Cái giá phải trả dành cho R.Kelly – ông hoàng nhạc soul vì bê bối tình dục suốt 20 năm

Hậu Trường

Từng một thời được coi là gương mặt hàng đầu của âm nhạc thập niên 90, song sự nghiệp của ca sĩ/nhà sản xuất nhạc R. Kelly đang lao đao với vô số cáo buộc xâm hại tình dục với các cô gái dưới tuổi thành niên.

r kelly lam dung tinh duc
Sau 20 năm thoát tội, hôm 22/2, nam ca sĩ R. Kelly đã bị tòa án ở Chicago truy tố về 10 tội lạm dụng tình dục nghiêm trọng đối với 4 nạn nhân, trong đó có 3 người là trẻ vị thành niên khi hành vi phạm tội xảy ra.

Từng phải biểu diễn dạo ở những sân khấu đường phố Chicago, Mỹ, R. Kelly – tên thật là Robert Sylvester Kelly đã nổi lên như một hiện tượng vào năm 1992, trở thành ngôi sao lớn nhất của hãng đĩa danh tiếng Jive Records. Chỉ trong vòng vài năm sau đó, với những bản hit lừng danh như “Bump N’ Grind“, “Your Body’s Callin‘” và nhất là “I Believe I Can Fly”, R. Kelly đã được mệnh danh là “ông hoàng R&B” cũng như là giọng ca nam hàng đầu tại thời điểm ấy. Không chỉ ca hát, R. Kelly còn là nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc danh tiếng, đã chắp bút nên vô số ca khúc bất hủ như “You Are Not Alone” của ông hoàng pop Michael Jackson.

Sở hữu tài năng vượt trội cùng số tài sản hàng trăm triệu mỹ kim, cuộc sống của anh lẽ ra đã hoàn hảo. Nhưng ẩn dưới vỏ bọc hào nhoáng ấy, R.Kelly còn có một sở thích khác thường đầy rắc rối: tình dục với các cô gái chưa đến tuổi thành niên.

Tháng 11/2000: Lời tố cáo vô danh

Cuộc hôn nhân giữa R.Kelly và Aaliyah từng tiêu tốn không ít bút mực của báo chí. Tạp chí Vibe sau này đã đưa ra một giấy chứng nhận kết hôn ghi rằng cặp đôi đã kết hôn vào năm 1994. Aaliyah, lúc này mới 15 tuổi, được viết là 18 trong giấy chứng nhận

Ngày thứ tư trước Lễ Tạ Ơn năm 2000 tưởng như là một ngày bình thường đối với các cây bút ở tòa soạn báo Sun-Times. Tuy nhiên, một bức fax lẻ loi được tìm thấy giữa hàng chồng lời nhắn trong ngày đã lôi kéo sự chú ý của họ. “Gửi nhà báo DeRogatis” – bức fax viết – “Tôi gửi những dòng này cho ngài vì không biết nên đi đâu khác nữa”. Chủ nhân của bức fax không nêu tên mình, nhưng đề cập đến một bài báo viết mà tờ Sun-Times xuất bản cách đó không lâu, trong đó tác giả Jim DeRogatis đã so sánh siêu sao R. Kelly với huyền thoại Marvin Gaye. “Tôi đoán Marvin Gaye cũng có tật xấu, nhưng tôi chắc chúng không thể tệ hại như tật xấu của Robert được. Vấn đề ấy đã kéo dài suốt nhiều năm nay, và nó là về các cô gái trẻ”.

Bức fax cho biết 3 năm trước đó, một cô gái trẻ có tên Tiffany Hawkins đã đâm đơn kiện R. Kelly vì tội danh liên quan đến xâm hại tình dục trẻ em. Vụ kiện kết thúc với việc hai bên đạt được thỏa thuận ngoài phòng xử án: nguyên đơn được nhận số tiền đền bù 250,000 USD, đổi lại cô sẽ ngừng kiện tụng và không được tiết lộ về vấn đề này nữa. Vụ kiện của Tiffany Hawkins có thể đã dừng lại, nhưng những cáo buộc thì không. “Giờ Robert đang quấy rối một cô bé 13 tuổi mà anh ta tuyên bố là con gái đỡ đầu” – bức fax nêu rõ – “Cha mẹ cô bé hoàn toàn làm ngơ, vì Robert đã thuê người cha chơi ghi ta điện cho mình”.

Sau khi đọc những tình tiết gây sốc trong bức fax vô danh, các nhà báo tại tờ Chicago Sun-Times lập tức vào cuộc. Họ lật lại hồ sơ vụ kiện năm 1996 của Tiffany Hawkins và lần ra những lời khai vô cùng đáng chú ý.  Theo đó, hồ sơ vụ án chỉ ra rằng, R.Kelly có khuynh hướng quan hệ với những người kém tuổi. Anh ta bắt đầu qua lại với Tiffany năm 1991, khi cô 15 tuổi còn anh ta thì 24. Đổi lại, cô bé trở thành ca sĩ hát bè trong album ‘Born Into The 90s’ của R. Kelly. Chưa hết, Tiffany tiếp tục góp giọng rap trong album “Age Ain’t Nothing but a Number” – do R. Kelly sản xuất cho cô vợ trẻ của mình – nữ ca sĩ Aaliyah. Trong suốt thời kỳ đó, Tiffany thường xuyên được nam ca sĩ gọi tới nhà mình yêu cầu quan hệ, thậm chí cặp kè với R. Kelly trong suốt thời gian đi lưu diễn.

Hành trình không hồi kết đi tìm sự thật

be boi cua r.kelly
Lady Gaga từng phải xin lỗi vì đã hợp tác với R.Kelly khi bê bối của nam ca sĩ bị phanh phui, trở thành tiêu điểm của dư luận Mỹ vào tháng 2 năm nay.

Quan hệ giữa R. Kelly và cô gái Tiffany Hawkins cứ thế tiếp diễn tới năm cô gần 18 tuổi. Dù báo cáo của vụ kiện không tiết lộ vì sao hai người đường ai nấy đi, nhưng một điều chắc chắn là chỉ hai tháng sau đó, Tiffany đã phải nhập viện do tự tử không thành, đồng thời phát hiện cô đang mang thai. Sau khi hồi phục, Tiffany đâm đơn kiện R. Kelly cùng hãng đĩa Jive. Trong danh sách 22 nhân chứng đã hứa sẽ hỗ trợ Tiffany, bao gồm vợ cũ Aaliyah, quản lý tài năng của R. Kelly, cùng nhiều bạn bè của người ca sĩ nổi tiếng.

Đặt hầu hết những ngôi sao khác vào hoàn cảnh như vậy, chắc chắn vụ kiện sẽ gây sốt mạnh mẽ, được báo chí không ngừng đưa tin. Vậy nhưng vụ kiện này lại hoàn toàn chẳng ai biết đến. Lý do là hầu hết những người thụ lý vụ án đều lớn tuổi, da trắng, không quen thuộc với dòng nhạc R&B thời thượng và không biết nhiều về R. Kelly. Chưa hết, đội xử lý thông tin chuyên nghiệp của ngôi sao này đã lập tức kiện ngược lại Tiffany vì tội vu khống, bôi nhọ danh dự “ông hoàng nhạc soul”, nhằm làm giảm uy tín của nguyên đơn. Rốt cuộc, không một tờ báo nào đưa tin nghiêm túc về vụ kiện này. Sau 3 năm dày vò mà không có chút tiến triển gì, Tiffany Hawkins cuối cùng chấp nhận mức bồi thường 250,000 USD, cùng yêu cầu giữ bí mật mọi thông tin mà phía R. Kelly đề ra vào ngày 23/1/1998.

Vẫn mong muốn điều tra rõ ràng vụ việc, các phóng viên của tờ Sun-Times đã không ngần ngại tới tận vùng tây và nam Chicago – nơi nguyên đơn Tiffany Hawkins cư ngụ để tìm thêm manh mối. Cả cô gái trẻ lẫn mẹ cô đều từ chối tiếp chuyện, nhưng thật ngạc nhiên, rất nhiều cư dân khác trong khu vực đã sẵn sàng chia sẻ về R. Kelly cùng thói quen cặp kè thiếu nữ trẻ chưa thành niên. Rõ ràng, trong khu dân cư này, Tiffany Hawkins không phải trường hợp đầu tiên và duy nhất sa lưới R. Kelly.

r.kelly lam dung
Trong vòng hơn 20 năm qua, R. Kelly có vô số lần bị kiện tội quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên. Nhưng phần lớn các vụ kiện đều được Kelly giải quyết ổn thỏa ngoài tòa án, bên cạnh lần được tha bổng kia.

Sự trỗi dậy của #MeToo và câu trả lời muộn màng

Tờ Sun-Times xuất bản bài báo đầu tiên xoay quanh những cáo buộc về R. Kelly ngày 21/12/2000, với những thông tin chi tiết không chỉ về vụ kiện của Tiffany Hawkins, mà còn các uẩn khúc về cuộc hôn nhân giữa nam ca sĩ và Aaliyah, cùng những nghi vấn về “cô con gái đỡ đầu”. Hai tuần sau khi bài báo được xuất bản, một cuộn băng quay cảnh R. Kelly quan hệ tình dục với đối tượng thiếu nữ trẻ được gửi tới tòa soạn. Hơn một năm sau đó, một cuộn băng khác, dài hơn và bao gồm chính “con gái đỡ đầu” của R. Kelly tiếp tục được gửi đến. Một bài báo mới nhanh chóng được tung ra, và R. Kelly bị cảnh sát hỏi tội do hành vi quay băng đồi trụy với đối tượng chưa thành niên. Nhưng thật lạ lùng, trong con mắt dư luận, R. Kelly lại được chú ý và tán dương, còn cô gái xuất hiện trong đoạn băng thì bị cười nhạo không tiếc lời.

Phải tới gần hai thập kỷ sau, khi Hollywood phơi bày những vụ xâm hại tình dục trong ngành công nghiệp giải trí, vụ việc của siêu sao R. Kelly mới được đưa ra ánh sáng lần nữa. Dưới sức ép của phong trào #MeToo, một bộ phim tài liệu có tên “Surviving R. Kelly” (Sống sót khỏi R. Kelly) được hãng Lifetime tung ra, cung cấp thông tin chi tiết từ các nạn nhân nữ về nam ca sĩ. Trước những bằng chứng không thể chối cãi, R. Kelly bị hãng đĩa nhanh chóng sa thải, và vào tháng 2/2019, phải đối mặt với 10 cáo buộc xâm hại tình dục nghiêm trọng.

Vào lúc này, phóng viên Jim DeRogatis đã rời tờ Sun-Times nhiều năm, nhưng vẫn rất tích cực thu thập thông tin về R. Kelly trong một thời gian dài. Tại thời điểm R. Kelly bị truy tố, anh nhận được lời mời gặp mặt đầy bất ngờ, đến từ chính Tiffany Hawkins – nạn nhân đầu tiên đã kéo Jim vào câu chuyện đen tối này vào năm 2000.

r.kelly lam dung
“Surviving R. Kelly” là chương trình có rating cao nhất của Lifetime trong 2 năm qua với khoảng 2 triệu người xem mỗi tập và nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới chuyên môn. Đặc biệt, đường dây nóng tố cáo lạm dụng tình dục Quốc gia Mỹ cũng ghi nhận sự gia tăng đột biến của các cuộc gọi ngay sau khi “Surviving R. Kelly” kết thúc phát sóng.

Robert hay gọi tôi là ‘tú bà’ hoặc ‘cô nàng mai mối’, vì tôi hay đưa bạn bè tới cho hắn, đều là những cô gái trẻ” – Tiffany, nay đã ở tuổi tứ tuần thừa nhận – “Tôi làm hết những điều hắn sai bảo, vì tôi muốn thành danh. Tôi muốn được hắn giữ lại để có được cơ hội nổi tiếng. Hắn càng ngày càng tệ hại khi quen nhiều cô nàng, và khi có nhiều tiền. Vậy mà, sau tất cả những điều ấy, tôi vẫn quý mến hắn. Tôi ngưỡng mộ hắn vô cùng. Có rất nhiều khoảnh khắc trong phòng thu, khi hắn viết ra một giai điệu mới và hát lên, tôi luôn nhủ thầm: ‘Mình đang ở cạnh con người này. Mình đang chứng kiến một thiên tài’ ”.

Sau khi nhận được số tiền đền bù từ R. Kelly, Tiffany thừa nhận cô không mất nhiều thời gian để tiêu tán hết chúng. “Mọi người vẫn nghĩ nhờ có hắn mà đời sống của tôi ngày nay dư dả, hoàn toàn lố bịch” – Tiffany cho biết, “Ngay khi nhận được tiền bồi thường, tôi đã đi mua sắm thỏa thích. Tôi ước gì mình đã suy tính kĩ hơn, nhưng tôi cần hồi phục. Và tôi đã làm được. Tôi đã quyết định không để quá khứ mãi đè nặng lên cuộc đời mình”.

Dù đã nghỉ học để chạy theo lời mời gọi của R. Kelly, Tiffany vẫn thi đậu vào một trường đại học danh tiếng, và tốt nghiệp với chuyên ngành công nghệ phóng xạ. Cô tiếp tục nhận học vị tiến sĩ, và hiện nay đang làm trưởng khoa siêu âm của một bệnh viện lớn. Cô cũng kết hôn được 6 năm, và có 2 người con.

Trong suốt một thời gian dài, cứ mỗi lần nghe thấy tiếng R. Kelly trên radio hoặc truyền hình, tôi lại cảm thấy chấn động. Cứ như lật lại một cơn ác mộng dai dẳng” – Tiffany Hawkins tâm sự – “Nhưng rồi, tôi dần học được cách tắt chúng đi, không quan tâm đến nữa. Tôi không biết điều gì khiến mình làm được như vậy. Phải chăng, chỉ đơn thuần là tôi mạnh mẽ hơn người khác?”.

Bài: : Tuấn Vũ

11/06/2019, 12:37

Bê bối tình dục của Seungri, Jung Joon-young phơi bày tính nam độc hại

Hậu Trường

Cảnh sát Seoul đã bắt giữ Jung Joon-young vì cáo buộc liên quan đến việc quay lén và chia sẻ những đoạn clip của ít nhất 10 phụ nữ với bạn bè và những người khác cũng là thần tượng làng giải trí.

Trong diễn biến mới nhất của vụ bê bối tội phạm tình dục mới đây của làng K-pop Hàn Quốc, vào thứ Hai vừa qua, cảnh sát Seoul đã công bố kế hoạch ban hành lệnh bắt giữ ca sỹ kiêm nhạc sỹ Jung Joon-young vì những cáo buộc liên quan đến việc quay lén và chia sẻ những đoạn clip của ít nhất 10 phụ nữ với bạn bè và những người khác cũng là thần tượng trong làng giải trí.

Seungri, Jung Joon-young
Jung Joon-young và Seungri

Khoe mẽ “thành tích tình dục”: chuyện thường thình với một số nhóm nam giới Hàn Quốc

Jung Joon-young được xem là kẻ cầm đầu trong vụ bê bối tội phạm tình dục đã nổ ra gần đây liên quan đến những đoạn clip quay lén có nội dung khiêu dâm, trong đó những người có liên đới khác bao gồm Seungri của nhóm Big Bang, Lee Jong-hyun của nhóm nhạc nam Hàn Quốc CNBlue, Choi Jong-hoon của nhóm FT Island và Yong Jun-hyung của nhóm Highlight. Họ là thành viên của một nhóm chat mà trong đó những đoạn clip được quay lén ghi lại cảnh Jung quan hệ tình dục với các nữ nạn nhân được chia sẻ.

Trong khi đó, một cảnh sát Seoul đã bị buộc tội nhận hối lộ từ Seungri, người đang bị điều tra vì tội lạm dụng tình dục, môi giới mại dâm và đánh thuốc các khách hàng nữ ở hộp đêm Burning Sun do anh này sở hữu.

Seungri, Jung Joon-young
Những nhân vật có liên quan đến scandal của Seungri đa phần là các nam nghệ sĩ nổi tiếng.

Những người hâm mộ K-pop ở cả Hàn Quốc lẫn quốc tế đã bị sốc trước những diễn biến trong vụ bê bối này. Tuy nhiên, đối với một số người khác, những sự lạm dụng này không hoàn toàn đáng ngạc nhiên. Chúng chỉ đang phơi bày ra ánh sáng một vấn đề rộng lớn hơn mà xã hội Hàn Quốc đang phải vật lộn để khắc phục, đó là “tính nam độc hại.”

Trong năm qua, những người đàn ông nổi tiếng và “có máu mặt” đã và đang là đối tượng của những cáo buộc công khai về tội thù hằn phụ nữ và bạo lực tình dục như một phần của phong trào #MeToo, trong khi hàng chục nghìn phụ nữ đã xuống đường trong các cuộc biểu tình có tổ chức nhằm tố cáo tội phạm tình dục sử dụng camera giấu kín.

Theo tờ Telegraph của Anh, các nhà chức trách đã nhận được hơn 6.500 báo cáo về tội phạm sử dụng camera giấu kín kể từ năm 2017.

Công nhân kiểm tra một phòng tắm dành cho phụ nữ để tìm camera giấu kín tại một bảo tàng ở Seoul. (Nguồn: AFP)

Trong năm 2018, Seoul đã thuê tới 8.000 nhân viên kiểm tra camera giấu kín ở nhà vệ sinh công cộng; nhưng những đoạn video như vậy thường được thực hiện bởi những người từng có quan hệ tình cảm hoặc có quen biết nạn nhân.

(Từ trái sang): đạo diễn Kim Ki Duk, chính trị gia Ahn Hee-jung và cựu huấn luyện viên Choe Jae-beom là những nhân vật có tiếng tăm bị buộc tội lạm dụng tình dục. 

Năm 2017, đạo diễn Kim Ki-duk đã bị buộc tội lạm dụng tình dục và thể xác một số nữ diễn viên; Ahn Hee-jung, người từng có tham vọng trở thành tổng thống, đã bị kết án tù 3 năm rưỡi vào tháng Hai vì tội tấn công tình dục một nhân viên; cựu huấn luyện viên đội tuyển quốc gia Choe Jae-beom đang thụ án tù 10 tháng vì tội cưỡng hiếp và lạm dụng vận động viên trượt băng tốc độ từng giành huy chương vàng Olympic Shim Suk-hee.

Michael Hurt, một nhà xã hội học thuộc Đại học Seoul, nhận định: “Tôi không nghĩ rằng K-pop có vấn đề về tính nam độc hại, mà cho rằng chính xã hội Hàn Quốc đang mắc phải vấn đề đó. Đàn ông Hàn Quốc đã vũ khí hóa chiếc camera,” ông nhận định và nói thêm rằng nạn nhân của những tội ác như vậy thường bị đe dọa tống tiền.

Băng sex và phim khiêu dâm nhằm trả thù là những mối đe dọa xã hội được sử dụng tại đây,” Hurt cho biết. “Điều tương tự như vậy đã diễn ra trong một vụ việc mà giờ đây đã trở nên khét tiếng tại Đại học Hàn Quốc cách đây không lâu, khi trong một nhóm chat trên ứng dụng Kakao Talk, một nhóm nam sinh chia sẻ tên của những cô gái lớp dưới mà họ muốn cưỡng hiếp nhất… Đây chỉ là những điều rất bình thường đối với một số loại đàn ông ở Hàn Quốc.

Việc chia sẻ những nội dung bất hợp pháp về phụ nữ và đối xử với họ như những miếng mồi hay những món hời trong một cuộc chơi nhằm khoe khoang thành tích trong tình dục vẫn diễn ra phổ biến trong văn hóa Hàn Quốc. Chúng ta đang trải nghiệm phiên bản K-pop của nó, nhưng đó là một vấn đề trên toàn Hàn Quốc.

Bê bối tình dục ảnh hưởng nghiêm trọng đến thương hiệu quốc gia

Những vụ bê bối chắc chắn đã làm rung chuyển ngành công nghiệp K-pop – trị giá 4.7 tỷ USD theo tính toán năm 2017, và phá hủy sự nghiệp của các thần tượng nam có liên quan, hầu hết trong số họ đều ở độ tuổi cuối 20, đầu 30 và đang ở giai đoạn có thu nhập cao nhất trong sự nghiệp.

Seungri, Jung Joon-young
“Em út” Seungri (trái) chính thức bị xóa tên khỏi đội hình Big Bang.

Chẳng hạn, Seungri đã rút khỏi Big Bang, một trong những nhóm nhạc thần tượng lớn nhất Hàn Quốc với thu nhập 44 triệu USD trong năm 2016. Được cho là có giá trị 3.6 tỷ won (3.2 triệu USD) vào năm 2016, ngôi sao này cũng đã bị sa thải khỏi vai trò Giám đốc điều hành của Aori Ramen, một chuỗi nhà hàng nhượng quyền mà anh này đã sáng lập. Chuỗi nhà hàng này đã chứng kiến doanh số sụt giảm mạnh sau khi vụ bê bối bùng nổ.

YG Entertainment, công ty đã khởi đầu sự nghiệp của Seungri với Big Bang hơn một thập kỷ trước và từ đó đến nay đã cắt đứt quan hệ với ngôi sao này, đã chứng kiến giá cổ phiếu của mình giảm mạnh hơn 25% so với tuần trước. Theo truyền thông Hàn Quốc, công ty này cũng phải đối mặt với một vụ kiện do các nhóm dân sự và các cổ đông khởi kiện vì “thiếu đạo đức”.

Tuần trước, Seungri, Jung, Choi và Yong đã tuyên bố rút khỏi ngành giải trí, và người hâm mộ nhóm nhạc CNBlue đang kêu gọi trục xuất Lee khỏi nhóm và công ty quản lý của anh này.

Seungri, Jung Joon-young
YG Entertainment cũng không thể tránh khỏi ảnh hưởng trước bê bối lần này của “gà nhà”.

Mặc dù những vụ bê bối làm rung chuyển ngành công nghiệp và gây sốc cho nhiều người hâm mộ – trong đó có nhiều người hâm mộ nữ, Hurt cho rằng họ sẽ không từ bỏ thần tượng của mình và ngành công nghiệp này cũng sẽ không thực sự thay đổi: “Vụ bê bối sẽ không làm thay đổi ngành công nghiệp K-pop theo bất kỳ cách nào,” ông nhận định. “Nó sẽ tác động tới tình hình bằng cách khiến mọi người nhận thức tốt hơn hoặc cẩn trọng hơn, tùy thuộc vào việc bạn về phe ai, kẻ quấy rối hay người bị quấy rối.

Vụ bê bối đang nhận được sự chú ý vì nó ảnh hưởng tới thương hiệu quốc gia của Hàn Quốc. “Như mọi thứ khác ở Hàn Quốc, nó đã gây hổ thẹn cho người dân Hàn Quốc, và không thể phủi phui che dấu mọi chuyện như những hồi những năm 70 hay 80 được,” Hurt nhận định.

“Nếu có thể bỏ qua hay giấu giếm vụ việc này ở Hàn Quốc, thì mọi việc sẽ diễn ra đúng như vậy – nhưng hiện tại, cả thế giới đang nhìn vào họ, đó là lý do tại sao người ta đòi hỏi thực hiện những hình phạt ngay lập tức.

Dẫu dính scandal, các nam nghệ sĩ vẫn được ưu ái?

Một người hâm mộ K-pop lâu năm và cũng là một nghiên cứu sinh tiến sỹ ngành quan hệ quốc tế tại Đại học Chicago, Jenna Gibson cho biết trong những vụ bê bối trước đây liên quan đến hành vi lạm dụng trong giới K-pop, các ngôi sao nữ thường bị sỉ nhục, trong khi các thần tượng nam thường được bỏ qua.

Seungri, Jung Joon-young
Kim Hyun-joong, cựu thành viên nhóm nhạc nam SS501 chính là trường hợp điển hình: sau bê bối vẫn được tha thứ và tiếp tục hoạt động nghệ thuật.

Kim Hyun-joong, cựu thành viên nhóm nhạc nam SS501, đã có nhiều vụ bê bối trong vài năm qua, trong đó có những cáo buộc về bạo hành gia đình, tranh chấp cha con và lái xe khi đã uống rượu,” Gibson cho biết khi liệt kê một loạt cáo buộc đối với Kim từ năm 2014 đến năm 2017.

Tuy vậy, anh này vẫn hoạt động trong ngành. Ngoài những vấn đề rõ ràng về chính những hành vi này, thì đây là một trong những vấn đề lớn nhất: Nam giới đã và đang được bỏ qua khi mắc phải những tội lỗi như thế này trong một thời gian dài đến mức họ thậm chí không nghĩ gì đến hậu quả.

Nhưng những người như Mano Lee, một người hâm mộ K-pop và cũng là một cây bút báo chí ở Seoul, cho rằng từ giờ trở đi, những thần tượng nam sẽ không được tha thứ một cách dễ dàng như vậy nữa.

Những người đã theo dõi ngành giải trí trong một thời gian dài cho rằng điều này sớm hay muộn cũng sẽ xảy ra,” Lee cho biết và nói thêm rằng một số nhà quan sát đã biết rằng các ngôi sao này có vấn đề về hành vi, dù không đến mức này.

G.NA
Nữ ca sĩ G. Na không có cơ hội quay trở lại làng giải trí Hàn Quốc sau nghi án bán dâm.

Lee cho biết người hâm mộ K-pop ngày nay quan tâm đến rất nhiều vấn đề liên quan đến các phong trào xã hội đang diễn ra ở Hàn Quốc, trong đó có nhân quyền, nữ quyền, bình đẳng giới và các vấn đề khác, và nói thêm rằng vụ việc này đã đem lại chút ít hy vọng.

Với tư cách một người hâm mộ K-pop và một người ủng hộ nữ quyền, tôi hy vọng những thần tượng này sẽ phải trả giá cho những gì họ đã làm,” cô nói. “Tôi cũng hy vọng ngành công nghiệp này sẽ được cải thiện. Đây là thời điểm thích hợp cho những sự thay đổi lớn”.

Bài: My Nguyễn (VietnamPlus)

Sức ảnh hưởng càng lớn, tội danh càng nghiêm trọng?

Hậu Trường

Chưa từng có tiền lệ, K-pop những ngày gần đây rúng động bởi loạt cáo buộc nghiêm trọng dành cho Seungri, thành viên nhỏ tuổi nhất của ban nhạc nam đình đám Big Bang. Các cơ quan truyền thông đua nhau công bố những tình tiết mới nhất của vụ án, dư luận bàn tán sôi nổi; Seungri cận kề vực thẳm đen tối nhất trong sự nghiệp khiến cả YG Entertainment lao đao, đồng thời đặt dấu chấm hết cho đội hình Big Bang đầy đủ 5 thành viên.

 

Trong vòng chưa đến 3 năm, dư luận đã chứng kiến 3 vụ bê bối gây rúng động của ba thị trường giải trí lớn nhất nhì thế giới, với những cáo buộc nghiêm trọng liên quan đến đạo đức và pháp luật, được gây ra bởi 3 tên tuổi có sức ảnh hưởng bậc nhất đến mỗi thị trường: ông trùm Hollywood Harvey Weinstein, “nữ hoàng giải trí” Phạm Băng Băng và thành viên nhóm nhạc được gắn mác “huyền thoại” Big Bang – Seungri.

Từ năm 2017, làng giải trí thế giới rúng động với 3 scandal lớn của ông trùm Hollywood Harvey Weinstein, “nữ hoàng giải trí” Phạm Băng Băng và thành viên nhóm nhạc được gắn mác “huyền thoại” Big Bang – Seungri.

Sức ảnh hưởng càng lớn, tội danh càng nghiêm trọng

Cuối năm 2017, scandal xâm hại tình dục của ông trùm Hollywood Harvey Weinstein khiến cả Hollywood rơi vào hỗn loạn. Meryl Streep – người từng ví ông trùm sinh năm 1952 như “Chúa trời” tại lễ trao giải Quả Cầu Vàng 2012 – chia sẻ trong sự sững sờ: “Ngày hôm nay, tôi – cùng tất cả những người từng được Harvey Weinstein nâng đỡ với sự chân thành và tận tâm – đã nhận được tin tức đáng hổ thẹn bậc nhất”.

Những vụ xâm hại tình dục của Harvey Weinstein đã kéo dài trong vòng 30 năm trước khi bị đem ra ánh sáng. Trong đó, nhiều minh tinh Hollywood như Angelina Jolie, Rose McGowan, Ashley Judd, Mira Sorvino cũng từng là nạn nhân của người đàn ông này. Trước thời điểm xảy ra cáo buộc tấn công tình dục, ông trùm 67 tuổi luôn được biết đến là nhà sản xuất và phát hành phim tầm cỡ, đứng sau thành công của hàng loạt dự án nghệ thuật, nâng đỡ vô số tên tuổi và liên tiếp giúp phim của hãng mình đoạt giải Oscar.

Harvey Weinstein có khả năng nhận án tù chung thân trước những cáo buộc tấn công tình dục.

Một năm sau bê bối của ông trùm Hollywood, một cơn sóng không kém phần rúng động khác nổi lên tại thị trường giải trí Hoa Ngữ. Cái tên Phạm Băng Băng vốn luôn gắn liền với thị phi nay bị bủa vây bởi lùm xùm lớn nhất, có khả năng làm sụp đổ tên tuổi và đế chế Phạm Gia lớn mạnh. Sau kết luận cuối cùng với tội danh trốn thuế, nữ hoàng giải trí Trung Quốc phải nộp phạt với số tiền lên đến 130 triệu USD, dẫu vậy mức phạt này vẫn chưa thể xoa dịu sự thất vọng và phẫn nộ của công chúng.

Dù đã nộp phạt số tiền lớn, hình ảnh Phạm Băng Băng trong mắt người hâm mộ gần như sụp đổ, khó có thể lấy lại sau lùm xùm trốn thuế.

Khác với hai tên tuổi hàng đầu của điện ảnh Hollywood và Hoa Ngữ, lùm xùm chưa có tiền lệ tại xứ sở kim chi – nơi đi đầu trong lĩnh vực đào tạo ca sỹ thần tượng – xảy ra đối với một nam thần tượng của nhóm nhạc nam đình đám. Cho đến nay, thế hệ thần tượng hiện tại vẫn chưa thể mang thị trường K-pop trở lại sống động và đa dạng như trong quá khứ – quá khứ của những 2NE1, SNSD, Super Junior, và nổi trội hơn cả là “Những vị thần phương Đông” DBSK và Big Bang với phong cách khác biệt hoàn toàn.

Năm 2009, cùng với “Mirotic” của DBSK – nhóm nhạc nam sau này vẫn được nhớ đến với công lao vực dậy nền công nghiệp idol, mở đường cho làn sóng Hallyu; “Haru Haru” của 5 chàng trai Big Bang mang cơn sốt Hallyu phủ khắp châu Á. Sau khi “Những vị thần phương Đông” tan rã, Big Bang dưới sự o bế của YG Entertainment vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ, trở thành nhóm nhạc duy nhất của thế hệ idol thứ 2 giữ nguyên đội hình debut ban đầu, trước khi bê bối của Seungri xảy ra…

Vướng vào vòng lao lý, Seungri đặt dấu chấm hết cho thời kỳ đỉnh cao, kéo dài của thế hệ thần tượng K-pop thứ 2.

Quyền lực của khán giả vẫn đứng trên tất cả

Theo Ashley Judd, một trong những nạn nhân của ông trùm Harvey Weinstein, tội ác của Harvey đã bị che kín suốt 30 năm với danh sách nạn nhân ngày một dài lên. Bởi lẽ, do sợ hãi trước quyền lực của ông chủ Weinstein, các cô gái bị xâm hại không dám khai báo vì lo ngại gặp bất lợi.

Tờ New York Times cũng trích lời một cựu nhân viên Weinstein: “Tại Weinstein, tồn tại ‘luật im lặng’do ông chủ Harvey đề ra, yêu cầu các nhân viên khi ký kết hợp đồng phải đồng ý với điều khoản không được chỉ trích công ty, lãnh đạo công ty hoặc gây tổn hại đến danh tiếng của công ty, đồng nghiệp”.

Chiến thắng gây nhiều tranh cãi của Gwyneth Paltrow hạng mục “Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất” của Oscar năm 1998 được cho là nhờ quyền lực của Harvey Weinstein.

Càng có danh tiếng, tiền bạc, nắm giữ càng nhiều quyền lực; những tên tuổi lớn càng có khả năng chi phối, đổi trắng thay đen, buộc mọi việc xoay chuyển theo chiều hướng có lợi cho bản thân. Quyền lực miễn cho đế chế Phạm Gia phải trả một số tiền thuế khổng lồ; tiền bạc, sức ảnh hưởng trở thành công cụ để ông trùm Hollywood bịt miệng nạn nhân suốt 3 thập kỷ. Còn đối với Seungri, cáo buộc môi giới mại dâm, rửa tiền, hối lộ cảnh sát, phát tán video quan hệ tình dục trên nhóm chat có phải là kết quả cho cái danh “idol đứng ra kinh doanh” của thành viên nhóm nhạc hàng đầu K-pop?

Mới đây, SBS đưa ra thông tin cho rằng Seungri và nhóm bạn đã đề cập đến một cảnh sát trưởng chống lưng trong một đoạn chat. Thời điểm diễn ra đoạn hội thoại là giữa năm 2016, khi thành viên nhà Big Bang đang điều hành một hộp đêm tại Gangnam, Seoul. Cùng với đó, trang Naver cho hay người cảnh sát bao che cho Seungri và những người nổi tiếng khác là Kang Shin Myung, nguyên giám đốc Cơ quan Cảnh sát Quốc gia Hàn Quốc.

Dưới trướng của YG do chủ tịch Yang Hyun Suk nâng đỡ, Seungri lọt vào đội hình của Big Bang và dùng quyền lực đó để thao túng những thành vi phạm pháp.

Nhìn vào trường hợp của Jung Joon Young – bạn thân cùng nhóm chat của Seungri vừa giải nghệ sau khi thừa nhận hành vi quay lén và chia sẻ video quan hệ tình dục, có thể nhận thấy, động cơ của nam ca sĩ xuất phát từ sở thích riêng đồi trụy, phi đạo đức. Song động cơ của cựu thành viên Big Bang không chỉ dừng lại ở đó. Nếu những cáo buộc môi giới mại dâm, trốn thuế, hối lộ cảnh sát là thật, Seungri đang nằm trong một đường dây kinh doanh “bẩn” quy mô lớn, có quan hệ rộng, nhiều quyền lực núp sau cái bóng nghệ sỹ, doanh nhân.

Scandal của Seungri đã không còn dừng lại ở ồn ào đời tư thông thường. Sự kiện của thần tượng K-pop nghiêm trọng nhất từ trước đến nay được đích thân Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae In ra chỉ thị yêu cầu điều tra, xử lý triệt để, gạt bỏ nghi ngờ trong dân chúng.

Những tên tuổi lớn với danh tiếng, sức ảnh hưởng và khối tài sản khổng lồ ngang nhiên vi phạm pháp luật, đạo đức không chỉ bởi khả năng thao túng, chi phối giới giải trí; mà họ tin rằng quyền lực và tiền bạc đủ sức lấp liếm, che đậy mọi chuyện.

Thế nhưng không giống như lời thú nhận của ông trùm Hollywood: “Tôi lớn lên vào những năm 1960, 1970 khi các luật lệ ở nơi làm việc khác bây giờ, tôi đã làm theo văn hóa thời điểm đó”. Khán giả giờ đây ngày càng nắm trong tay quyền lực rất lớn trong việc thiết lập nên thành bại của một nghệ sĩ nhờ các công cụ mạng xã hội. Bất cứ khi nào, họ đều có thể kêu gọi, phát động những chiến dịch bài trừ hay tác động trực tiếp đến sự nghiệp của những ngôi sao. 

Tài năng hay đạo đức của nghệ sĩ quan trọng hơn?

Hậu Trường

Ngày càng nhiều những vụ tai tiếng của các ngôi sao, biểu tượng bị báo chí và dư luận phanh phui, khiến các cây viết tin rằng chúng ta đang ở thời kỳ đỉnh cao của phong trào “bài trừ văn hoá”. Michael Jackson và Big Bang là những trường hợp mới nhất. 

“Nếu bạn lớn lên từ những năm thập niên 70, 80 hay 90, âm nhạc của anh ấy sẽ luôn nằm trong tâm trí bạn. Rồi khi bạn lần đầu tiên nghe ‘Don’t Stop ‘Til You Get Enough’ và nhận ra rằng Michael Jackson nhỏ bé ngày nào giờ đã lớn. Cho đến khoảnh khắc cả sàn nhảy trong đó có bạn được thổi bùng bởi giai điệu của ‘Billie Jean’. Hay có những lúc bạn muốn ở một mình, và ca khúc ‘Man in the Mirror’ vang lên khiến bạn thôi thúc muốn trở thành một con người tốt hơn”, cây viết Brandon Girggs của CNN cảm thán trước bộ phim tài liệu “Leaving Neverland“, nói về những cáo buộc xâm hại tình dục của ông hoàng nhạc pop Michael Jackson.

bai-tru-van-hoa-michael-jackson-2019
Michael Jackson và Wade Robson – người tố cáo ông hoàng nhạc pop xâm hại tình dục trong “Leaving Neverland”.

Sự kiện này được ví như quân bài domino cuối cùng, được tác động bởi hàng loạt vụ bê bối bị phanh phui của những ngôi sao nổi tiếng trước đó như Bill Cosby, Kevin Spacey, Mario Batali,… Cách nước Mỹ khoảng 13 giờ bay, công luận Hàn Quốc cũng đang trong một cơn bão tai tiếng khổng lồ khi Seungri, thành viên nhỏ tuổi nhất của ban nhạc huyền thoại Big Bang phải nói lời chia tay sự nghiệp vì những bê bối liên quan đến việc kinh doanh trái pháp luật và môi giới mại dâm.

bai-tru-van-hoa-seungri
Seungri cúi đầu xin lỗi khán giả, hứa sẽ chấp hành việc điều tra vào thời gian sắp tới.

Từ Michael Jackson đến Big Bang là khoảng cách khá xa cả về địa lý, thành công thương mại cho đến sức ảnh hưởng đối với văn hoá đại chúng, nhưng cả 2 giờ đây đều gặp nhau tại điểm giao chung – chính là nơi mà đám đông hâm mộ có thể tiến lại đủ gần để thấy được những vết xước dưới chân bức tượng vàng.

Những ca khúc kinh điển của họ vẫn còn đó, nhưng câu hỏi đặt ra là: “Liệu việc thưởng thức chúng có còn mang đến cho chúng ta cảm giác tích cực như trước kia”? 

“Một phần trong chúng tôi như chết đi”

Âm nhạc từ lâu đã đóng vai trò như chậu “tưởng ký” trong đời sống văn hoá. Người nghe chỉ cần soi mình vào đó, để những giai điệu dẫn dắt họ quay về thế giới cảm xúc sống động. Nhưng đôi khi, thế giới ấy lại không hiện ra theo cách mà chúng ta mong đợi bởi những ảnh hưởng đến từ hiện tại – tội ác của nghệ sĩ.

bai-tru-van-hoa-2019
Người hâm mộ của Michael Jackson tại London lập chiến dịch ủng hộ ông.

“Cả thanh xuân của tôi lớn lên với suy nghĩ rằng Michael Jackson siêu thực tới mức không thuộc về thế giới này. Sau khi nghe tin anh ấy vừa qua đời từ chiếc radio phát trong xe hơi, tôi đã khóc suốt trên đường về nhà”, Haley Winter nhớ lại. Cô chỉ là một trong hàng triệu khán giả hâm mộ không tin những gì mà bộ phim tài liệu “Leaving Neverland” dài 4 tiếng được chiếu trên HBO đề cập. Bộ phim xoay quanh hai nhân vật James Safechuck và Wade Robson – vốn là những vũ công nhí vào thời điểm gặp mặt Michael Jackson. Họ thuật lại chi tiết việc mình bị ông hoàng nhạc pop xâm hại từ khi chỉ là những cậu bé 7 – 8 tuổi, và kéo dài tới khi họ 14 – 15 tuổi mới chấm dứt. Lúc này Michael Jackson bắt đầu chuyển hướng sang những cậu bé khác.

Đối với các nạn nhân lạm dụng tình dục hay những người đã xem bộ phim, việc nghe được “Beat It” trên đài phát thanh vào năm 2019 có thể giống như việc tình cờ bắt gặp một bản phát lại của “The Cosby Show” – bộ phim truyền hình giúp nam diễn viên kỳ cựu Bill Cosby trở thành “ông bố của nước Mỹ”. Nhưng mới năm ngoái, ông đã phải khăn gói vào tù thụ bản án 10 năm tù giam vì tội tấn công tình dục nhiều phụ nữ.

Nữ nhà báo tên Kang Kyung Yoon chính là người đã đưa ra những chứng cứ về việc nam ca sĩ Seungri, thành viên của nhóm Big Bang, liên quan tới một đường dây môi giới mại dâm đang gây chấn động làng giải trí châu Á.

Còn với Seungri, trong bài đăng lên tài khoản Instagram cá nhân, nam ca sĩ thừa nhận: “Những vấn đề mà tôi gây ra là quá lớn và đã tạo nên quá nhiều xáo trộn cho xã hội”, đồng thời giải thích anh từ bỏ để “để bảo vệ danh dự của Big Bang”. Khắp nơi trên mạng xã hội, cộng đồng V.I.P hùng mạnh ngày nào giờ chỉ biết im lặng trước sự thật quá phũ phàng.

Và rồi, từng người lại trở về tài khoản cá nhân của họ. Thứ mà họ không dám nói lên trước đám đông vì sợ phản đối, giờ đây chỉ xuất hiện trên trang cá nhân. Đó là những dòng khóc thương cho một ban nhạc đình đám, tượng đài của K-Pop, niềm kiêu hãnh trong tim họ suốt 13 năm qua. Đó là những lời oán trách vì hôm nay lẽ ra là ngày vui nhất, khi Park Bom và Dara – hai thành viên 2NE1 vốn được mệnh danh là nhóm nhạc em gái của Big Bang ra mắt teaser mới, nhưng đã bị vùi lấp trong cơn bão thị phi của Seungri.

Và trên hết, đó còn là giấc mơ dang dở về một ngày được thấy các thành viên đông đủ trở lại, cùng họ hát vang ca khúc “Haru Haru”. Đối với họ, ai đúng ai sai chẳng quan trọng nữa, chỉ còn lại một cảm giác đau đớn khi một phần tuổi trẻ sụp đổ phũ phàng. Giờ đây, tất cả đều phải đưa ra những lựa chọn không hề dễ dàng: ủng hộ Seungri và luôn xem anh là một phần của Big Bang, hay chấp nhận phiên bản Big Bang với 4 thành viên?

Kỷ nguyên của “bài trừ văn hoá”

bai-tru-van-hoa-2019
Phong trào “bài trừ văn hoá” luôn gây chia rẽ dư luận. Người thì đứng về đạo đức, người thì giữ vững quan điểm chỉ thưởng thức sản phẩm của nghệ sĩ chứ không quan trọng bê bối đời tư.

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà nhiều nghệ sĩ đã bị huỷ hoại bởi những hành vi sai trái của họ, đa phần bắt nguồn từ phong trào #MeToo. Việc thi hành một bản án lên kẻ phạm tội hay người bị cáo buộc có xu hướng diễn ra nhanh chóng và dữ dội hơn bao giờ hết. Hiện tượng “bài trừ văn hóa” (từ gốc: cancel culture) là khi một ngôi sao nào đó nói hoặc thực hiện hành vi gây tranh cãi, dẫn đến việc những bộ phim họ đóng bị tẩy chay, tour lưu diễn bị ế ẩm, sách phát hành bị ngừng xuất bản. Chúng là những đòn trừng phạt mang tính phong trào, một nỗ lực bắt những kẻ khiến khán giả thất vọng phải cúi đầu chịu tội.

Khi những ai quan tâm tới bộ phim “Leaving Neverland” lật giở tài liệu quá khứ của Michael Jackson, họ mới bàng hoàng phát hiện ra ông từng bị tố cáo xâm hại từ năm 1992, bởi một cậu bé 12 tuổi. Phía Jackson về sau đã trả cho gia đình cậu bé hơn 20 triệu USD để rút đơn kiện. Tới năm 2005, chỉ 4 năm trước khi qua đời, ông hoàng nhạc Pop lại đối mặt với lời cáo buộc mới cùng tội danh. Hiện đã có nhiều hãng phát thanh ở Mỹ tuyên bố ngừng phát các bài hát của Michael Jackson, đẩy nam danh ca vào tình thế phải chịu vết nhơ suốt đời vì không thể tự mình bảo vệ thanh danh. CNN gọi trường hợp của ông là ví dụ mới nhất cho việc “bài trừ văn hoá”.

bai-tru-van-hoa-2019
Nhiều ý kiến cho rằng những phong trào “bài trừ văn hoá” đang góp phần huỷ hoại văn hoá đại chúng. Năm ngoái, danh hài Kevin Hart bị loại khỏi vị trí dẫn chương trình lễ trao giải Oscar vì những phát ngôn kỳ thị người đồng tính.

Cần phải hiểu rằng, “bài trừ văn hoá” là cấp độ lớn hơn nhiều so với tẩy chay, phản đối hay chỉ trích. Gần đây nó mới được nghiên cứu và phân tích ở góc độ học thuật. Năm 2018, cây viết Jonah Engel Bromwich của New York Time đã thực hiện bài viết với tựa đề “Ai cũng có thể bị bài trừ”, từ những biểu tượng văn hoá đại chúng đến những ngôi sao như Bill Gates, Gwen Stefani, Erykah Badu, Cristiano Ronald Do, Taylor Swift, hay Kanye West.

Được bắt nguồn từ những phong trào đấu tranh cho cộng đồng người da đen trên Twitter dưới dạng hashtag, “bài trừ văn hoá” dần tạo nên sức ảnh hưởng lan rộng, và cộng hưởng thành thứ quyền lực tối thượng trong thời đại 4.0. Tại châu Á, khái niệm này cũng được nhận diện thông qua vụ bê bối tình dục của Seungri, cùng nhiều thành viên của những nhóm nhạc nổi tiếng khác bị tung bằng chứng môi giới mại dâm, cưỡng hiếp, cấu kết với tội phạm và cảnh sát để làm ăn phi pháp.

“Rất nhanh và nguy hiểm”, cộng đồng mạng đã thi hành một bản án lên những cái tên nằm trong diện tình nghi, bằng cách tước đi quyền lực ngoài đời của họ: danh dự, sự nổi tiếng, địa vị, di sản để lại,… Ngay cả khi Seungri cho biết anh chủ động rời khỏi YG, vẫn có nghi án cho rằng nam ca sĩ đã bị công ty sa thải. Nếu điều này là thật, cũng dễ hiểu bởi đó là phương án tốt nhất để giảm thiểu tối đa hậu quả mà YG hay Big Bang phải gánh chịu sau này.

bai-tru-van-hoa-2019
Thông thường, các nhóm nhạc huyền thoại hiếm khi tuột dốc hoặc tan rã ở thời kỳ đỉnh cao. Song Big Bang lại có nguy cơ sụp đổ vì tai tiếng của thành viên Seungri.

Càng về sau, câu chuyện càng diễn biến phức tạp hơn khi cộng đồng V.I.P phải đưa ra lựa chọn giữa đạo đức và tình yêu dành cho thần tượng. Với 4/5 thành viên từng gặp tai tiếng nghiêm trọng và một trong số đó đang bị cảnh sát điều tra, sự nghiệp của Big Bang nhiều khả năng là sẽ bị đóng băng mãi mãi. Những ca khúc đình đám làm nên thương hiệu nhóm nhạc huyền thoại cũng chẳng còn vẹn nguyên giá trị như trước kia.

Tương tự vào tháng 7 năm ngoái, Disney đã thông báo quyết định sa thải đạo diễn James Gunn, vì loạt thông điệp hài hước phản cảm mang chủ đề ấu dâm và cưỡng dâm trong khoảng thời gian 2008-2011 bị phanh phui. Sự kiện gây chia rẽ người hâm mộ khi những dòng tweet của Gunn tuy không thể bào chữa, nhưng tài năng của ông cần được giữ lại để tiếp tục phát triển thương hiệu “Guardians of the Galaxy”. Tài năng hay đạo đức của nghệ sĩ quan trọng hơn?

“Bạn không thể xóa bỏ sự trân trọng và tôn kính đối với nghệ thuật chỉ vì những hành động sai trái của người làm ra nó. Tuy nhiên, nghệ thuật xét cho cùng vẫn là sản phẩm nhân bản, vì vậy việc tách biệt hai thứ  là bất khả thi”, Tonja Renée Stidhum, cây viết của The Root nêu quan điểm trước những phong trào “bài trừ văn hoá”. Cô thừa nhận bản thân sẽ không biết nên làm gì hay suy nghĩ thế nào nếu tình cờ nghe một ca khúc của Michael Jackson được phát lại đâu đó.

“Ranh giới nằm ở đâu? Tôi thực sự không biết. Tôi ước mình có thể đưa ra một câu trả lời dứt khoát, nhưng thực sự là không có câu trả lời nào cả”, Stidhum nói. Và có lẽ, câu trả lời còn phụ thuộc vào lựa chọn của mỗi người, nhưng cần đảm bảo rằng ai trong chúng ta cũng sẵn sàng chịu trách nhiệm cho lựa chọn đó.

#metoo – Khi phụ nữ đủ dũng khí để đấu tranh

Hậu Trường

Hơn mười năm trước, tôi mới ra trường và đang thực tập tại một tòa soạn. Có lần được giao nhiệm vụ đi phỏng vấn một nhạc sĩ nổi tiếng, tôi đã vô cùng háo hức, không chỉ vì đó là cơ hội nghề nghiệp quý giá, mà còn bởi người nhạc sĩ ấy vốn là thần tượng của cả gia đình tôi.

Tôi vẫn nhớ, những ngày hè nóng bức, ba tôi thường mang đàn ra sau nhà, cất lên những bản tình ca phóng khoáng, nồng nàn, say đắm của ông nhạc sĩ nọ, còn chị em tôi thì vừa ngồi hát theo vừa mơ mộng. Khỏi phải nói gia đình tôi đã vui và tự hào đến thế nào khi tôi gọi điện báo tin. Nhưng rồi chuyện xảy ra nằm ngoài mọi tưởng tượng của tôi, lão nhạc sĩ gạo cội, nổi tiếng, tài năng, được kính nể ấy chỉ muốn động chạm vào cơ thể tôi và liên tục dùng những lời lẽ sàm sỡ.

metoo-3

Bất ngờ, hoang mang và hoảng sợ, tôi vừa cố gắng tiếp tục buổi phỏng vấn vừa căng thẳng nghĩ cách tự bảo vệ mình. Rồi cũng xong, tôi bỏ chạy như ma đuổi khỏi nơi đó, tim đập thình thịch và nước mắt tuôn ra không ngừng. Trong tôi ngập tràn sự thất vọng và đau lòng. Tôi sẽ nói gì với ba đây, khi thần tượng của ông, của tôi và vô số người khác đã hiện nguyên hình là một gã yêu râu xanh kinh tởm?

Nhưng khủng khiếp hơn cả là cảm giác cô độc. Liệu ai sẽ tin khi tôi nói ra chuyện này? Liệu đám đông có cho rằng tôi là một kẻ loạn thần dối trá? Thời điểm đó, mạng xã hội chưa phát triển như bây giờ nên những tiếng nói lẻ loi không có cơ hội xuất hiện, chứ đừng nói đến chuyện được chú ý và tạo ra những hiệu ứng bất ngờ từ đám đông như hiện nay. Lúc đó, tôi đã chọn cách im lặng, tặc lưỡi cho qua, để một tượng đài tiếp tục là một tượng đài, và để cuộc sống bình yên tiếp diễn; nhưng nếu là bây giờ, thì không!

Bắt đầu từ việc “gã trùm” Weinstein (nhà sản xuất phim Harvey Weinstein ở Hollywood – PV) phải trả giá (dù hơi muộn) cho những hành vi đồi bại của mình trong quá khứ, cuộc đấu tranh chống lại nạn quấy rối tình dục giờ đây đã lan rộng ra nhiều lĩnh vực, nhiều quốc gia, từ nghệ thuật cho đến chính trường, từ công sở cho đến những mối quan hệ tưởng như vô hại. Phong trào #metoo (Tôi cũng vậy) đã khuyến khích nhiều nạn nhân, cả nam và nữ, mạnh mẽ đối diện với những đau đớn cũ và thẳng thắn nói ra câu chuyện của mình. Để rồi lần lượt những chiếc mặt nạ đạo mạo bị lột xuống, để lộ bộ mặt thú tính tầm thường của những kẻ dễ dàng để phần con đè bẹp chữ “người”. Những ngày này, chúng ta giật mình nhận ra xung quanh có quá nhiều mặt nạ.

metoo-2

Khi phụ trách chuyên mục này, tôi thường quan tâm đến các câu chuyện tình ái diễn ra đây đó trong lòng những thành phố mà tôi từng đi qua. Dưới bầu trời Paris, New York, London, Tokyo hay Sài Gòn, những chuyện tình và sự kết nối đẹp đẽ về mặt thể xác ngày ngày vẫn tiếp diễn theo muôn vàn hình dáng, lấp lánh như những ô kính màu. Nhưng #metoo thì không phải là chuyện tình, và tình dục của #metoo càng không phải là sự kết nối thể xác đẹp đẽ mà là sự quấy rối, cưỡng đoạt, bạo lực, xâm hại, bệnh hoạn. Liệu cuộc sống ở Paris, New York, London, Tokyo hay Sài Gòn… có còn lung linh như những ô kính màu nếu không ai dám nói #metoo?

Giờ thì tôi có thể tin rằng, khi những hashtag #metoo tràn ngập mạng xã hội, ấy là lúc phụ nữ đã đủ dũng khí để đứng lên tranh đấu, câu chuyện của họ bắt đầu được lắng nghe, thấu hiểu, những niềm cảm hứng mạnh mẽ đang được lan truyền, cổ vũ. Những gì đang diễn ra đều là phản kháng cần thiết, chúng gieo mầm hy vọng trong lành về một thế giới nơi thể xác và tâm hồn của mỗi con người đều được tuyệt đối tôn trọng.

Đến bao giờ phụ nữ mới thôi phải bảo vệ lẫn nhau giữa những cuộc tấn công tình dục?

Hậu Trường

Gần đây tôi hạn chế đọc báo, không phải vì lười cập nhật mà là vì có những thời điểm, báo chí tràn ngập những tin tức xấu khiến tôi lo lắng. Trong số đó, thứ khiến tôi sợ hãi nhất chính là những sự vụ về phụ nữ ở đây ở kia bị xâm hại tình dục, bị cưỡng hiếp, bị bạo dâm, bị đối xử như một thứ đồ chơi.

Đơn giản vì tôi cũng là một phụ nữ. Tôi có em gái. Tôi có những người bạn gái thân thiết. Tôi có những người phụ nữ mà tôi biết, yêu quý và ngưỡng mộ. Tôi thấy bất an cho thế giới mà chúng ta đang sống, khi mà càng ngày, “những tình dục mà tôi không muốn” càng trở nên phổ biến.

Một cách đơn giản nhất, có thể định nghĩa đó là những thứ tình dục xảy ra khi không có sự đồng ý của cả hai người trong cuộc. Hiếp dâm rõ ràng là xâm hại tình dục, nhưng không phải tất cả các xâm hại tình dục đều được xem là hiếp dâm. Chẳng hạn, cố ý sờ soạng, sàm sỡ người khác, lạm dụng tình dục nơi công sở, ép buộc người khác biểu diễn những hành vi liên quan đến tình dục, cố ý làm đau người khác khi quan hệ tình dục, dùng những lời lẽ lăng mạ thân thể người khác, dùng hình ảnh, video liên quan đến tình dục để bắt người khác làm theo ý mình… – tất cả những thứ này, nếu xảy ra chỉ dựa trên mong muốn cực đoan, bệnh hoạn của một phía bất chấp sự không đồng ý, phản đối, trốn chạy của phía còn lại, đều bị xem là xâm hại tình dục.

Vấn đề là người ta thường nhớ đến những vụ hiếp dâm gây chấn động dư luận vì sự khủng khiếp và hậu quả lâu dài của chúng mà quên đi những thứ xâm hại tình dục khác đã và đang xảy ra trong đời sống hàng ngày cũng để lại những tổn thương sâu sắc không kém. Nếu như phong trào #metoo không được xướng lên, liệu sẽ có thêm bao nhiêu vụ lạm dụng tình dục nơi công sở tiếp tục diễn ra?

Những thứ suy nghĩ kiểu “sờ tí thì đã sao?”, những kiểu bạo dâm gây đau đớn, hoặc những mong muốn kỳ dị mang tính ép buộc khi quan hệ… đều có thể xảy ra đằng sau những cánh cửa đóng kín của những căn phòng riêng tư nhất, nơi gần gũi của những cặp vợ chồng, những đôi lứa yêu nhau. Sẽ có người nghĩ rằng, họ đã là một cặp, làm gì có chuyện xâm hại ở đây? Nhưng không phải vậy, dù cho trước đó họ đã ngủ cùng nhau cả ngàn lần đi nữa, nhưng chỉ cần một lần một người nói không mà người kia vẫn cố thực hiện theo ý mình, bất chấp những hậu quả về thể xác và tinh thần có thể xảy ra, thì đó vẫn bị xem là hành vi xâm hại tình dục. Hãy nhớ rằng, “không” luôn có nghĩa là không!

Một vấn đề nữa mà tôi nghĩ chúng ta cần phải hiểu thật rõ ràng: lỗi không bao giờ thuộc về nạn nhân! Bởi trong rất nhiều những sự vụ xâm hại tình dục được phơi bày, không ít trường hợp người bị hại lại chính là người bị đám đông kết tội một cách bỉ bôi, hả hê, đầy phán xét. “Do cô ta ăn mặc khêu gợi!”, “Do cô ta đến đó một mình”, “Do cô ta đi về đêm khuya”, “Do cô ta quá nóng bỏng”, “Do cô ta dựng chuyện”, “Do cô ta muốn nổi tiếng”… Ở một xã hội vốn quen đổ lỗi và ngụy biện, ngay cả những việc khủng khiếp nhất, người ta cũng tìm cách đá quả bóng tội ác cho người khác. Tôi muốn điều đó chấm dứt. Tôi muốn những người phụ nữ là nạn nhân của xâm hại tình dục, bạo lực tình dục cảm thấy được bênh vực, được thấu hiểu để họ đủ dũng khí đứng lên tố cáo những kẻ bệnh hoạn.

Tôi muốn chuyến đi du lịch đến Ấn Độ hay Ai Cập sẽ an toàn cho tôi và tất cả phụ nữ. Tôi muốn những ký ức tuổi thơ về một người chú kỳ lạ thỉnh thoảng sờ vào cơ thể cháu sẽ không còn. Tôi muốn những gã đàn ông ở công sở thôi tơ tưởng về chuyện ngủ với cấp dưới để đổi tình lấy việc. Tôi muốn những gã trai ngoài phố sẽ không bình phẩm thô tục về cơ thể phụ nữ, hay tệ hơn, cưỡng bức phụ nữ. Tôi muốn những người tình sẽ thôi những trò bạo liệt đau đớn trên giường. Tôi muốn những kẻ nổi tiếng, thần tượng của vạn người sẽ không lợi dụng quyền lực của mình để làm trò đồi bại. Tôi muốn những clip sex quay lén sẽ bị tiêu hủy. Tôi muốn những nỗi đau của các nạn nhân bị tấn công tình dục sẽ được xóa nhòa.

Nhưng trên tất cả, tôi muốn phụ nữ cảm thấy được bảo vệ và cổ vũ. Tôi muốn sống trong một thế giới mà không ai còn phải nói về “những tình dục mà tôi không muốn” nữa. Thế giới đó, liệu có viển vông không?