Các nhà làm phim Việt lên tiếng đòi công bằng cho “Ròm” sau khi phim bị xử phạt

Giải Trí

Nhà sản xuất phim “Ròm” bị Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phạt 40 triệu đồng vì tự ý mang tác phẩm đi tham gia Liên hoan phim quốc tế Busan khi chưa được cấp phép, và yêu cầu đơn vị này trong vòng 10 ngày phải hủy bản phim đã gửi tham gia. Trước câu chuyện này, một số nhà làm phim đã lên tiếng đấu tranh đòi công bằng cho các nhà làm phim độc lập. 

Dự án điện ảnh “Ròm” được đạo diễn Trần Thanh Huy (thuộc Công ty sản xuất phim Hoan Khê – HK Film) phát triển từ phim ngắn “16:30”. Chuyện phim xoay quanh những cậu bé bụi đời, bán vé số trên đường phố Sài Gòn.

Một cảnh trong phim “Ròm”.

HK Film đã gửi phim “Ròm” tới Cục điện ảnh Việt Nam trình duyệt vào ngày 4/9. Sau khi thẩm định, Cục Điện ảnh đánh giá: phim “Ròm” phản ánh mặt trái quá đen tối của những con người mong muốn đổi đời bằng việc trúng “lô, đề”. Những tệ nạn xã hội xuyên suốt bộ phim. Phim mô tả một cách “u ám”, “thờ ơ” về đời sống của các nhân vật trong phim, kết phim bi quan bế tắc không lối thoát, thiếu nhân văn. Câu chuyện phim diễn ra tại Tp.HCM nhưng không có sự quan tâm của chính quyền và các cơ quan chức năng. Phim mang ẩn ý và ám chỉ không tốt về chính trị, mang màu sắc phê phán chính trị – xã hội thể hiện cách nhìn tiêu cực về đất nước, văn hóa con người Việt Nam, Cục đã yêu cầu ê-kíp chỉnh sửa và kiểm duyệt lại để được cấp phép phổ biến. (Trích công văn số 637 do Q.Cục trưởng Cục Điện ảnh ký gửi Ban Tuyên giáo Trung ương).

Bộ phim “Ròm” của đạo diễn Trần Thanh Huy dù bị cấm phổ biến trong nước nhưng lại giành được giải New Currents tại Liên hoan phim Busan

Trước yêu cầu trên, phía công ty HK Film đã cam kết không gửi phim dự thi khi chưa được cấp phép. Nhưng tại lễ trao giải Liên hoan phim Busan diễn ra vào ngày 12/10, bộ phim vẫn được xướng tên nhận giải ở hạng mục New Currents.

Và ngày 14/10, Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã xử phạt hành chính dự án phim “Ròm” 40 triệu đồng với lý do tự ý mang tác phẩm đi tham gia Liên hoan phim mà chưa được cấp phép, và yêu cầu phải hủy bản phim đã gửi tham gia.

Đạo diễn của bộ phim “Đập cánh giữa không trung” – Nguyễn Hoàng Điệp đã lên tiếng phản đối quyết định xử phạt đối với phim “Ròm”. Chị cho biết, tình thế của phim “Ròm” cũng giống phim “Đập cánh giữa không trung” vào năm 2014. Khi đó bộ phim của chị được Liên hoan phim Quốc tế Venice xác nhận dự tranh chính thức tại Tuần lễ phê bình trước khi phim có bản hòa âm. Và thời điểm ấy chị chỉ còn khoảng 2 tuần để gửi phim sang Venice theo quy định nhưng cũng gặp khó khăn đi thi trước khi được cấp phép.


Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp lên tiếng trước câu chuyện nhà sản xuất phim “Ròm” bị phạt hành chính và bị yêu cầu hủy bản phim đã gửi cho LHP Busan.

Trong cuộc gặp với đại diện của hội đồng kiểm duyệt năm ấy, đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp được nghe chính xác 5 điểm cần thay đổi, chỉnh sửa và được phản biện rằng có sửa hay không. Năm 2019, ê-kip phim “Ròm” của đạo diễn Trần Thanh Huy cũng muốn đúng luật, nhưng điều anh nhận được từ hội đồng kiểm duyệt với phim “Ròm”“hãy rút phim về, “không đi thi”“ký cam kết sẽ thực hiện” tất cả những điều trên.

Theo phân tích của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, Cục Điện ảnh chắc chắn có lý do để chần chừ trong việc cấp phép. “Nhưng đến lúc này, tất cả các bên đều thấy rằng sự chần chừ của cơ quan đầu ngành sẽ rất… khó thuyết phục và chấp nhận.”

Nữ đạo diễn cho rằng, sự chần chừ lần một trong việc cấp phép đã lấy đi cơ hội đường hoàng để điện ảnh Việt Nam – với tư cách vùng lãnh thổ mà nói được hân hoan tại sân chơi chính thống. “Ròm” là bộ phim độc lập của nhà làm phim nước nhà không mất chút chi phí nào ngay cả từ một lời khích lệ, một sự ghi nhận hay một cú hích. Trong khi phim hay của Việt Nam quá ít, phim được tham gia các liên hoan phim càng ít. Ít không phải vì chúng ta kém tài, ít vì… quá khó để phim được làm ra.

Sự chần chừ lần hai là trong việc thiếu những hướng dẫn cơ bản nhất để có thể nhanh chóng cấp phép cho phim. Ngược lại, Cục đưa ra tín hiệu cho thấy nhà sản xuất phim sẽ không có bất cứ hỗ trợ nào, thậm chí đơn giản là cân nhắc lại trước thành công của “Ròm”. Mà thay vào đó là văn bản phạt. Trong khi văn bản hướng dẫn cụ thể, chỉ rõ phim cần sửa gì, cắt gì, thay thế cái gì thì vẫn chưa thấy.

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp và đạo diễn Nguyễn Thanh Huy.

Chia sẻ trên truyền thông về câu chuyện phim “Ròm” bị xử phạt, đạo diễn Phan Đăng Di cũng cho rằng cơ chế kiểm duyệt hiện nay đang “nghiền nát” nền điện ảnh. Từ góc độ người làm phim, anh không thấy phim “Ròm” có lo ngại nào về nội dung. Phan Đăng Di cho biết, bộ phim đơn giản chỉ là vẽ nên cuộc sống của những đứa trẻ ngoài vòng xã hội. Chúng phải vật lộn trong môi trường khó khăn, tuyệt vọng.

Đạo diễn của phim “Bi ơi, đừng sợ” cho rằng, việc xử phạt nên chấm dứt, nếu không sẽ kìm hãm nền điện ảnh nước nhà và khiến cho điện ảnh Việt sẽ không có tiếng nói nào với thế giới.

Đạo diễn Phan Đăng Di cho rằng, cơ chế kiểm duyệt phim hiện nay đang “nghiền nát” nền điện ảnh

Bài: Thùy Dương

16/10/2019, 10:00

Giải cứu “Trời sáng rồi, ta đi ngủ thôi”: lời kêu gọi không được xem là chiêu trò

Giải Trí

Sau khi “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi” ra rạp ngày 27/9, ngày 28/9, trên trang Facebook cá nhân của đạo diễn bộ phim đã xuất hiện một bức “tâm thư” kêu gọi khán giả ra rạp ủng hộ bộ phim. Nội dung bức tâm thư lập tức làm dấy lên những phản ứng trái chiều từ khán giả. Tuy nhiên, công tâm mà nói, có phải khán giả đang phản ứng một cách quá nhạy cảm?

Tâm thư của đạo diễn Chung Chí Công tạo nên luồng ý kiến trái chiều trong khán giả. 

“Trời ơi phim chưa muốn chết!” – đó là thông điệp sau cuối trong bức tâm thư của đạo diễn Chung Chí Công. Lời nhắn nhủ rõ ràng đã được “chế biến” lại từ tên bài hát “Trời ơi con chưa muốn chết” của rapper Đen Vâu được nhân vật Vĩnh Tâm cover lại trong “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi”. Bài đăng này đạt được hơn 5.600 lượt chia sẻ, tuy nhiên, không phải lượt chia sẻ nào trong con số khổng lồ ấy cũng với cùng một tâm trạng đồng cảm và sẻ chia.

Trước “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi”, đạo diễn Trịnh Đình Lê Minh của bộ phim “Thưa mẹ con đi” cũng từng đăng tâm thư kêu gọi khán giả ra rạp xem phim, và hẳn chúng ta cũng không thể quên thời gian trụ rạp thần kì của “Song lang” có được cũng nhờ công lao không nhỏ của chiến dịch giải cứu phim được khởi xướng bởi đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp. Chúng ta phải sòng phẳng với nhau ở một điểm: việc kêu gọi “giải cứu phim” hoàn toàn không vi phạm pháp luật, không làm phương hại đến quyền lợi hợp pháp của bất kì ai. Những khán giả vẫn đang phân vân lựa chọn giữa những poster phim được treo ở trước cửa rạp, họ có thể hưởng ứng lời kêu gọi, nhưng họ cũng hoàn toàn có quyền quay lưng. Bởi vì họ là khán giả, họ là đối tượng được phục vụ, và họ có quyền lựa chọn. Đạo diễn Chung Chí Công cũng không ép buộc hay van nài khán giả ra rạp xem phim, anh chỉ nói bộ phim “cần các bạn”. 

Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi” là một trong những tác phẩm điện ảnh độc lập.

Không thể phủ nhận, “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi” đang được giới thiệu đến với khán giả bằng những thông điệp không hiệu quả. Phim được mô tả là dành cho khán giả thích nhạc indie, sự khoanh vùng tưởng đã khu biệt và rõ ràng, nhưng hóa ra lại mông lung và khó gợi được sự đồng cảm. Còn trong bức tâm thư, đạo diễn Chung Chí Công sử dụng “tagline” “Trời ơi phim chưa muốn chết” để mô tả cảm xúc của mình. Và rõ ràng nó đã phản tác dụng. Phim chưa muốn chết, tức là nếu muốn phim sống, khán giả phải ra rạp. Tại sao khán giả phải chịu trách nhiệm cho một bộ phim mà họ còn chả hề biết đến sự tồn tại của nó cho đến khi cái trailer phim được lên sóng chỉ hơn một tuần trước ngày phim khởi chiếu? Tại sao ê kip của phim không làm truyền thông tốt hơn, tại sao phim không lựa chọn những gương mặt nổi tiếng hơn… một ngàn lẻ một câu hỏi tại sao nảy ra chỉ vì một thông điệp không gãy gọn.

Tác phẩm của đạo diễn Chung Chí Công ngay từ đầu đã khó lòng tiếp cận số đông đại chúng.

Công chúng có quyền bất bình vì tự nhiên được “tặng” cho thêm một trách nhiệm. Tuy nhiên, chỉ một thông điệp vụng về trong cách thể hiện lại khiến dư luận phản ứng tiêu cực và trái chiều đến như thế, thì chúng ta có vẻ đang quá xét nét bất công với “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi”

Việc kêu gọi khán giả xem phim – từ chỗ là một lời mời gọi đúng là đã từng bị biến tướng thành những chiêu trò lấp liếm của nhà sản xuất để lờ đi chất lượng phim tệ hại, thành công cụ để nhà sản xuất tranh giành với đơn vị phát hành thêm vài phần trăm ăn chia… khiến cảm xúc và lòng tin của khán giả trở thành một thứ công cụ làm tiền trong tay nhà sản xuất. Nhưng liệu đấy có phải những điều mà đạo diễn Chung Chí Công đang âm mưu tiến hành với “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi”?

Liệu đây có phải là một chiêu trò quảng bá phim “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi”?

Xin trả lời, là không. Việc đạo diễn kêu gọi khán giả ra rạp xem “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi” đến từ mong muốn chân thành của một người đã đổ mồ hôi nước mắt ra để làm phim, và muốn đứa con tinh thần của mình được đối xử một cách xứng đáng: nó là một bộ phim, và nó cần có khán giả, dù cho khán giả ấy có yêu thích hay ghét bỏ. Trong toàn bộ thông điệp gửi khán giả, không có một dòng một lời nào đổ lỗi cho cá nhân hay tổ chức nào đã gây khó khăn cho bộ phim. Nội dung này sau đó cũng không bị dùng như một công cụ để ê kíp truyền thông quảng bá cho bộ phim, dù sự thực, dư luận phản ứng với thông điệp này nhiệt tình hơn hẳn bản thân bộ phim mà vì nó, thông điệp này ra đời. Ở cả phía đạo diễn và ê kíp truyền thông, đây là cách hành xử đầy tự trọng và công bằng.

Không vi phạm pháp luật, không đi ngược lại đạo đức, không làm hại ai và không ảnh hưởng đến quyền lợi của ai, vậy chúng ta đâu còn lí do gì để bức xúc về cách đạo diễn của “Trời sáng rồi, ta ngủ đi thôi” kêu gọi khán giả ra rạp xem bộ phim của mình?

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp: Tôi rũ bỏ “sứ mệnh Nữ Oa” ấy lâu rồi

Giải Trí

Bức xúc khi bị đóng khung trong tủ kính

– Chị tự hào không khi là nữ đạo diễn duy nhất trong dòng phim nghệ thuật ở Việt Nam?

– Không! Đôi khi tôi cảm thấy bức xúc khi người ta đóng khung và định hình mình ở một mảng duy nhất, trong một cái tủ kính như thế.

nguyen-hoang-diep-3

– Chị thấy bức xúc nhưng ngay cả bản thân chị còn không thuyết phục được mình thay đổi thì làm sao người ta có thể tin rằng một đạo diễn như Nguyễn Hoàng Điệp có thể làm những phim thương mại hơn?

– Tại mọi người đẩy hai thái cực quá xa nhau, rằng phim nghệ thuật thì nhất định không thể bán được vé, nhất định phải là một phim không hấp dẫn, làm cho khán giả không hiểu gì. Và phim thương mại thì phải ngược lại tất cả những yếu tố trên. Thậm chí, ở Việt Nam, cứ nhắc đến phim thương mại thì nhiều chỗ gắn liền với các cụm từ: hài, nhảm, mì ăn liền, rẻ tiền… Vì sao phải thế? Vì sao chúng ta không thể bình tĩnh để mọi thứ ở đúng vị trí của nó.

– Vậy chị có gặp phải trái đắng nào khi mang phim của mình ra rạp không?

– Trước khi phát hành phim đầu tay “Đập cánh giữa không trung”, tôi đã nói rất nhiều về những định kiến chết người trên mà không ai tin. Mọi người nghĩ, phim của tôi khi phát hành sẽ không có khán giả, mà nếu khán giả có xem thì cũng không hiểu và đương nhiên sau đó, phim sẽ phải ra khỏi rạp. Hay nếu phim nghệ thuật phát hành cũng chỉ có từng này người xem thôi, nó chỉ được chiếu ở vài ba rạp, ngay cả chủ rạp cũng không mặn mà.

Thứ tư duy trên khiến các nhà làm phim luôn mặc định là: Tôi làm phim tác giả nên tôi không phải đi nói chuyện với chủ rạp, vì đằng nào tôi cũng sẽ không ra rạp theo cách ấy.

Đó là một cái vòng luẩn quẩn. Người làm phim muốn cải chính thì họ phải nghĩ đúng trước đã. Đằng này họ ngày càng tự đẩy mình xa khỏi khái niệm thực sự.

nguyen-hoang-diep-4
Nhiếp ảnh: Lâm Minh Khang – Trang phục: Lâm Gia Khang – Trang điểm: Ruan Dang – Dựng cảnh: Thuận Võ – Stylist: Như Nguyễn – Trợ lý: Ben Lê

Làm phim bị coi là nghề hái ra tiền

– Dường như chị đang tự đặt mình vào sứ mệnh của Nữ Oa, vá lại khoảng trống giữa dòng phim nghệ thuật và thương mại?

– Trước đây là vậy. Nếu như tôi tập trung vào làm phát hành hoặc sản xuất, thì quả thực tôi cũng thích sứ mệnh đấy. Và nếu làm, thì tôi sẽ làm được. Nhưng sản xuất và phát hành không phải là việc mà tôi yêu thích. Tôi đam mê một công việc vất vả hơn thế, đó là đạo diễn. Tôi hiểu rằng mình không nên kỳ vọng, dù đó không phải là một việc quá khó. Nhưng sẽ có người làm việc này tốt hơn tôi trong thời điểm hiện tại.

– Nhưng muốn điện ảnh nước nhà thay đổi thực tế đó, thì tốt hơn hết những nhà làm phim, như chị, nên xắn tay vào chứ?

– Không! Tôi sẽ không làm gì để thay đổi điều mình muốn thay đổi. Giờ tôi làm giống như những người đi trước thường hay khuyên, một câu rất nhàm chán: “Thôi hãy tập trung vào làm việc của mình đi!”.

Tôi chưa bao giờ thích câu đấy. Nhưng giờ nếu tôi không làm vậy thì cũng không biết làm thế nào?

– Vì sao chị lại chán chường vậy?

– Tôi thấy mọi người đang mắc phải một sai lầm rất lớn, đó là cố tìm những thứ không có trong phim tác giả hay phim nghệ thuật, cũng như tìm những điều không bao giờ tồn tại trong phim thương mại ở Việt Nam.

Làm phim bây giờ bị coi là một nghề, một công việc kiếm tiền, như một khoản đầu tư vậy. Khi đã coi như vậy thì tại sao mọi người lại tìm kiếm những thứ khác?

nguyen-hoang-diep-7

– Tôi tưởng nghề nào chẳng là nghề kiếm tiền?

Không! Với tôi, điện ảnh không bao giờ là nghề tầm thường như thế. Vì chẳng có cái gì liên quan đến điện ảnh thực sự mà có thể trở thành tầm thường được.

– Chị thất vọng không khi nhiều người nghĩ làm phim để kiếm tiền?

– Tôi chỉ tức giận thôi chứ không thất vọng. Có lẽ, tại tôi ít khi kỳ vọng.

– Những lí tưởng, mộng mơ mà chị mang theo trong bộ phim đầu tay (“Đập cánh giữa không trung” – PV) có còn vẹn nguyên hay ít nhiều rạn vỡ sau những va đập thực tế này?

– Những gì tôi cho là lí tưởng thì sẽ không bao giờ thay đổi. Còn những thứ góp phần làm nên lớp vỏ của nó thì, quả thực, có thay đổi đấy. Ví dụ như, những thứ trước khi bấm máy “Đập cánh giữa không trung” với tôi là rất quan trọng, bây giờ nó nằm ở mức độ quan trọng, và khi làm xong “Câu chuyện buồn nhất thế gian” (bộ phim thứ hai của đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp đang trong giai đoạn sản xuất – PV), có thể nó sẽ ở mức độ bình thường.

– Chị đang tự thỏa hiệp?

– Không! Tôi nghĩ mình đang thích ứng dần.

nguyen-hoang-diep-4

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng: Vân và Điệp đều làm ra những thứ mà tôi… nể

Giải Trí

ĐẠO DIỄN NGUYỄN HOÀNG ĐIỆP – ĐẠO DIỄN NGÔ THANH VÂN: NGƯỜI “VÁ TRỜI” – KẺ “LẤP BỂ”

Cả hai nữ đạo diễn, Ngô Thanh Vân và Nguyễn Hoàng Điệp hiện giữ khá chắc nhịp làm phim cùng ê kíp quen thuộc của mình. Người lựa chọn dòng phim nghệ thuật, người làm phim thị trường. Các dự án phim của họ luôn là tâm điểm của báo chí và công chúng.

Nói đến Vân – Điệp, giới làm nghề khá e dè. Bởi họ đều là những “nữ hổ tướng” trên trường quay, là đại diện xuất sắc cho điện ảnh hai đầu Bắc – Nam. Tuy nhiên, Sau vẻ cứng rắn của người thuyền trưởng là trái tim rất đỗi đàn bà.

Đẹp đã cố gắng “săn” họ bằng được, giữa những ngày cả hai đang bận rộn với những dự án điện ảnh mới. Trong cái nghề vốn được coi là “trọng nam khinh nữ” (đạo diễn điện ảnh), họ được ví như người “vá trời” và kẻ “lấp bể”.

Câu trả lời Đẹp mang đến cho bạn, có thể rất thú vị.

Ảnh: Nick M, Đinh Duy – Ý tưởng & tổ chức chuyên đề: Việt Tú

Điều kiện làm phim mỗi ngày một tốt hơn đã mở ra cánh cửa để phụ nữ có thể chọn đạo diễn như một nghề hiển nhiên, không cần phải hỏi “Làm được đến bao giờ?”. Làm phim, ngoài áp lực, đây thực sự là công việc nặng nhọc với sức vóc phụ nữ. “Thoát án” nặng lưng, chỉ còn áp lực tâm lý – thứ tôi tin phụ nữ giỏi hơn đàn ông gấp nhiều lần. Có lẽ đó là lý do phụ nữ ngày càng dũng cảm bước vào vị trí chỉ huy trên trường quay.

Tuy nhiên, có một thứ “án” khác, của nhà sản xuất – họ ngại trao dự án cho phụ nữ, điều này không có luật văn, chỉ có luật… lòng. Vì thế, phụ nữ phải thuộc hàng top ngay từ phim đầu tay. Cũng có thể vì tâm lý đó nên những đạo diễn nữ trên thế giới khi được nhắc đến thì luôn là những cái tên đáng gờm. Hoặc, đạo diễn nữ thường tự làm sản xuất, như một cách “tránh” những áp đặt mà người khác gán cho mình. Nhìn Điệp và Vân thì dễ thấy, thứ hai cô giống nhau nhất chính là… sự quyết liệt.

lullaby0593_bw

Thật ra, Vân và Điệp đều đã làm hai bộ phim mà tôi thấy nể, bởi họ làm những thứ khác với tôi. Tất nhiên tôi có lựa chọn khác cho cuộc đời, tôi không coi phim ảnh là nghề mình đi cùng trời cuối đất. Nhưng đó lại là điều tôi nhìn thấy ở Điệp. Dường như vẫn còn nhiều câu chuyện Điệp muốn kể, mà câu chuyện nào cô ấy cũng đam mê mãnh liệt. Người làm phim, chỉ có thể tiếp tục nếu còn muốn kể câu chuyện của mình.

So Điệp với Vân là… thừa vì họ đi hai con đường khác nhau.

Nếu phim của Điệp xuất sắc về nội dung, thì phim của Vân lại mạnh ở điểm tô chi tiết. Điệp cực đoan với từng số phận, Vân lại kiêu kỳ, thời trang và “showbiz”.

Việc Vân đi lên từ vai trò người mẫu, diễn viên trước khi trở thành đạo diễn không làm cho cô bớt quyết liệt hơn Điệp, và cũng không thể nói Vân yêu phim ít hơn Điệp. Mỗi công việc Vân từng trải qua đều trở thành dấu ấn trong phim của cô. Trong “Tấm Cám”, từ cảnh đến phục trang, Vân đều nắn nót kỹ càng, đến độ phải dùng từ xuất sắc. Ở Việt Nam, tìm một đạo diễn có khả năng làm hoàn hảo từng chi tiết rất khó. Tôi nể Vân vì điều này.

1

Điều tuyệt vời nhất của cuộc sống là luôn có những bất ngờ, rất khó để nói Vân sẽ dừng ở đâu, Điệp sẽ tạo ra những bộ phim hay thế nào. Khi họ còn muốn kể câu chuyện của mình, họ còn làm phim. Tôi tin vậy!

Đạo diễn “Cha cõng con” lên tiếng việc trả lại giải thưởng ở Cánh Diều

Giải Trí

“Cha cõng con” mới ra rạp sau 10 năm năm ấp ủ, gần 3 tháng quay phim, hơn 1 năm hậu kỳ với kinh phí lên tới gần 18 tỷ đồng của đạo diễn Lương Đình Dũng. Trước khi công chiếu và tham gia Cánh Diều, bộ phim được biết đã lọt vào một số liên hoan phim quốc tế như Houston, Boston, Châu Á Thái Bình Dương.

Đây không phải là lần đầu tiên một tác phẩm lọt hoặc giành giải thưởng tại các liên hoan phim quốc tế không nhận được giải thưởng trong nước. “Đập cánh giữa không trung” của Nguyễn Hoàng Điệp là một ví dụ. Bộ phim này từng giành giải Phim hay nhất tại Tuần phê bình phim quốc tế Venice, một giải thưởng thuộc Liên hoan phim quốc tế Venice, nhưng vì xác nhận tham gia Cánh Diều muộn hơn so với quy định, và không phải là hội viên Hội điện ảnh nên phim không được xét duyệt.

img_1865

Tại Cánh Diều năm nay, “Cha cõng con”  được đề cử ở ba hạng mục: Diễn viên nam chính xuất sắc, Đạo diễn xuất sắc, Phim điện ảnh xuất sắc. Tuy nhiên, phim chỉ nhận được Bằng khen từ Ban giám khảo cho hạng mục Phim điện ảnh.

Cha đẻ của bộ phim cũng cho biết, cách thể hiện khác lạ của “Cha cõng con” có thể là nguyên nhân khiến ban giám khảo chưa tiếp cận được bộ phim một cách đầy đủ, và đó là nguyên nhân anh trả lại bằng khen. Trước động thái này, ban tổ chức chương trình chưa có phản hồi.

“‘Cha cõng con’ không phải là cuộc chơi với điện ảnh đầu tiên của tôi, nhưng chắc chắn là cuộc chơi xương máu nhất, từ bây giờ cho đến sau này. Một cuộc chơi không hối hận. Người cha trong phim đã cõng con đi ngược với thiên nhiên, ngược xã hội, ngược số phận, một cách bản năng và không oán thán. Có lẽ tôi cũng đã làm thế với ‘Cha cõng con’, đi ngược lại với tất cả định kiến, xu hướng thị hiếu” – Lương Đình Dũng bày tỏ.

img_9558
Đạo diễn Lương Đình Dũng.

Đạo diễn Lương Đình Dũng cho biết thêm, bản thân anh thấy mình là người vô duyên với giải thưởng này. Năm 2004 anh từng tham dự ở hạng mục phim ngắn với “Hạnh phúc đỏ”, phim được giải Khuyến khích nhưng sau đó phim được chọn chiếu tại Liên hoan phim lớn của Pháp. Năm 2007, anh tiếp tục tham dự Cánh Diều ở hạng mục phim ngắn với “Chuyện ông Mờ” và chỉ nhận được bằng khen của Ban giám khảo. Bộ phim này sau đó được giải “Phim xuất sắc” tại Liên hoan phim Quốc tế Tokyo lần thứ 29.

Các giải thưởng quan trọng của Cánh Diều năm nay thuốc về: “Sài gòn anh yêu em” (Phim xuất sắc), Vũ Ngọc Phượng (phim “12 chòm sao: Vẽ đường cho yêu chạy”) và Hà Hiền (phim “Sút”) lần lượt giành giải cho đạo diễn và diễn viên.

Mzung Nguyễn: nữ đạo diễn thích làm phim độc lập vì không muốn thay đổi để làm vừa lòng ai

Giải Trí

Mzung chọn con đường trở thành một đạo diễn độc lập với dòng phim thể nghiệm xuất phát từ chính tính cách có phần cực đoan của mình: không thay đổi để làm vừa lòng bất kỳ ai, dẫu cô vẫn biết rằng việc một người phụ nữ quá độc lập trong cả công việc lẫn đời sống đôi khi sẽ dẫn đến thiệt thòi, chẳng hạn, về kinh tế.


Trong tất cả những danh xưng mà nhiều người đang gọi chị như nhà làm phim độc lập, tình nguyện viên, nhà giám tuyển, giảng viên thỉnh giảng, chủ một không gian nghệ thuật kiêm quán trà với những đồ dùng tái chế, chị thích được gọi thế nào?

Tôi thích được gọi là nhà làm phim về môi trường vì tất cả những việc tôi làm đều chỉ hướng về hai hoạt động chính: làm phim và bảo vệ môi trường.

Dòng phim thể nghiệm khá kén người xem, vì chủ yếu những điều tác giả muốn truyền tải chỉ nằm ở hình ảnh. Làm sao chị tự tin rằng khán giả Việt sẽ hiểu phim của mình?

Tôi không hề tự tin. Mục đích đầu tiên khiến tôi làm phim là để thỏa mãn bản thân. Tôi có một câu chuyện, tôi tự tạo ra cấu trúc, rồi khi bản thân ưng ý với sản phẩm, tôi đi tìm khán giả để kể lại câu chuyện đó. Những buổi chiếu “Ngủ trong thành phố”, “Ánh sáng sau sự sống”… tôi đều không quảng bá rộng rãi, khách mời cũng chỉ là những người bạn có tư duy giống tôi cùng xem với nhau. Tôi không ngờ rằng khán giả tới đông quá, tôi phải chiếu thêm nhiều suất.

MZUNG NGUYỄN
• Sinh năm 1982
• Nhà làm phim độc lập, tác giả của nhiều bộ phim tài liệu và phim thể nghiệm về môi trường
• Đồng sáng lập không gian nghệ thuật, triển lãm Mzung Space
• Sáng lập, điều hành CLB “Xine tập sự” tại Đà Nẵng và dự án “Cinema land”
• Đồng sáng lập chương trình “Gặp gỡ mùa thu”

Khi làm phim thể nghiệm, chị có nghĩ rằng mình đang đặt ra bài toán để khán giả đi tìm lời giải?

Những phim tài liệu tôi làm thường không thách thức khán giả, chúng rất gần gũi và dễ xem. Còn phim thể nghiệm thì đúng là thách đố. Nhưng tôi lại thấy khán giả hiểu hết những điều tôi muốn truyền tải, họ còn đặt được nhiều câu hỏi hay, thậm chí có những câu hỏi đến giờ tôi vẫn không trả lời được.

Ví dụ như?

Như câu hỏi “trách nhiệm của một người nghệ sĩ nên dừng lại ở đâu?”. Tôi không biết. Tôi không biết mình chỉ nên dừng lại ở việc làm ra tác phẩm hay còn phải hành động thực tiễn. Dẫu bây giờ tôi vẫn hành động, nhưng liệu những hành động ấy đã đủ hay chưa?

Dường như chính những vấn đề chị đặt ra trong phim đã quay sang thách thức chị?

Đúng, và bản thân thể loại này cũng thử thách tôi nhiều. Tôi phải tự tạo ra cấu trúc, tự trả lời tất cả những câu hỏi, dù nhiều câu thật sự rất thiển cận. Nhưng tôi không hề ghét bỏ chúng, kể cả những ý kiến trái chiều với tôi. Bởi nếu chỉ toàn những lời khen thì các buổi chiếu phim sẽ không còn là sự kiện thể nghiệm nữa mà trở thành sự kiện tự vinh danh mất rồi. Sau những suất chiếu, tôi rất thích khi chứng kiến không gian thể nghiệm trở thành buổi đối thoại không khoan nhượng.

Chị đối phó ra sao với những góc nhìn hạn hẹp hoặc trái chiều?

Tôi tôn trọng sự khác biệt và luôn chào đón tất cả những câu hỏi, dù chúng có hàm chứa sự khiêu khích hay hoài nghi. Chẳng hạn như khi tôi khởi xướng phong trào nhặt rác, nhiều người hỏi đến khi nào tôi mới nhặt hết rác, liệu tôi có thể lượm hết rác trên thế giới này không.

Mỗi khi phát ngôn về các đề tài thời sự, tôi chấp nhận sự rủi ro. Sai cũng được, nhưng ít ra là mình chịu nói và chịu làm, tôi không ngại. Nếu mình sai thông tin, có người sẽ sửa cho mình; nếu sai về quan điểm, coi như mình đang học hỏi từ người khác.

Cuộc đời chị có bị ảnh hưởng bởi những con số trong tài khoản?

Cũng có chứ. Việc mở cửa và duy trì Mzung Space, tôi luôn biết sẽ là một hành trình dài và khó khăn. Không ai thấy được mối lợi nào từ nơi chỉ toàn đồ dùng tái chế và hoạt động miễn phí. Tôi biết nếu cố gắng thương thuyết thêm một chút nữa, tôi có thể nhận được đầu tư cho các dự án của mình, nhưng tôi không muốn bị bão hòa giữa các mô hình khác, không muốn phải làm theo yêu cầu của bất kỳ ai. Tôi chỉ muốn đứng độc lập, thành bại ra sao cũng là kết quả của sự cố gắng của chính mình.

Chị là người phụ nữ có thể tự giải quyết mọi vấn đề?

Tôi tự tin như vậy. Tôi chưa từng làm điều gì vì ai khác. Tôi không cần thành công. Mọi việc tôi làm đều chỉ để thỏa mãn những thôi thúc, dự định của mình trước tiên.

Trong một thế giới đầy phe cánh, tôi không có nhu cầu đứng chung với ai. Nhưng làm việc độc lập không có nghĩa là ở một nơi chốn riêng, nói một thứ tiếng riêng, vị kỷ, nếu cần ngồi lại giải quyết một vấn đề chung, tôi vẫn rất sẵn lòng.

Bất lợi của việc quá độc lập là gì?

Không vừa lòng nhiều người, không đủ tiềm lực để mở rộng dự án. Thi thoảng tôi có cảm giác mình bỏ lỡ một vài thông tin. Bây giờ tôi phải đi kiếm tiền, nuôi sống mình trước đã, sau đó sẽ quay lại với các dự án và phát triển chúng.

Hoài bão lớn nhất trong cuộc đời chị là gì?

Đã lâu lắm rồi không ai hỏi tôi câu này. Thời còn trẻ tôi cũng có hoài bão như bao người khác, muốn đi chu du khắp thế giới, trở thành người có sức ảnh hưởng, trở thành một nhà báo “xịn sò”. Bây giờ thì không thế nữa rồi. Mỗi ngày, tôi chỉ suy nghĩ làm sao thực hiện hết các kế hoạch đang ấp ủ trong đầu.

10s Q&A

Món đồ tái chế chị thích nhất?

Hai chiếc ghế sofa trị giá 0 đồng, chúng được đóng từ 100% đồ tái chế mà chúng tôi nhặt được.

Người ảnh hưởng nhất tới tính cách của chị?

Tính cực đoan, nóng nảy, duy ý chí tôi thừa hưởng từ ba tôi. Phần còn lại thì tôi chẳng giống ai.

Ý nghĩa những hình xăm trên tay chị?

Hình xăm tọa độ Đà Lạt: tôi muốn mình được chôn ở đây lúc cuối đời.

Hình xăm “Do no harm”: tất cả những việc tôi làm sẽ không gây đau đớn cho thú vật hay con người.

Còn lại là hình xăm những con vật tôi yêu thích hoặc tôi từng tham gia bảo tồn, giải cứu.

Sản xuất: Hạnh Nguyên
Nhiếp ảnh: Samson Nguyễn