5m giữa hai bậc) và có tới hàng ngàn bậc thang như thế.

13
Những thửa ruộng như các đồng bạc xếp chồng chồng lớp lớp lên nhau

Lúa ở đây chỉ một năm một vụ nhờ hoàn toàn vào nước trời. Đó chính là nét độc đáo và khác lạ của ruộng bậc thang, đồng thời cũng thể hiển sự khéo léo và tài tình của những bàn tay đã làm nên chúng. Do địa hình đồi núi không thể tưới nước như đồng bằng nên những nấc thang sẽ giúp cho nước được sử dụng một cách triệt để nuôi lớn từng khóm lúa. Thường được gieo hoặc cấy vào độ tháng 5, rồi cứ để thế chờ cho nước mưa mùa tháng 6 tháng 7 nuôi lớn từng cây mạ nhỏ bé. Rồi nắng tháng 8 tháng 9 vàng rực giúp cho chúng trổ bông, kết hạt và ngả chín. Đó là lúc bà con bắt đầu thu hoạch, rồi cứ để mặc ruộng không cho đến tháng 5 năm sau như vòng quay của con nước mùa lũ.

img_1473
Chúng tôi đi giữa bản Phùng khi lúa đang độ chín rộ nhất

Từ trung tâm xã bản Phùng có thể phóng tầm mắt khắp mọi hướng, đâu đâu cũng tầng tầng lớp lớp một màu vàng óng của những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín. Hay như thung lũng Thông Nguyên, Nậm Ty mà chúng tôi đã ghé qua. Con đường men theo bờ suối cứ xuống dần xuống dần đến tận thung lũng là nơi họp chợ của bà con quanh đây. Khu trung tâm hành chính của xã nhỏ bé nằm lọt thỏm giữa bốn bên là núi là rừng. Đứng ở giữa chiếc cầu nối hai bờ suối nhìn lên bốn hướng đều là màu vàng của lúa. Bà con người cứ làm ruộng gần bờ suối làm lên, làm cho đến khi tới tận “đỉnh trời” thì dừng lại.

img_1574
Những nương lúa trải dài từ dòng suối lên tới tận đỉnh núi
img_1514
Hẹn gặp lại Hoàng Su Phì trong mùa thu năm sau

Cung đèo Cổng trời nối Tân Quang với Hoàng Su Phì giờ đã dễ đi hơn dù vẫn còn những góc cua tay áo khá gắt, những thửa ruộng đang chín vàng vẫn trải dài trên các sườn núi như muốn lưu luyến lữ khách. Dừng chân bên đèo, ngắm nhìn cả đất trời Hoàng Su Phì,  những vệt nắng thu chiếu rọi xuống thung lũng như đang tô điểm thêm những nét vẽ cuối cùng cho bức tranh tuyệt sắc của tự nhiên và con người, như món quà tiễn cả đoàn xuôi xuống Tuyên Quang rồi trở lại Hà Nội phồn hoa náo nhiệt. Hai bạn đồng hành Porsche Cayenne và Macan đã làm trọn vai kẻ vận chuyển đưa chúng tôi trên từng thang bậc cảm xúc của hành trình giữa mùa thu miền núi.