“The Odyssey” vốn dĩ không chỉ khắc họa hành trình trở về của Odysseus, mà song hành với đó còn là câu chuyện về sự đấu tranh kiên định của nàng Penelope bên khung vải dệt. Nếu những sợi vải dệt giúp Penelope kéo dài thời gian chờ chồng trở về, thì cũng chính những sợi vải ấy đã dệt nên một khía cạnh sử thi câm lặng trong bản chuyển thể điện ảnh của Christopher Nolan. Tại đây, rũ bỏ hào quang của thần thoại và thời kỳ lịch sử xa xôi, trang phục thể hiện bản chất của những trải nghiệm cá nhân, sự bào mòn của thời gian và dấu vết của những ký ức.
Tuy nhận về không ít ý kiến trái chiều xoay quanh phục trang của phim không như kỳ vọng nhưng có thể thấy nhà tạo mẫu Ellen Mirojnick đã giải bài toán mà Christopher Nolan đưa ra một cách vừa vặn. Mirojnick là một trong những nhà thiết kế trang phục trụ cột ở Hollywood suốt nhiều thập kỷ. Một số bộ phim nổi tiếng mà cô tham gia gồm: “Wall Street” (1987), “Basic Instinct” (1992), “Showgirls” (1995), “The Greatest Showman” (2017), “Maleficent: Mistress of Evil” (2019), “Bridgerton” mùa 1 (2020), “Oppenheimer” (2023),…
Để thiết kế và sản xuất 5300 bộ trang phục trong “The Odyssey”, Ellen Mirojnick đã phải quản lý một nhóm nòng cốt lên đến 175 nghệ sĩ chuyên nghiệp, bao gồm các nhà điêu khắc, thợ làm đồ da, thợ làm khuôn và họa sĩ vẽ chi tiết – những người chỉ chuyên trách về áo giáp và trang phục cho dàn diễn viên chính. Tổng cộng, cô đã giám sát một đội ngũ hơn 400 người trải rộng khắp các địa điểm quay phim ở Los Angeles, Morocco, Ý, Hy Lạp, Iceland, Scotland, Tây Ban Nha, Anh, New York và New Zealand.
Đạo diễn Christopher Nolan chưa bao giờ muốn “The Odyssey” trở thành một bộ phim sử thi Hollywood truyền thống. Khi “đặt hàng” trang phục với Ellen Mirojnick, ông bày tỏ rõ sự chán ghét của mình đối với những mô típ phim sáo rỗng về thời cổ đại. Nhà thiết kế cho biết: “Chúng tôi không hướng đến một thời kỳ lịch sử. Chúng tôi hướng đến một thời kỳ vượt thời gian”.
Dù được yêu cầu phải tránh tạo ra một tác phẩm mang quá đậm dấu ấn của thời kỳ đồ đồng, nhưng Ellen vẫn muốn câu chuyện siêu phàm này mang dáng vẻ cổ xưa. Nó phải có sức hút về mặt cảm xúc đối với người xem hiện đại. Để đạt được sự cân bằng đó, cô đã sử dụng các chất liệu có sẵn vào thời kỳ bối cảnh của phim, gồm vải lanh, da, và tất nhiên là cả đồng. Tuy nhiên, chất liệu đồng được sử dụng với dụng ý và cách thức khác hẳn truyền thống. Nó không còn toả sáng bóng bẩy như một mối đe dọa bạo lực trên những món vũ khí nữa.
Phim “The Odyssey” bắt đầu vào thời điểm cuối cuộc chiến thành Troy, khi những người lính và trang phục của họ đã bị bào mòn bởi điều kiện khắc nghiệt. Ellen đã thiết kế trang phục cho Odysseus (Matt Damon) và thủy thủ đoàn của anh bằng chất liệu đồng hun và da thuộc cũ nát, nhằm diễn tả rằng những bộ trang phục này đã trải qua nhiều trận chiến. “Đó là một thế giới kiệt sức, ám ảnh, nhuốm màu muối biển và rạn nứt. Mỗi bộ trang phục đều phải mang cảm giác của thế giới đó. Tính thẩm mỹ nằm ở kết cấu, trọng lượng và sự bào mòn của chất liệu. Chúng tôi muốn nó trông như thể thực sự được kéo lên từ lòng đất”, nhà thiết kế giải thích.
Việc thiết kế trang phục cho nhân vật Odysseus là một thử thách đặc biệt. Trong phiên bản của Christopher Nolan, Odysseus suy yếu dần, rồi tái sinh, cải trang, thích nghi và sống sót. “Anh ta là một quá trình tiến hóa. Thử thách trong thiết kế luôn là làm sao để khán giả cảm nhận được sự suy yếu của nhân vật mà không làm mất đi bản chất cốt lõi đã thực sự định hình nên con người anh ta”, Ellen nói thêm. Sự đơn giản đã chứng tỏ là con đường tốt nhất để truyền tải quá trình thay đổi bản sắc của người anh hùng trong những thế giới khác nhau mà anh sinh sống. Cuối cùng, bộ giáp mang tinh thần của một món kỷ vật nhiều hơn là biểu tượng cho sức mạnh.
Tuy nhiên, ở Ithaca lại là một câu chuyện khác. Trong khi Penelope (Anne Hathaway) và con trai Telemachus (Tom Holland) chờ đợi Odysseus trở về, một đám đông những người cầu hôn thiếu kiên nhẫn thúc giục nàng chọn người chồng mới. Thực tế, những thứ bằng đồng sáng bóng duy nhất mà khán giả sẽ thấy trong phim là trên trang phục của những người đến cầu hôn Penelope, tiêu biểu như Antinous (Robert Pattinson) với trang phục được trang trí bằng những họa tiết đồng thau tinh xảo. Tất cả những người đàn ông này đã ngồi đó nhiều năm trời chờ đợi để được làm vua, hy vọng được làm vua, vì vậy họ đang phô trương những gì tốt nhất của mình.
Trang phục của các vị thần thường dễ rơi vào cái bẫy của trí tưởng tượng, nhưng đã được “uốn nắn” lại dựa trên tính hữu dụng của chúng. Nữ thần Athena (Zendaya) được khắc hoạ với tính cách giản dị và tiết chế, vậy nên bộ áo vải lanh màu trắng nhạt sẽ là lựa chọn tối ưu. Là cố vấn cho Odysseus, sự hiện diện của cô cần phải toát lên vẻ uy quyền điềm tĩnh. Tương tự với nhân vật Calypso (Charlize Theron) – người đã giam giữ Odysseus trên hòn đảo của mình trong 7 năm. “Trang phục của cô ấy dựa trên thực tế của môi trường mà cô gắn bó, đó là thiên nhiên, sự vĩnh hằng và sự cô lập. Mọi thứ cô ấy mặc trên người đều mang tính thực dụng”, nhà thiết kế diễn giải. Trong phim, Calypso mặc một chiếc đầm phủ một lớp lưới – thứ mà Ellen hình dung nữ thần này sẽ dùng để đánh cá.
Khi nói đến nhân vật Helen (Lupita Nyong’o), Ellen Mirojnick quyết định rằng cô ấy xứng đáng có một bộ trang phục giống như áo giáp. Ban đầu, nhà thiết kế trang phục lấy cảm hứng cho Helen từ một bức tượng không đầu. Điều này đã dẫn đến việc tạo ra một tấm giáp ngực-vai bằng đồng mài bóng và vàng, nặng khoảng 13,6kg. Ellen đã hỏi Lupita xem cô có thể đeo được không, và nữ diễn viên đã đáp lại đầy tự tin: “Tôi đã từng đeo 13kg ngọc trai. Tôi có thể đeo 13kg kim loại vàng”.
Nhưng bộ giáp nặng nề đó không phải là thử thách duy nhất dành cho Lupita, bởi cô còn đảm nhận vai Clytemnestra – vợ của Agamemnon. Để tạo nên sự khác biệt về mặt hình ảnh giữa 2 nhân vật, Ellen đã cho Clytemnestra mặc bộ đồ màu tím Tyrian – một màu sắc cực kỳ hiếm được làm từ dịch nhầy của ốc biển. Quá trình chiết xuất này vô cùng tốn công sức, cần tới 12.000 con ốc để sản xuất ra 1g thuốc nhuộm.
Mặc dù sử thi Odyssey kể về hành trình 10 năm của Odysseus để trở về nhà, nhưng vợ ông – nàng Penelope (Anne Hathaway) cũng có những biến động âm thầm của riêng mình. Thay vì thay đổi hình ảnh, đội ngũ thiết kế đã thể hiện trang phục của nhân vật này thông qua những thay đổi tinh tế về hình dáng, ví dụ như làm mềm hoặc làm sắc nét hơn, các lớp vải trở nên riêng biệt hơn, sử dụng màu sắc mang dấu ấn của cung điện. Cô ấy đang bảo vệ vương quốc thông qua sự tĩnh lặng của mình, trong khi Odysseus tồn tại nhờ sự vận động không ngừng.
Khi mọi người xem “The Odyssey”, nhà thiết kế Ellen Mirojnick hy vọng rằng những bộ trang phục tuyệt vời sẽ giúp họ nắm bắt được sức hấp dẫn trường tồn của sử thi cổ đại này. Như chính cô đã nói: “Chúng tôi không chỉ thiết kế một thời kỳ mà thực sự đang kiến tạo một thần thoại”.
