Tốc độ lây lan COVID-19 có phụ thuộc vào thời tiết hay không?

Sống

Các nhà khoa học cho rằng thời tiết nóng và ẩm có thể làm virus suy yếu, song nếu không có vắcxin thì bệnh dịch khó có thể biến mất.

Nhà nghiên cứu điều chế vaccine ngừa virus SARS-CoV-2 tại phòng thí nghiệm của Trung tâm phòng chống dịch bệnh Mỹ. (Nguồn: Medical News Today/TTXVN)

Tác động của thời tiết tới tốc độ lây lan virus SARS-CoV-2 tới nay vẫn chưa rõ rệt.

Đây là thông tin mới nhất được Phó Trưởng Khoa Truyền nhiễm thuộc Bệnh viện Đại học Y Hiệp hòa Bắc Kinh Tào Vĩ đưa ra trong cuộc họp báo ngày 16/3.

Theo hãng tin Reuters (Anh), tuyên bố trên được đưa ra trong bối cảnh sau thời gian chịu tác động mạnh kể từ khi dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 bùng phát từ cuối tháng 12/2019, Trung Quốc đại lục nay đã ghi nhận số ca nhiễm mới ngày một giảm dần nhưng những thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải vẫn tiếp tục có nhiều ca nhiễm mới, bao gồm những du khách nước ngoài bị lây nhiễm từ bên ngoài Trung Quốc.

Đánh giá trên cũng khiến những hy vọng rằng virus SARS-CoV-2 sẽ “yếu đi” vào mùa Hè khi thời tiết nóng trở nên mong manh.

Hồi tuần trước, các nhà khoa học của Đại học Tôn Trung Sơn ở Trung Quốc đã phát hiện ra rằng tốc độ lan truyền của SARS-CoV-2 phụ thuộc vào mùa và nhiệt độ.

Cụ thể, kết quả nghiên cứu đăng trên báo South China Morning Post số ra ngày 12/3 cho biết sau một loạt các thí nghiệm, các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra rằng virus SARS-CoV-2 rất nhạy cảm với nhiệt độ cao.

Các nhà khoa học ước tính rằng nhiệt độ lý tưởng để SARS-CoV-2 sinh sản và lây lan là 8,72 độ C.

Các nhà khoa học cho rằng thời tiết nóng và ẩm có thể làm virus suy yếu, song nếu không có vắcxin thì bệnh dịch khó có thể biến mất – dịch vẫn phát tác dù không bùng phát nghiêm trọng như trong mùa Đông.

Bài: Lê Ánh (VietnamPlus)

17/03/2020, 10:26

Hàng triệu người Trung Quốc thoát cảnh ‘mù nấu ăn’ nhờ thời COVID

Sống

Rất nhiều người Trung Quốc đã trở nên hứng thú một cách bất ngờ với những chương trình dạy nấu ăn trực tuyến, đặc biệt trong bối cảnh các nhà hàng cũng đóng cửa trong thời dịch bệnh.

Hàng triệu người Trung Quốc thường ngày vốn bận rộn với những công việc đến nỗi hầu như ngày nào cũng ăn hàng hoặc nấu những món đơn giản nhất để “ăn qua ngày.”

Dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 bùng phát, để ủng hộ những nỗ lực cộng đồng phòng chống dịch bệnh lây lan và tuân thủ lệnh hạn chế đi lại của chính quyền, họ cũng đóng cửa ở nhà và để không nhàm chán, họ tận dụng vốn thời gian rảnh rỗi hiếm có lên mạng học các công thức chế biến món ăn Trung Quốc hay các món ăn Âu.

Rất nhiều người đã trở nên hứng thú một cách bất ngờ với những chương trình dạy nấu ăn trực tuyến, đặc biệt trong bối cảnh các nhà hàng cũng đóng cửa trong thời dịch bệnh.

Ảnh minh họa. (Nguồn: dowzr.com)

Từ đó, những kênh dạy nấu ăn trực tuyến, tất cả các món từ Trung Hoa truyền thống đến các món phương Tây, như của đầu bếp Zhang Xuesi, trở nên phổ biến với số lượt theo dõi tăng mạnh.

Trong khi đó, những nền tảng kinh doanh dụng cụ làm bánh, nướng bánh như JD.com và Pinduoduo lại “ăn nên làm ra” với số đơn đặt hàng tăng chóng mặt.

Theo thống kê của công ty nghiên cứu thị trường Sensor Tower, số lượt tải về của top 5 ứng dụng công thức nấu ăn tăng hơn gấp đôi trong tháng 2/2020 lên mức 2,25 triệu lượt, so với mức một triệu lượt của tháng 1/2020.

Trong tháng dịch COVID-19 bùng phát tại Trung Quốc khoảng cuối tháng 12/2019, các nội dung trực tuyến liên quan tới nấu ăn và thức ăn thu hút hơn 580 triệu lượt theo dõi trên nền tảng của công ty truyền phát video trực tuyến Bilibii của Trung Quốc.

Đầu bếp Zhang, làm việc cho nhà sản xuất các video nấu ăn DayDayCook, cho biết số lượt người dùng đăng ký theo dõi kênh của anh tăng gấp 3 từ tháng 2/2020.

Nhà sáng lập và giám đốc sản xuất Norma Chu của DayDayCook cho biết đây là tốc độ tăng trưởng người dùng chưa từng thấy trong lịch sử hình thành kênh từ năm 2012.

Điều đáng mừng với những người luôn mong muốn lưu truyền văn hóa ẩm thực đó là rất nhiều trong số những người dùng đăng ký mới là những người trẻ tuổi, sống tại các thành phố, vốn hình thành thói quen ăn ngoài thường xuyên, hoặc ăn đồ ăn giao tận nhà.

Đặc biệt hơn, không còn là những kênh dậy nấu ăn đơn thuần như trước đây, các nền tảng dạy nấu ăn trực tuyến nay trở thành những kênh giao tiếp, trao đổi kinh nghiệm hấp dẫn với những người “bỗng nhiên rảnh rỗi” này.

Đầu bếp Zhang chia sẻ bên cạnh việc học hỏi trực tiếp từ đầu bếp, người dùng còn tương tác với nhau và có được những trải nghiệm cảm xúc thú vị về rất nhiều chủ đề đa dạng bên ngoài việc nấu nướng.

Khoai lang, cải bó xôi, nấm cùng những thực phẩm này đều giúp tăng sức đề kháng cơ thể

Sống

Đối phó với dịch viêm đường hô hấp Corona, mỗi người không chỉ cần chăm sóc sức khỏe từ bên ngoài mà còn phải biết cách sử dụng sức mạnh nội tại. Hệ miễn dịch của con người vẫn mạnh hơn nhiều so với bất kỳ loại thuốc nào chúng ta đã nghĩ ra, với khả năng chiến đấu với bệnh tật và tự chữa lành vết thương một cách kỳ diệu. Việc tối đa hóa sức khỏe hệ miễn dịch sẽ trở nên dễ dàng hơn với các loại thực phẩm sau đây.

1. Elderberry (hay còn gọi là cây Cơm cháy)

Elderberrry là một loại cây bụi đã được sử dụng trong y học trong nhiều thế kỷ để trị các bệnh như: cúm H1N1, HIV/AIDS, kích thích hệ miễn dịch, đau xoang, lưng và chân, đau thần kinh và hội chứng suy nhược mãn tính, sốt trong viêm mũi dị ứng, ung thư, táo bón, bệnh tim mạch. Một số nghiên cứu cho thấy Eldberry làm giảm thời gian bị cúm. Nếu nó đã có tác dụng nhất định đối với nhiễm trùng cúm, nó có thể giúp hệ thống miễn dịch của bạn chống lại việc lây nhiễm vi rút corona.

2. Nấm

Nấm có nhiều khoáng chất selenium và vitamin B vô cùng cần thiết cho hệ thống miễn dịch hoạt động ở trạng thái tốt nhất. Ngoài ra, thực phẩm này còn giàu các phân tử polysaccaride – các chất hữu cơ có tinh thể tương tự như đường ăn, giúp tăng cường hệ miễn dịch.

3. Acai Berry

Là loại quả mọng, màu tím trông giống quả việt quất cỡ lớn, Acai Berry có nguồn gốc Nam Mỹ, được mệnh danh là “siêu quả” chứa nhiều chất dinh dưỡng nhất trong tất cả các loại quả trái cây. Bên cạnh các công dụng như chống lão hóa, giảm stress, ngủ ngon, hỗ trợ giảm béo, điều trị ung thư, bệnh tim mạch,… Acai berry là một chất chống oxy hóa và kích thích mạnh mẽ của hệ thống miễn dịch.

4. Hàu

Hàu là một trong số ít các món ăn giàu dinh dưỡng nhất. Bên cạnh việc có nhiều vitamin E và C, hàu còn chứa các khoáng chất khác nhau để giúp tăng cường hệ thống miễn dịch. Các đặc tính chống viêm và chống oxy hóa của hàu cũng bảo vệ chống lại các gốc tự do gây hại cho cơ thể.

5. Dưa hấu

Dưa hấu là loại quả có hàm lượng calo thấp mà lại nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là carotenoid, vitamin C, vitamin B6 và cucurbitacin E. Đây đều những vitamin, chất dinh dưỡng có chức năng làm tăng sức đề kháng mà cơ thể cần. Hãy dùng dưa hấu để tráng miệng, làm kem, nước ép, hay thậm chí ăn chung với cơm để vừa khỏe người lại đẹp da.

6. Mầm lúa mì

Mầm lúa mì thực ra là phôi của cây lúa mì, đó là lý do tại sao mầm lúa mì chứa rất nhiều chất dinh dưỡng và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như giảm viêm, cải thiện sức khỏe da và tóc, giàu vitamin E và đặc biệt là hỗ trợ sức khỏe hệ miễn dịch. Nếu có thể hãy thay thế mầm lúa mì cho bột mì trắng trong công thức nấu ăn để có thể bổ sung thêm cho cơ thể một số vitamin và khoáng chất.

7. Rau bina (hay còn được gọi là cải bó xôi)

Rau bina được xem là một thực phẩm thần kỳ nhờ hàm lượng folate, arotenoid, vitamin A, vitamin C, chất xơ, magiê và sắt cao. Các chất dinh dưỡng trong rau bina tăng cường chức năng miễn dịch và cung cấp cho cơ thể các chất dinh dưỡng cần thiết để phân chia tế bào và sửa chữa DNA. Ngoại trừ chế biến thành nước ép hoặc luộc, rau bina hoàn toàn có thể kết hợp với các món canh, súp hoặc salad để tăng thêm phần hấp dẫn.

8. Khoai lang

Một củ khoai lang cỡ trung bình có thể chứa đến 120% vitamin A và 30% giá trị vitamin C – những vitamin đóng vai trò quan trọng cho việc tăng cường sức đề kháng và vô cùng hữu ích cho làn da.

9. Bông cải xanh

Rau quả mang đến cho chúng tanhững lợi ích sức khỏe to lớn, và bông cải xanh cũng không ngoại lệ. Chất sulforaphane có trong loại rau này kích thích một loạt các yếu tố bảo vệ chống oxy hóa trong cơ thể, trực tiếp làm giảm căng thẳng và làm chậm sự suy giảm hệ thống miễn dịch. Bổ sung bông cải xanh vào thực đơn mỗi tuần sẽ giúp bạn ngăn ngừa bệnh tật và tăng cường sức khỏe.

10. Tỏi

Tỏi có tính sát khuẩn mạnh, ăn tỏi vào thời điểm bị cúm sẽ giúp bạn tăng cường hệ thống miễn dịch. Tỏi thuộc tính ấm nên có khả năng khử hàn ẩm, tránh lạnh và loại trừ các nguyên nhân gây ho. Nhờ vậy, thói quen ăn tỏi sống mỗi ngày có thể giúp bạn giảm ho và phục hồi sức khỏe nhanh hơn.

11. Súp miso

Ăn canh miso là một giải pháp lý tưởng cung cấp cho cơ thể những loại vitamin và chất dinh dưỡng tốt nhất. Thành phần kiềm trong canh miso giúp cơ thể mạnh khỏe, đẩy lùi bệnh tật và nhiễm khuẩn. Chỉ cần ăn một chén canh miso cũng khiến cho bạn có đầy đủ các vitamin để chống lại các yếu tố gây bệnh ngoại lai. Ngoài ra, canh miso còn vô cùng hữu ích trong việc làm giảm nguy cơ gây ung thư, chống lão hóa, duy trì cân bằng dinh dưỡng, sự khỏe mạnh của xương và sự lành mạnh của hệ thần kinh.

12. Súp gà

Một nghiên cứu trước đây từng cho thấy các loại rau và thịt gà trong súp có tác dụng chống viêm, có thể giảm nhanh tình trạng sổ mũi, ngạt mũi, ho, đau họng và các triệu chứng khác của nhiễm trùng đường hô hấp. Súp gà mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe mà đặc biệt là giúp tăng cường miễn dịch và bổ sung chất điện giải sau khi đổ mồ hôi.

13. Gừng

Ngoài tác dụng chữa cảm sốt, kích thích tiêu hóa, chống nôn và kháng dị ứng,… các hợp chất chống oxy hóa trong rễ gừng còn góp phần vào việc giúp tăng cường hệ miễn dịch và chống viêm. Có thể sử dụng thân rễ gừng khô với liều 1-3g/ngày, chia làm 2 lần uống hoặc hãm khoảng 4-6 lát gừng tươi trong nước sôi 30 phút để uống như trà.

Khẩu trang bạn đang dùng có kháng khuẩn và phòng ngừa virus Corona?

Sống

Từ ngày 16/3/2020, tất cả mọi người buộc phải đeo khẩu trang khi đến nơi công cộng như bến xe, sân bay, siêu thị, nhà ga… Nhưng ít ai có thể hiểu hết công dụng của từng loại khẩu trang và cách sử dụng chúng.

khau trang khang khuan - 1

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng, mỗi cá nhân cần trang bị những biện pháp phòng ngừa dịch COVID-19 hiệu quả. Trong đó phải kể đến việc sử dụng dung dịch rửa tay sát khuẩn khô hoặc thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch khi ở chỗ đông người, nơi công cộng; tránh di chuyển bằng đường hàng không và tiếp xúc gần với những người từ vùng dịch trở về… Khẩu trang cũng được xem như “vật bất ly thân” ở mùa dịch COVID-19 bởi nó không chỉ giúp kháng khuẩn, chống bụi mịn, mà còn ngăn ngừa một số loại virus có kích thước siêu nhỏ. Nhưng liệu chúng ta đã hiểu hết về các loại khẩu trang cũng như công dụng của chúng?

1. Khẩu trang y tế

Các loại khẩu trang y tế được bày bán ở các hiệu thuốc hoặc bệnh viện đa phần là loại 3 lớp, mỗi lớp đảm nhận chức năng riêng. Trong đó, lớp trong cùng (thường có màu trắng) giúp hút hơi ẩm từ hơi thở của người đeo. Lớp giữa có tác dụng lọc bụi bẩn, bụi mịn, virus… và được làm từ nhiều chất liệu khác nhau. Tùy vào từng chất liệu, hiệu quả lọc của lớp giữa cũng thay đổi. Lớp ngoài cùng có tác dụng chống thấm, kháng lại sự xâm nhập của virus, vi khuẩn có hại cho cơ thể.

khau trang khang khuan - 2

2. Khẩu trang đạt chuẩn N95/N99

Theo Viện Sức khỏe và An toàn Lao động Quốc gia Hoa Kỳ, khẩu trang N95/99 được hiểu: “N” được viết tắt từ “Not Resistant to Oil” (không chống dầu); chỉ số 95 hoặc 99 biểu thị khả năng lọc được các hạt, virus trong không khí lên tới 95% hoặc 99%. Vì thế, các loại khẩu trang N95/N99 đạt chuẩn kháng khuẩn cao vì có khả năng lọc được các loại hạt siêu nhỏ có kích thước 0.3μm. Việc sử dụng khẩu trang đạt chuẩn N95 trở lên giúp cộng đồng bảo vệ sức khỏe và tránh lây lan dịch bệnh COVID-19.

khau trang khang khuan - 3

3. Khẩu trang vải kháng khuẩn

Theo các y bác sĩ, bên cạnh khẩu trang y tế và khẩu trang đạt chuẩn N95/N99, khẩu trang vải có khả năng kháng khuẩn cũng có thể sử dụng để phòng ngừa virus Corona. Tuy nhiên, khi mua loại khẩu trang này, người tiêu dùng cần kiểm tra rõ xuất xứ, chất liệu vải và khả năng kháng khuẩn của sản phẩm để được bảo vệ tốt nhất. Loại khẩu trang này có thể sử dụng trong nhiều lần, nên sau mỗi lần sử dụng, cần giặt sạch khẩu trang cùng xà phòng và phơi ngoài ánh nắng để loại bỏ hết bụi bẩn và vi khuẩn gây bệnh.

khau trang khang khuan - 4

4. Khẩu trang 3D

Ngoài các sản phẩm khẩu trang kể trên, bạn cũng tìm mua các loại khẩu trang 3D được nhập khẩu từ nước ngoài. Đây là loại khẩu trang được thiết kế với phom dáng vừa vặn, ôm sát khuôn mặt, giúp người đeo cảm thấy thoải mái, dễ chịu. Ngoài ra, quai đeo được làm bằng chất liệu vải co dãn, mềm mại. Đặc biệt, khẩu trang 3D được trang bị cấu trúc lọc đa lớp giúp loại bỏ các loại vi khuẩn, virus, bụi mịn, không khí ô nhiễm…

khau trang khang khuan - 5

5. Khẩu trang vải thường

Tuy không phải là sự lựa chọn tối ưu, khẩu trang vải thường là phương pháp “cứu cánh” nếu bạn chưa thể sắm ngay sản phẩm khẩu trang y tế đúng chuẩn. Khẩu trang vải giúp giảm sự nhiễm khi các hạt dịch được thấm hút lên khẩu trang, cản virus vào trong đường hô hấp. Khi chọn mua khẩu trang vải, nên chọn loại có khả năng kháng bụi, kháng khuẩn. Ưu điểm của loại khẩu trang này là tái sử dụng nên có thể giặt thường xuyên với xà phòng diệt khuẩn hàng ngày và phơi khô dưới nắng.

khau trang khang khuan - 8

Lời khuyên khi sử dụng khẩu trang:

  1. Khẩu trang phải được chứng nhận đạt tiêu chuẩn kháng khuẩn, có nguồn gốc rõ ràng… để đảm bảo sức khỏe người sử dụng.
  2. Độ bao phủ khuôn mặt: Người tiêu dùng cần chọn những loại khẩu trang có phom dáng ôm sát khuôn mặt để ngăn không cho không khí ô nhiễm, bụi bẩn, vi khuẩn gây hại, virus… lọt vào bên trong.
  3. khẩu trang cần phải đạt tiêu chí thông thoáng, giúp người đeo có thể điều tiết hơi thở dễ dàng và phải đảm bảo yếu tố thẩm mỹ.
  4. Đối với những người tiêu dùng bình thường, chỉ cần sử dụng các loại khẩu trang y tế, khẩu trang vải kháng khuẩn bình thường khi đi lại ở nơi công cộng; hãy dành lại các loại khẩu trang có mức độ kháng khuẩn cao như N95/N99 cho các bộ phận y tế hay ưu tiên theo thứ tự: người nhiễm virus, nhân viên y tế, người nhà chăm sóc người bệnh và cuối cùng là người khỏe mạnh.
  5. Liên hệ đường dây nóng của Tổng Cục Quản lý thị trường (1900.888.655) nếu phát hiện những nơi bán khẩu trang vượt giá, kém chất lượng.

Những bí quyết cần nằm lòng nếu muốn làm việc tại nhà hiệu quả mùa dịch Corona

Sống

Trước tình hình dịch Corona đang lan rộng, chúng ta đang dần chuyển sang hình thức làm việc tại nhà. Với một số người đây là điều không hề dễ dàng vì nó đòi hỏi cả một nghệ thuật, từ việc lên kế hoạch công việc sao cho hiệu quả đến cách thức tối ưu hóa thời gian. Những mẹo sau đây không chỉ có thể hóa giải nỗi lo không đạt được hiệu suất như mong muốn, mà còn giúp bạn tránh khỏi các sai lầm thường thấy khi làm việc tại nhà. 

1. Hãy bắt đầu một ngày làm việc thật sớm

Việc phải đến văn phòng mỗi ngày theo quy định đã giúp chúng ta nỗ lực “vượt qua chính mình”, làm quen với việc thức dậy đúng giờ. Tuy nhiên làm việc ở nhà lại là một câu chuyện khác khi chúng ta cho phép bản thân thoải mái ngủ thêm một chút và thong thả ăn bữa sáng. Những điều này khiến một ngày mới bị trì hoãn, không đảm bảo được chất lượng công việc như bình thường. Hãy bắt đầu một ngày làm việc thật sớm, pha một cốc cà phê, giới hạn thời gian ăn sáng, và ưu tiên những công việc đòi hỏi sự phức tạp để thúc đẩy sự tập trung cao độ của bản thân.

2. Tưởng tượng như thể đang làm việc tại văn phòng

Sự liên kết chặt chẽ về mặt tinh thần này sẽ giúp bạn làm việc hiệu quả hơn, mà không mảy may nghĩ đến chiếc giường đang chờ mình. Để tinh thần tự giác lên cao, hãy tự lên kế hoạch làm việc chi tiết, phân chia những gì bạn sẽ làm và thời gian thực hiện để giữ đúng tiến độ công việc. Bạn sẽ nhanh chóng đánh mất nguồn cảm hứng nếu bắt đầu một buổi sáng không có phương hướng.

3. Cam kết thời gian làm việc

Khi làm việc tại nhà chúng ta thường có khuynh hướng dễ dãi với bản thân, thời gian  dành cho công việc vô cùng tùy hứng. Có thể 5 phút trước đó còn suy nghĩ ý tưởng mới, 5 phút sau đã cầm một quyển sách đọc say sưa. Sự ngắt quãng nói trên làm sự tập trung của chúng ta giảm sút đáng kể. Hãy tự cam kết số giờ làm và hạ quyết tâm thực hiện nó để tránh viễn cảnh chán nản kia xảy ra. Nếu vẫn sợ bản thân vẫn sẽ có lúc lơ đểnh, hãy viết những tờ note tự cổ vũ và dán xung quanh bàn làm việc.

5. Tối ưu hóa thời gian làm việc 

Không ai có thể làm việc hăng say cả ngày, thay vào đó mỗi người đều có một “chiếc đồng hồ sinh học” riêng. Một số làm việc hiệu quả nhất vào buổi sáng, số khác lại có năng suất vào ban đêm. Vì vậy hãy dành khoản thời gian quý giá này để xử lý việc quan trọng. Sau đó lắp đầy phần còn lại của ngày bằng các việc dễ dàng hơn. Hiệu quả công việc phụ thuộc vào cách bạn sử dụng thời gian như thế nào.

6. Tự cuốn bản thân vào sự bận rộn

Chính trị gia, nhà phát minh đại tài Benjamin Franklin từng nói rằng: “Nếu muốn biết một công việc được hoàn thành thế nào hãy hỏi người bận rộn”. Khi bạn ở trong guồng quay của công việc bạn sẽ không ngừng chuyển động, và khi bạn dừng lại để nghỉ ngơi thì bạn sẽ đắm chìm trong trạng thái ấy. Bằng cách sắp xếp thứ tự các công việc, bạn hoàn toàn có thể cùng lúc làm việc, chăm con, bỏ đồ vào máy giặt,… mà không hề cảm thấy phân tâm. Sự bận rộn như một chất xúc tác khiến một ngày làm việc vô cùng hiệu quả và tràn đầy sự hứng khởi.

7. Đừng chỉ ngồi yên một chỗ

Lười vận động tại văn phòng vốn dĩ không tốt cho sức khỏe. Nhưng khi làm việc tại nhà, bạn lại càng có ít lý do hơn để đứng dậy khỏi ghế suốt cả ngày dài. Nếu bạn đã dư dả 1-2 giờ từ việc không phải di chuyển đến chỗ làm, hãy tận dụng thời gian này để rèn luyện sức khỏe bằng các bài tập đơn giản tại nhà.

8. Chia sẻ kỳ vọng với gia đình

Hãy nói cho bạn cùng phòng, anh/chị em, cha mẹ, vợ/chồng,…  biết rõ bạn đang làm việc tại nhà, để họ tôn trọng không gian của bạn. Chỉ vì bạn đang làm việc ở nhà không có nghĩa là “bạn ở nhà”. Nếu không làm rõ việc này ngay từ đầu, bạn sẽ bị phiền nhiễu bởi rất nhiều thứ không mong muốn.

9. Chuẩn bị bữa ăn từ ngày hôm qua

Đừng sử dụng quỹ thời gian làm việc để xoắn tay vào bếp, mà hãy nấu chúng vào ngày hôm trước. Dù ở nhà hay văn phòng, bạn cũng cần nghỉ ngơi để tái tạo năng lượng. Việc tận dụng giờ nghỉ trưa để nấu ăn không chỉ khiến bạn thêm mệt mỏi, mà còn đi ngược lại với sự tưởng tượng ban đầu rằng “chúng ta đang ở văn phòng”.

10. Nếu bạn có con, hãy chuẩn bị cho sự gián đoạn

Đây quả thật là một sự thử thách nếu bạn có con ở nhà, và thậm chí còn gian nan hơn với những đứa trẻ sơ sinh hoặc trẻ mới biết đi. Tuy nhiên, không phải là không thể linh hoạt nếu bạn có sẵn vài phương án. Và đây là vài gợi ý mà bạn có thể thử:

– Nếu hai vợ chồng cùng làm việc ở nhà, hãy phân chia thời gian chăm sóc con nhỏ.

– Giải thích với con về lý do vì sao bạn ở nhà, nói về dịch bệnh và nó đã tác động đến công việc của bạn như thế nào.

– Hãy tận dụng thời gian con ngủ để làm việc.

– Mua cho con vài món đồ chơi mới (mà chủ yếu là cần tốn nhiều thời gian để khám phá) như bộ xếp hình, giải câu đố, sách tô màu,… hoặc tìm các chương trình hữu ích trên tivi để con có thể vừa giải trí vừa học hỏi chẳng hạn.

Làm thế nào để ngăn đại dịch thông tin?

Sống

Liệu có cách nào để ngăn chặn sự lây lan khủng khiếp hiện nay? Ý tôi không nói đến dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 đã khiến cho hơn 100.000 người trên toàn thế giới bị nhiễm và mấy ngàn người tử vong, mà là tình trạng tin sai lệch và tin giả tràn lan toàn cầu cũng như tại Việt Nam.

Tối 6/3, khi có tin về một ca dương tính với virus corona chủng mới ở Hà Nội, trong khi các cơ quan chức năng đang gồng mình đối phó thì xảy ra một cơn hoảng loạn trên mạng xã hội cũng như trong các cuộc trà dư tửu hậu.

Bên cạnh những hình ảnh ban đầu của việc phong tỏa một khu vực gần hồ Trúc Bạch là đủ thứ thông tin thất thiệt: nào là cô này sau khi về nước vẫn đi bar, tham dự một cuộc khai trương rầm rộ, nào là có 3 người nhiễm chứ không phải một dù chưa có xác nhận của cơ quan chức năng y tế. Thậm chí ai đó lên hẳn một danh sách hơn 20 điểm cần lánh xa vì đây là nơi ở của những người được cho là có tiếp xúc với ca nhiễm, bao gồm cả những nhân viên y tế bệnh viện. Sự sợ hãi biến thành hành động khi nhiều người dân ngay lập tức chạy xuống các cửa hàng mua vét thực phẩm và các đồ dùng thiết yếu.

Nhiều kệ hàng trống trơn do người dân đổ xô tới các siêu thị mua hàng hóa tích trữ vì lo ngại dịch bệnh COVID-19 tại Paris, Pháp, ngày 5/3. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa mới vài ngày trước nhiều người còn ngạc nhiên và buồn cười khi xem hình ảnh hoặc video cho thấy người dân ở một số quốc gia tranh giành đồ trong siêu thị, những gian hàng trong siêu thị trắng trơn, thậm chí cả tình trạng tích trữ giấy vệ sinh ở Australia mà không ai lý giải được nguyên nhân.

Khi dịch mới xuất hiện ở Việt Nam, khá nhiều người vội tích trữ khẩu trang, nước diệt khuẩn, thậm chí cả mì ăn liền, nhưng cũng chưa đến mức ồ ạt như sau sự việc phát hiện ca nhiễm mới nhất.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chưa tuyên bố dịch Covid-19 là đại dịch (epidemic) trên thế giới nhưng đã sử dụng một thuật ngữ mới hết sức sáng tạo có cái đuôi “-demic”: “infodemic” (đại dịch thông tin). Trong một báo cáo hồi tháng trước, tổ chức này đã cảnh báo về “một ‘đại dịch thông tin’ quy mô lớn, tức là tình trạng quá dư thừa thông tin – trong đó có cả thông tin đúng lẫn thông tin sai lệch – khiến cho mọi người không còn biết đâu là những nguồn thông tin tin cậy cũng như những chỉ dẫn tin cậy khi họ cần đến.”

(Nguồn: Dreamstime.com)

Rồi thuật ngữ này được tạp chí Technology Review của trường đại học MIT nổi tiếng nhắc đến khi đưa ra đánh giá rằng virus corona chủng mới đã tạo nên “đại dịch thông tin đầu tiên trên mạng xã hội” vì “mạng xã hội đã đẩy cả thông tin thật lẫn thông tin giả ra toàn thế giới với tốc độ chưa từng thấy, kích thích cơn hoảng loạn, tình trạng phân biệt chủng tộc… và cả sự hy vọng.”

“Infodemic” là từ viết tắt của “information epidemic” vốn xuất hiện vào năm 2003 khi nhà khoa học chính trị David J. Rothkopf sử dụng trong một bài viết trên tờ Washington Post khi ông nhắc đến dịch SARS: “Một vài thông tin có thực, pha trộn với nỗi sợ, sự phỏng đoán và tin đồn, được khuếch đại và chuyển tiếp nhanh chóng ra toàn thế giới bằng những công nghệ thông tin hiện đại, đã có tác động khủng khiếp đến các nền kinh tế, chính trường và cả nền an ninh quốc gia và quốc tế theo những cách thức hoàn toàn không phù hợp với tình hình thực tế.”

Virus corona chủng mới đã tạo nên “đại dịch thông tin đầu tiên trên mạng xã hội”

Ông Rothkopf kể với một nhà báo của Wall Street Journal rằng ông gắn “thông tin” với “đại dịch” để tạo thành từ “infodemic” là vì nhận thấy nhiều điểm tương đồng giữa cách thức một căn bệnh lan ra trong dân chúng và cách mà một ý tưởng nào đó được lan truyền như con virus trên Internet.” Trong trường hợp dịch SARS, ông cho rằng đại dịch thông tin còn tác động đến mọi người nhiều hơn chính dịch bệnh gây ra nó.

Tin giả và tin thất thiệt đã tồn tại từ lâu, từng được gọi là vấn nạn toàn cầu, từng gây hại cho nhiều cá nhân, nhiều tổ chức và doanh nghiệp, thậm chí làm rối loạn xã hội, nhưng chưa được quan tâm đúng mức. Và dường như chính trong dịch Covid-19 này, tin giả và tin thất thiệt đang phát triển mạnh mẽ hơn bao giờ hết bởi nó đánh trúng vào nỗi lo sợ của mọi người, cả cái bản năng thích lan truyền tin đồn, và có lẽ nghiêm trọng hơn, là lối suy nghĩ rằng những nguồn chính thống thì không bao giờ nói thật.

Mới vài hôm trước thôi, một vài người đều thuộc nhóm có tri thức cao và nắm bắt nhiều thông tin, vẫn hỏi tôi rằng có phải virus corona là sản phẩm của một chương trình vũ khí sinh học tại Vũ Hán, có phải con số người nhiễm được công bố là không đúng, có phải tỷ lệ tử vong do dịch bệnh này phải trong khoảng 6 đến 18% chứ dứt khoát không thể là 2%.

(Nguồn: Medium.com)

Sự quan tâm và lo lắng đến dịch bệnh này cũng tạo cơ hội cho rất nhiều status trên mạng xã hội về các phương thuốc hoặc cách điều trị hoàn toàn vô căn cứ. Những ý tưởng quái lạ và vô lý không hiểu sao vẫn phát tán và được hưởng ứng trong các nhóm này nhóm kia. Có thể đối với họ, phát biểu chính thức của cơ quan chức năng về bất cứ cái gì cũng là điều không thể tin được.

Có lẽ nhiều người chúng ta đang mơ mộng về một kế hoạch kỳ diệu nào đó để kiềm chế cả con virus corona chủng mới kia lẫn cái đại dịch thông tin mà đa phần là thông tin thất thiệt này. Chúng ta hy vọng có một luật nào đó xử lý nghiêm những kẻ tung tin giả, hoặc Facebook sẽ thay đổi thuật toán để xóa bỏ những lời dối trá, giống như việc tìm ra một thứ vắcxin hiệu quả cho dịch Covid-19.

Đương nhiên những biện pháp từ cấp độ thượng tầng là rất hữu ích. Một hệ thống y tế mạnh sẽ có khả năng đối phó với các dịch bệnh, thì tương tự như việc cần phải củng cố các thiết chế để chống lại thông tin sai lệch, bao gồm cả việc minh bạch thông tin. Những quy định pháp lý chặt chẽ và nghiêm minh về việc xử lý những đối tượng sản xuất và phát tán tin giả, gây thiệt hại cho cộng đồng là cần thiết, thậm chí có thể còn mạnh mẽ hơn như luật của một số nước với mức phạt lên tới hàng chục ngàn USD và cả án tù rất nặng.

Để phòng ngừa tin giả, tin sai lệch, mỗi người đừng để bị lâm vào sự hoang tưởng và lo lắng thái quá

Sự hợp tác với các nền tảng công nghệ để dùng biện pháp kỹ thuật ngăn chặn và xóa bỏ thông tin thất thiệt cũng là cách thức đã và đang được sử dụng. Sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, trong đó có các cơ quan báo chí chính thống, là một đặc điểm nổi bật của Việt Nam, giúp cho việc ngăn ngừa dịch bệnh cho tới nay rất hiệu quả, được thế giới đánh giá cao, nhưng vẫn chưa quyết liệt và chưa đủ trên trận tuyến chống tin giả, tin sai lệch.

Nhưng rốt cục thì một xã hội muốn chống đỡ được dịch bệnh hay tình trạng tin giả tràn lan thì cũng cần những biện pháp từ dưới lên. Chẳng hạn muốn phòng virus lây nhiễm thì mỗi người dân cần thay đổi thói quen vệ sinh để thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc nước kháng khuẩn hay năng đeo khẩu trang. Và để phòng ngừa tin giả, tin sai lệch thì mỗi người đừng để bị lâm vào sự hoang tưởng và lo lắng thái quá, đừng chia sẻ thông tin khi chưa suy nghĩ chín chắn. Khi gặp một thông tin báo động, hãy đếm đến 10 và tự hỏi bản thân xem có nên lan truyền thông tin đó không.

Dù là phòng chống virus corona hay đối phó với một câu chuyện kinh sợ dễ lan truyền thì mỗi người đều nên tự lập một rào chắn để làm chậm quá trình lây nhiễm. Những rào chắn đơn lẻ thì có vẻ như quá nhỏ nhoi, nhưng tất cả mọi thành viên trong cộng đồng cùng có ý thức dựng rào chắn thì hiệu quả lại vô cùng to lớn.

Lực lượng y tế tại khu vực phong tỏa trên phố Trúc Bạch, nơi ở của bệnh nhân COVID-19 đầu tiên tại Hà Nội. (Ảnh chụp lúc 23 giờ 45, ngày 6/3/2020). (Ảnh: Lâm Khánh/TTXVN)