Làm vườn – phương pháp điều trị bệnh thần kinh từ thời Ai cập cổ đại

Sống

Năm 2014, Chính phủ Ba Lan đã theo bước Thụy Sĩ tiên phong triển khai thực hiện ý tưởng xây dựng một khu vườn làm nơi trị liệu thần kinh tại làng Ruskie Piaski, miền Đông nước này.

Theo nhà sinh vật học Bozena Szewczyk-Taranek, tác giả của khóa huấn luyện phương pháp trị liệu làm vườn tại Đại học Nông nghiệp Krakow, môi trường thiên nhiên tại các khu vườn kích thích rất nhiều giác quan của con người.

19142010_1499039690116974_1333991615_n
Ảnh minh họa

Việc bệnh nhân hít thở mùi thơm của các loại hoa lá, cỏ cây, chạm vào chúng và thậm chí có thể bị đau nếu bị gai cắm đều có những tác dụng trị liệu nhất định. Chỉ bằng việc đưa bệnh nhân ra khỏi phòng để hít thở không khí tự nhiên cũng đã mang lại những cải thiện đáng kể về mặt thể chất.

Các chuyên gia cũng cho rằng liệu pháp trị liệu này có thể kích thích hoạt động trí tuệ và các hoạt động xã hội của bệnh nhân, khiến họ trở nên tự tin hơn và cảm thấy có ích hơn.

Các khu vườn được thiết kế với nhiều tiện ích như nơi nghỉ ngơi thư giãn, nơi làm vườn, các cảnh vật được bài trí đều có thể hỗ trợ các phương pháp trị liệu, tạo điều kiện cho các bệnh nhân tham gia các bài tập thể chất ngay trong việc di chuyển trong vườn.

Vào thế kỷ 19, phương pháp này từng được áp dụng điều trị cho các bệnh binh bị thương trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Thụy Sĩ cũng đã cho xây dựng một khu công viên trị liệu lớn gồm vườn hoa, vườn rau củ và vườn cây ăn quả vào năm 2013. Bệnh nhân tại đây có thể ở lại tới khi không cần phải điều trị, trong thời gian này, họ có thể trở về thăm gia đình hoặc đón người thân tới thăm.

Thực hiện: depweb

15/06/2017, 10:45

Làm thế nào để có thể biết được bạn ngủ bao nhiêu là đủ?

Sống
19198268_1497901986897411_1438266635_n
Ảnh minh họa

Trên lý thuyết, 24 giờ trôi qua thì giấc ngủ chiếm 8 giờ, tức là 1/3 cuộc sống của chúng ta. Nhưng trên thực tế, nhiều người không ngủ đủ thời gian 8 tiếng một ngày, điều này khiến họ luôn cảm thấy mệt mỏi.

Theo nghiên cứu của Quỹ Giấc ngủ Quốc gia Mỹ, hơn 1/3 số người Mỹ cho biết chất lượng giấc ngủ của họ là “kém” hoặc chỉ “chấp nhận được.”

Nhưng chúng ta thực sự cần ngủ bao nhiêu là đủ?

Thứ nhất, có thể khẳng định rằng sẽ không có một câu trả lời duy nhất cho tất cả mọi người – thực sự thì nhu cầu ngủ của mỗi người là khác nhau.

Bạn có thể thuộc nhóm người rất hiếm gặp, có thể chỉ ngủ vài giờ mỗi đêm, hoặc ngược lại, bạn có thể thuộc nhóm người mà các bác sỹ gọi là “những người ngủ lâu,” những người này có thể cần tới 11 giờ ngủ mỗi đêm.

Nhưng bạn vẫn có thể biết chắc chắn một vài điều về giấc ngủ, và những thông tin này có thể giúp bạn tính toán xem mình thực sự cần ngủ bao nhiêu – và làm thế nào để có được giấc ngủ ngon hơn vào ban đêm.

Dưới đây là 5 thông tin sẽ giúp bạn tìm ra mô hình giấc ngủ của chính mình và mô hình đó khác biệt ra sao với phần lớn những người khác.

1. Các bác sỹ thường khuyên ngủ 7-9 tiếng một ngày là có lý do.

Thời lượng giấc ngủ cần thiết cho con người được biểu thị bằng một biểu đồ cong hình chuông, trong đó phần lớn dân số cần từ 7-9 giờ ngủ mỗi đêm để cảm thấy tỉnh táo vào ngày hôm sau.

2. Bạn có một chiếc “đồng hồ sinh học” xác định khi nào bạn cảm thấy ngủ ngon nhất cũng như tỉnh táo nhất.

Phần lớn mọi người đều cho rằng mình là người hợp với hoạt động buổi sáng hoặc buổi đêm, nhưng sự phân chia đó không mang tính khoa học – đó chỉ là cách người ta so sánh mình với người khác.

Tiến sỹ David Welsh, phó giáo sư nghiên cứu đồng hồ sinh học tại đại học California ở San Diego, cho biết “Việc xác định bạn là người có xu hướng thức khuya hay dậy sớm là vấn đề gây nhiều tranh cãi.”

Tiến sỹ Welsh cũng nói thêm rằng nếu bạn xem xét kết quả những cuộc thăm dò quy mô lớn, bạn sẽ nhận thấy sự phân phối bình thường của các kiểu xu hướng này – phần lớn chúng ta đều có xu hướng tương đối “trung bình,” một số người thích dậy muộn hoặc dậy sớm hơn, và chỉ có những nhóm nhỏ những người dậy rất sớm hoặc rất muộn một cách tự nhiên. Không có ranh giới nào phân biệt các xu hướng khác nhau.

Nhưng tất cả chúng ta đều có lịch trình bên trong cơ thể, khiến chúng ta cảm thấy buồn ngủ hơn hoặc tỉnh táo hơn vào những giờ khác nhau trong ngày.

Vì các nhân tố như mức độ hormone, gen và mức độ tiếp xúc với ánh sáng, một số người trong chúng ta tỏ ra tỉnh táo hơn vào buổi sáng, số khác lại thích những giờ khác trong ngày.

Nếu lịch làm việc của bạn không khớp với xu hướng của bạn, bạn sẽ cảm thấy mệt mỏi và không thoải mái.

3. Thời lượng giấc ngủ cần thiết thay đổi theo độ tuổi.

Mức khuyến nghị từ 7-9 giờ là tiêu chuẩn cho độ tuổi trưởng thành, còn trẻ em cần ngủ nhiều hơn, và một bộ phận người già không cần ngủ nhiều.

Ngoài thời lượng giấc ngủ, xu hướng ngủ cũng thay đổi theo thời gian. Trẻ em thường có xu hướng tỉnh táo hơn vào buổi sáng. Khi đến tuổi dậy thì, chúng có khả năng chuyển sang xu hướng buổi tối, sau đó có thể trở lại xu hướng cũ sau tuổi 20.

4. Bạn có thể điều chỉnh được xu hướng tỉnh táo tự nhiên của mình.

Mặc dù nhu cầu ngủ của bạn (cả xu hướng tỉnh táo lẫn thời lượng ngủ) phần lớn đều theo di truyền, bạn vẫn có thể điều chỉnh lịch hoạt động của mình và khiến cho việc thức dậy vào buổi sáng dễ dàng hơn đôi chút.

Cơ thể chúng ta phản ứng trước ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng tự nhiên của mặt trời. Việc tiếp xúc với ánh sáng này vào buổi sáng sẽ nói với cơ thể chúng ta rằng đã đến giờ tỉnh táo và hoạt động. Ban đêm, ngồi trong bóng tối kích thích việc sản sinh ra hormone melatonin, giúp chúng ta thư giãn và chìm vào giấc ngủ (chúng ta làm rối loạn quá trình này bằng cách nhìn vào ánh sáng mạnh từ màn hình điện thoại).

Tuy nhiên chúng ta có thể có những điều chỉnh nhất định bằng việc kiểm soát sự tiếp xúc với ánh sáng. Quá trình này là những gì cơ thể chúng ta phải làm khi ta tới một múi thời gian khác.

Nhưng ta cũng có thể sử dụng nó để rèn luyện cho cơ thể thức dậy và đi ngủ sớm hơn bằng việc để cho bản thân tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên vào buổi sáng và tránh ánh sáng mạnh vào ban đêm.

5. Nhu cầu ngủ của bạn là của riêng bạn, hãy cố gắng tìm ra những điều phù hợp với bạn.

Đôi khi những nghiên cứu mới sẽ được công bố, và sẽ có ai đó tuyên bố điều gì đó chẳng hạn như “các nghiên cứu đã chỉ ra rằng 7 tiếng là thời lượng ngủ tối ưu – chứ không phải 8 tiếng.”

Nhưng ta đã biết rằng mỗi người có nhu cầu khác nhau. Phát hiện của một nghiên cứu không thể chuyển thành khuyến nghị cho tất cả mọi người. Trong trường hợp giấc ngủ, các chuyên gia khuyên rằng bạn nên tự mình tìm ra điều gì là tốt nhất cho bản thân.

Nếu bạn có thể để mình ngủ tự nhiên trong vài ngày hoặc 1 tuần, đi ngủ khi cảm thấy mệt và thức dậy bất cứ khi nào cảm thấy tự nhiên nhất, tốt nhất là đồng thời hạn chế dung nạp cồn và caffeine, bạn sẽ hiểu rõ hơn cơ thể bạn cần gì. Hãy tiếp xúc với một chút ánh nắng Mặt Trời, kết hợp với luyện tập vừa phải.

Nếu bạn làm tất cả những việc này mà vẫn gặp vấn đề về giấc ngủ, thì có lẽ bạn nên tìm đến bác sỹ. Bạn có thể là một trong số nhiều người mắc chứng ngưng thở khi ngủ nhưng chưa được chẩn đoán, đặc biệt nếu bạn ngáy trong lúc ngủ. Hoặc bạn cũng có thể mắc một chứng rối loạn khác, có thể điều trị được.

Bạn nên bỏ thời gian tìm hiểu xem bạn có thể làm những gì để có giấc ngủ ngon hơn. Không ngủ đủ giấc có thể dẫn tới những hậu quả nghiêm trọng về sức khỏe.

Những nguy cơ đáng lo ngại khi cơ thể bị mất nước?

Sống

mat_nuoc_1006

May mắn là những ca mất nước nhẹ khá dễ nhận biết và điều trị – tất cả những gì bạn cần làm là uống một loại nước nào đó. Mất nước nghiêm trọng lại là một câu chuyện khác, nếu không được điều trị, nó sẽ dẫn đến các biến chứng.

Dưới đây là những nguy cơ sẽ xảy ra với cơ thể nếu bạn rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng:

Nhịp tim tăng mạnh

“Nếu cơ thể bạn bị mất nước, thể tích máu sẽ giảm và huyết áp cũng vậy,” bác sỹ chuyên khoa dinh dưỡng Andy Bellatti cho biết. “Khi huyết áp giảm xuống, nhịp tim sẽ tăng lên.”

Điều này sẽ khiến bạn cảm thấy choáng váng, mệt mỏi, kiệt sức, và bạn có thể cảm thấy trống ngực đập thình thịch (nếu cảm giác đó vẫn kéo dài ngay cả sau khi bạn đã uống nước, hãy tìm sự trợ giúp y tế ngay).

Huyết áp có thể giảm đến mức nguy hiểm

mat_nuoc_1_1

Theo tổ chức y tế phi lợi nhuận Mayo Clinic, trong những trường hợp nghiêm trọng nhất, huyết áp và thể tích máu có thể giảm thấp đến mức khiến cơ thể rơi vào trạng thái gọi là sốc giảm thể tích. Khi đó, tim sẽ không thể bơm đủ máu cho cơ thể, và các cơ quan nội tạng bắt đầu ngừng hoạt động.

Đây là một biến chứng đe dọa tới tính mạng và cần được điều trị cấp cứu ngay lập tức.

Nhưng cần lưu ý lại là tình huống này chỉ xảy ra trong những ca mất máu hay mất nước cực kỳ nghiêm trọng. Chẳng hạn, đổ mồ hôi khi chạy bộ buổi sáng có thể làm bạn bị mất nước, nhưng sẽ không khiến bạn bị sốc giảm thể tích.

Nguy cơ các vấn đề về thận tăng lên (theo thời gian)

mat_nuoc_2_1
Nguy cơ hình thành sỏi thận gây đau đớn có thể tăng lên nếu bạn thường xuyên rơi vào tình trạng mất nước.

Khi cơ thể bạn bị mất nước, thận nhận được tín hiệu để giữ lại nhiều nước hơn, và bạn đi tiểu ít hơn,” và “một trong nhiều yếu tố làm tăng khả năng hình thành sỏi thận là khi nước tiểu bị cô đặc.”  – Bác sĩ Bellatti cho biết.

Mayo Clinic cũng bổ sung thêm rằng “việc bị mất nước kéo dài hoặc lặp lại” có thể dẫn đến nhiễm trùng đường tiết niệu và suy thận.

Bạn có thể bị lơ mơ hoặc co giật

Điện giải là các khoáng chất mang điện tích – kali, canxi và muối là những chất điện giải hay gặp nhất.  Bạn hấp thụ các chất này từ việc ăn uống, và chúng giúp truyền các tín hiệu điện giữa các tế bào. Nhưng khi cơ thể bạn mất nước, cân bằng điện giải cũng mất theo.

Bác sỹ Bellatti giải thích rằng sự mất cân bằng này sẽ khiến bạn cảm thấy uể oải hoặc lơ mơ, và trong những trường hợp nghiêm trọng, nó có thể dẫn đến những cơn co giật.

Nếu bạn gặp phải những triệu chứng này và chưa đi tiểu tiện trong vòng 12 giờ hoặc hơn, bạn cần phải được cấp cứu. Kiểu mất nước này đòi hỏi được điều trị ngay lập tức bằng truyền dịch qua tĩnh mạch.

Nếu bạn phơi mình dưới nắng quá lâu, bạn có thể bị sốc nhiệt

mat_nuoc_3_1

Sốc nhiệt – hình thức chấn thương do nhiệt nghiêm trọng nhất – có thể xảy ra sau khi phơi nắng quá lâu, khiến cơ thể không kịp hạ nhiệt. Những triệu chứng bao gồm lơ mơ, chóng mặt, tim đập nhanh, mất tỉnh táo… Đây là một tình trạng nữa cần được điều trị y tế ngay lập tức và có thể gây nguy hiểm tới tính mạng.

Sự mất nước xảy ra như thế nào? Cơ thể cần đổ mồ hôi để giữ cho thân nhiệt luôn mát mẻ. Và nếu bạn bị mất nước, bạn sẽ không đổ mồ hôi đủ để làm mát cơ thể. Luôn cung cấp đủ nước cho cơ thể là một cách để ngăn ngừa sốc nhiệt.

Nghe thì rất đáng sợ, nhưng bác sỹ Bellatti nhấn mạnh rằng hầu hết mọi người sẽ không có nguy cơ gặp phải những biến chứng nêu trên.

Những người thực sự cần lo lắng về trạng thái mất nước là bất cứ ai phải làm những công việc nặng nhọc về mặt thể chất trong một thời gian dài, nhất là trong điều kiện nhiệt độ cao,” ông nói.

Và hãy nhớ: Ngăn ngừa sự mất nước thực sự không hề khó. Chỉ cần lắng nghe cơ thể bạn và đảm bảo là bạn sẽ uống nước khi thấy khát.

“Những cơn khát ở đó là có lý do,” “chừng nào bạn vẫn còn lắng nghe thấy chúng, bạn sẽ ổn thôi”. – Bellatti nói