Mênh mang thu vàng Y Tý

Du Lịch

Sau phút nghiêm mình trước cột mốc số 92 cùng cột cờ Lũng Pô, chúng tôi lại cùng “bạn đồng hành” Everest lên đường ngược A Mú Sung, A Lù để tới với Y Tý – mảnh đất của mây trời.

Cứ mỗi độ thu sang là cả cảnh vật, con đường của vùng Tây Bắc được ông trời nhuốm lên một màu vàng rộm của nắng và những nương lúa. Cái vẻ tất bật hiện rõ trên từng thửa ruộng đang vào mùa gặt, cả trên nét mặt kẻ lữ khách chuẩn bị lên đường đi ngao du. Chúng tôi chọn cho mình một lộ trình quen thuộc để khám phá vẻ đẹp mùa thu miền núi. Xuất phát từ Hà Nội, vi vút trên cung đường cao tốc dài nhất Việt Nam nối liền tới tận Lào Cai, ngược dòng nước đỏ tới Lũng Pô – nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt, qua A Mú Sung, A Lù để ngồi dưới mái nhà trình tường của người Hà Nhì ở Y Tý, xuôi Mường Hum về Sa Pả. Cung đường khép trọn niềm vui của mùa lúa mới, mùa no ấm của đồng bào.

dr095978
Người bạn đồng hành cùng chúng tôi trong chuyến đi giữa mùa thu vàng Y Tý là chiếc Ford Everest máy dầu
img_1537
Y Tý đẹp quanh năm, mùa lúa chín vàng thường là tháng 9 hàng năm
img_1577
Ruộng lúa trải dài khắp nẻo đường chúng tôi đi

Bát Xát đón chúng tôi bằng những cơn gió mát lạnh của mùa thu, lẫn trong sương sớm là mùi xôi nhà ai mới đồ chuẩn bị cho cả ngày trên nương. Cung đường tuần tra biên giới với những triền đồi đầy chuối, bên kia dòng sông đang cuộn đỏ chính là địa phận Trung Quốc với đường cao tốc ngày đêm xe chạy. Những cột mốc biên giới cứ hiện dần lên trên đường đi, đầu tiên là mốc 95, 94 rồi ngược về tới 92 cũng là điểm đánh dấu nơi đầu tiên của dòng sông Hồng trên lãnh thổ Việt Nam. Từ xa, bạn đã có thể thấy màu đỏ thắm của lá cờ tổ quốc tung bay giữa đất trời Lũng Pô nhưng để chạm tay vào đó là điều không dễ dàng.

dr095730
Những cột mốc đánh dấu chủ quyền biên giới dọc đường từ Bát Xát lên A Mú Sung
dr095800
Cột cờ Lũng Pô
img_1535
Không khí rộn ràng của mùa gặt hiện lên trên từng thửa ruộng

Con đường đất nhỏ men theo triền núi, những ngày mưa bão của mùa hè làm sạt lở và bùn lầy thêm. Cua gắt, trơn trượt, mặt đường đầy rãnh sâu, bạn sẽ chẳng có cơ hội làm lại lần thứ hai nếu “sảy chân” trên đoạn đường vào cột cờ Lũng Pô. Nếu là một chiếc xe máy thì sẽ không quá vất vả bởi tính cơ động của nó, nhưng kẻ vận chuyển Ford Everest của chúng tôi thì câu chuyện lại khác. Rất vất vả để chọn được điểm đặt bánh xe khi bề rộng của đường chỉ vừa đủ, nhưng Everest lại lợi thế về độ cao gầm cũng như hệ thống giảm xóc êm ái mỗi khi lướt qua những “ổ trâu” trên đường. Dù phiên bản chúng tôi đi chỉ một cầu (dẫn động cầu sau) nhưng với sức mạnh cũng như ưu thế về sức kéo của máy dầu đã giúp cho chiếc xe như đang “khiêu vũ” với cung đường đầy thử thách.

dr095680
Lượng nhiên liệu tiêu thụ trung bình của chiếc Everest trong suốt cả hành trình của chúng tôi chỉ ở mức 8,5L/100km
dr095752
Cột mốc biên giới số 92 – Nơi đánh dấu điểm đầu tiên của dòng sông Hồng trên đất Việt
img_3630daden
Chúng tôi dạo chơi nơi thượng nguồn của dòng sông Hồng

dr096540

Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt là điểm giao nhau của dòng suối Lũng Pô từ phía tổ quốc mình đổ ra hợp với sông lớn từ Trung Quốc chảy xuống tạo nên ngã ba sông rất đặt biệt. Hai dòng nước, một trong một đục hòa vào làm một để mang biết bao phù sa cho vùng đồng bằng châu thổ. Cột mốc số 92 cùng cột cờ Lũng Pô sừng sững hiên ngang để đánh dấu mảnh đất phên dậu của đất nước đã biết bao lần bị xâm lăng, giờ đây đã được yên bình. Sau phút nghiêm mình trước mảnh đất thiêng liêng này, chúng tôi lại cùng “bạn đồng hành” Everest lên đường ngược A Mú Sung, A Lù để tới với Y Tý – mảnh đất của mây trời.

dr095884
Chúng tôi đi vào giữa độ đẹp nhất của mùa lúa ở Y Tý

Y Tý – mảnh đất của mây trời

dr095873
Y Tý cách Hà Nội chừng 380km, bạn có thể dễ dàng đi vào 2 ngày cuối tuần
img_1619
Phiên chợ Y Tý vẫn còn mang nhiều bản sắc của người dân nơi đây

Những khúc cua dần bị bỏ lại phía sau, hàng chục điểm sạt lở hay ngầm nước chảy cũng không làm khó chiếc xe với sự kiểm soát khéo léo của người lái. Bù lại những mệt nhọc của con đường là từng dải lúa như sóng vàng trên sườn núi, trải dài từ Ngải Trồ, qua Y Tý tới tận Dền Thàng, Mường Hum. Không khí vụ mùa rộn ràng trên từng thửa ruộng. Lúa Y Tý không giống lúa xứ Mù, thường chín sớm hơn đôi ba tuần và diện tích trải dài hơn. Chúng tôi cứ men theo con đường nhỏ vắt vẻo chạy vòng quanh ấy mà đi, để rồi lại ngẩn ngơ mê mải với bức tranh thiên nhiên tuyệt sắc.

img_3666
Khi khách đường xa hòa nhịp cùng người dân bản địa
dr095910
Cung đường qua khá nhiều thác nước bên đường
img_1781
Ruộng bậc thang ở Mường Hum

Y Tý hôm nay không có mây, đó là điều kém may mắn với chúng tôi, nhưng bù lại, những giây phút vào bản, ngồi dưới mái nhà của người Hà Nhì là giây phút chẳng bao giờ quên. Toàn bộ tường nhà được trình từ đất với độ dày chừng 40 – 60cm, có một cửa chính (nếu bếp liền nhà thì có thêm cửa phụ để xuống), không có cửa sổ mà là ô nhỏ thông gió, mái lá lợp bằng cỏ dày tương đương tường nhà. Đây vừa là nét kiến trúc độc đáo thể hiện bản sắc văn hóa của người Hà Nhì, vừa để chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt với mùa đông giá lạnh (có thể có băng tuyết). Chúng tôi ngồi đùa vui với lũ trẻ dưới mái nhà mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông trong khi ngoài trời đang đổ mưa rả rích. Những câu nói trao đổi chẳng hiểu hết ý nhau nhưng tất cả đều vui.

dr096115
“Đàn anh” Everest cùng “đàn em” Ford EcoSport trên hành trình Y Tý
dr096053
Bản Nhìu Cồ San là nơi sinh sống của đồng bào Hà Nhì với những ngôi nhà trình tường
dr096171
Nếu chỉ một chút sơ sẩy, bạn chẳng thể làm lại lần thứ hai
dr096259
Những phút giây thư thái trên đường cùng bạn đồng hành Ford Everest
dr096309
Bạn đã sẵn sàng để lên đường?

Trên chặng đường trở về, chiếc xe Everest đã cùng chúng tôi qua cầu treo cheo leo ở Mường Hum, ngược dốc Sâu Chua, Hầu Thào và về lại Hà Nội theo đường cao tốc. Chúng tôi đã ngược dòng nước đỏ tới điểm đầu chảy vào đất Việt, tới vùng đất của mây trời, của những ngôi nhà hình nấm như trong chuyện cổ tích, vượt suối, vượt rừng để khám phá trọn vẹn vẻ đẹp của mùa thu miền núi.

Y Tý, tháng 9/2017

Bài: Trần Giáp

23/09/2019, 09:00

Ai lên xứ Mù cùng tôi mùa thu này…

Du Lịch

Mù Cang Chải nằm cách Hà Nội chỉ hơn 300km, nghe tên có vẻ là xa xôi lắm, nhưng giờ đây là điểm đến của rất nhiều đoàn khách du lịch cả trong nước lẫn quốc tế. Với chúng tôi, xứ Mù không hề xa lạ, mỗi mùa lúa đổ nước rồi lúa chín chúng tôi đều qua đây.

1
Cùng với Y Tý, Hoàng Su Phì, Mù Cang Chải là một trong những điểm ngắm ruộng bậc thang đẹp nhất
21
Trải qua bao đời, bao thế hệ, đồng bào dân tộc Dao, Hmong mới làm nên được những thửa ruộng đầy quyến rũ thế này
36
Ruộng trải dài trên khắp các sườn đồi từ Nghĩa Lộ tới Mù Cang Chải

Nhưng chuyến đi lần thứ mấy mươi này vẫn làm cho cả đoàn chộn rộn. Hà Nội tiễn chúng tôi bằng cơn nắng nhẹ giữa mùa thu, đi ngược lại dòng người hối hả từ ngoại thành vào nội đô cho kịp giờ làm. Trong nắng sớm, chúng tôi nhanh chóng qua Thanh Sơn với những đồi chè xanh ngút tầm mắt, vượt đèo Khế, rồi đèo Ách. Nếu ai mê mẩn hương vị của chén trà shan tuyết thì Suối Giàng là nơi lý tưởng để thưởng thức, những gốc chè cổ thụ cả người ôm nằm trên đỉnh núi quanh năm mờ sương cho ra thứ chè thượng hạng nhất. Cả đoàn lại xuôi dốc Bồ Hòn hướng về Nghĩa Lộ đến khi thoảng nghe trong gió mùi của rơm rạ, của lúa chín là lúc xứ Mường Lò chào đón.

2
Từ tận dưới suối nước lên tới đỉnh đồi, đâu đâu cũng là ruộng lúa
3
Đại đa số ruộng ở Mù Cang Chải là của đồng bào người Hmong
18
Bạn sẽ bắt gặp những cảnh sắc rất đời thường

Chỉ mới giữa thu thôi mà thung lũng Tú Lệ đã bắt đầu lạnh se sắt, cái hơi lạnh phả ra từ ba ngọn núi Khau Phạ, Khau Thán và Khau Song vây quanh. Chúng tôi đi giữa thung lũng khi ánh chiều tà đã về, từng tia nắng cuối ngày chiếu xuống cả cánh đồng càng làm dậy thêm mùi của lúa nếp. Nếp Tú Lệ đã nổi tiếng khắp cả vùng Tây Bắc, cái thứ gạo mà không nơi nào có, được bà con người Thái, người Mông trồng một năm một vụ. Thứ xôi được nấu lên từ loại nếp này chẳng cần phải thêm đỗ, thêm lạc, thêm dừa mà vẫn đem lại vị ngọt rất riêng của rừng núi. Vị ngọt ngào, vừa đủ ngậy mà không quá béo, vừa đủ độ mềm dẻo mà không hề ướt hay khô để người sành ăn nhất cũng phải tấm tắc.

34
Thung lũng Cao Phạ là một trong những điểm ngắm lúa đẹp nhất trên hành trình
img_4969
Do nước đổ không đều nên sẽ có thửa ruộng chín vàng xen kẽ thửa đang xanh
4
Màu no ấm hiện lên trong mỗi căn nhà

Con đường lên Lìm Mông nằm lọt mình giữa những nương lúa đang được đất trời nhuốm lên một màu vàng rực, dòng suối chạy xuyên qua giữa thung lũng càng làm cảnh vật trở nên kỳ ảo hơn. Chúng tôi nhích ga thật chậm để lên đèo Khau Phạ – có nghĩa là “chiếc sừng trời”, một trong tứ đại đỉnh đèo của nước Việt khi mặt trời vừa kịp ló sau dãy núi và chiếu xuống những con đường. Đứng trên đỉnh đèo nhìn xuống thung lũng Cao Phạ mới thấy được màu no ấm.

10
Đèo Khau Phạ, trong tiếng Thái nghĩa là Sừng trời nối liền Tú Lệ lên Mù Cang Chải
8
Người dân sống xen kẽ với ruộng lúa ở thung lũng Cao Phạ
9
Bạn chỉ cần khoảng 3-4 ngày từ Hà Nội là có thể khám phá hầu hết các điểm đẹp ở Mù Cang Chải

Thật khéo khen cho bàn tay những người nông dân, qua bao đời chỉ gắn bó với mảnh đất này mà vẽ nên giữa đất trời những đường cong đẹp đến thế. Lẫn giữa màu vàng của lúa là màu của váy áo, cô gái người Mông váy sặc sỡ đang khom mình gặt lúa, cô gái Thái với tà áo trắng tinh khôi đang đập lúa cùng những chàng trai. Đó, bức tranh mùa gặt của miền núi luôn đầy màu sắc như thế. Từ xa xưa cho tới tận bây giờ, dường như vẫn không có gì thay đổi.

12
Hai thời điểm được xem là đẹp nhất ở Mù Cang Chải là mùa đổ nước (tháng 4 -5) và mùa lúa chín (tháng 9 – 10)
11
Ruộng bậc thang “mâm xôi” nổi tiếng tại Mù Cang Chải
31
Ruộng hình “chiếc giày” ngay cầu Ba Nhà

Chúng tôi đi giữa con đường 32 thênh thang nên đâu có gì vội vã. Rẽ vào La Pán Tẩn, rồi từ đó men theo con đường mòn của người dân đi làm nương để lên Tả Chí Lừ. Tuyến đường đất rất nhỏ với nhiều dốc cao, có cả nước chảy giữa đường làm chúng trở nên trơn trượt. Con đường mòn nhỏ khiến chúng tôi khá chật vật. Tuy nhiên, ông trời luôn rất công bằng. Bù đắp lại những mệt nhọc của cung đường là cảnh sắc nơi đây. Cả thung lũng Tả Chí Lừ bừng lên trong nắng, nhuộm vàng cả một góc trời.

28
Bạn sẽ thấy rõ không khí rộn ràng của mùa gặt mới hiện lên trên từng thửa ruộng
23
Nét tươi vui trên khuôn mặt của những người nông dân ở đây
29
Đừng quên thưởng thức món cốm nhé

Chúng tôi dường như không thốt được nên lời, chỉ biết ngồi xuống bên vệ đường và ngắm cho thỏa thích. Ông bạn đi cùng vốn cũng là dân nhiếp ảnh, sau vài cú bấm máy xạch xạch cũng đã chịu ngồi yên, rồi ông nói là không biết làm sao để chụp hết được vẻ đẹp nên thôi đành giữ lại bằng mắt vậy. Cả xứ Mù mùa này đều bừng lên những sắc màu, màu của nắng thu miền núi, màu của lúa vàng, của váy áo, của cả cuộc sống bình dị nơi miền sơn cước.

20
Hấu hết mọi công đoạn từ gặt tới phơi cất giữ đều thực hiện bằng tay
35
Lũ trẻ con rất đáng yêu
33
Đừng bỏ lỡ nhé, xứ Mù đang ở độ đẹp nhất của đất trời
17
Còn chần chừ chi nữa, chuẩn bị lên đường thôi nào!

Tú Lệ, Khau Phạ, La Pán Tẩn, Tả Chỉ Lừ… cũng chỉ là những góc nhỏ của đất trời nơi đây. Nếu có thời gian, tôi khuyên bạn hãy đi xe máy vào sâu trong Chế Cu Nha, Thào Chua Chải, Dế Xu Phình… để “cảm” và “thấm” hơn vẻ đẹp của núi rừng cũng như sự tài hoa của những bàn tay người Mông. Những bàn tay từ ngàn đời đã vẽ những đường nét, tô màu no ấm cho cả khung trời Tây Bắc. Đừng ngại ngần, hãy sà vào căn nhà ven đường, người Mông vốn rất hiếu khách, bữa cơm mới sẽ khiến bạn không thể nào quên mà cứ muốn ăn mãi không thôi….

Mù Cang Chải, 21/09/2017

Bạn đã sẵn sàng cho mênh mang mùa vàng Hoàng Su Phì?

Du Lịch

Cứ mỗi độ thu về, dân đi lại, nhiếp ảnh gia, những người yêu du lịch lại rộn ràng hỏi nhau xem lúa vùng cao đã chín chưa, chỗ nào đang xanh, chỗ nào đã gặt để vội vã lên đường cho đúng độ. Khắp các nẻo đường lên miền Đông Tây Bắc lại rộn ràng từng đoàn xe, dòng người nối đuôi nhau đi để cảm nhận sự hùng vĩ của đất trời cũng như sự tài tình của bà con dân tộc đã làm nên những sắc màu của núi đồi.

Giữa những cái tên như Sapa, Mù Cang Chải, Y Tý,… mảnh đất nằm dưới chân núi Tây Côn Lĩnh với cái tên Hoàng Su Phì là một nơi rất đặc biệt. Mùa lúa ở đây chỉ trồng một năm một lần tùy theo nước trời, thông thường cấy lúa đổ nước vào tháng 5 và gặt vào tháng 10. Những thửa ruộng trải dài khắp thung lũng từ thấp lên cao tạo nên vòng xoáy vàng rực rỡ, dưới ánh nắng chiều, mọi thứ dường như đều được nhuộm một màu vàng no ấm.

anh-1
Những nương lúa vàng óng trong nắng chiều
anh-12
Bao nếp nhà của đồng bào dân tộc tạo thêm vẻ trữ tình cho khung cảnh nơi đây

Chúng tôi men theo con đường tỉnh lộ từ ngã ba Tân Quang nhằm hướng Hoàng Su Phì. Con đường nhựa nhỏ bé nằm cheo leo nơi vách núi, phía dưới kia là dòng suối chảy quanh co qua cả thửa ruộng đang chín vàng. Vượt đèo Cổng trời cũng là lúc chỉ còn lại màu vàng của lúa và màu xanh của trời. Những mái nhà nép mình bé nhỏ dường như lọt thỏm giữa triền núi đầy ruộng bậc thang. Thật khéo khen cho bàn tay những người dân nơi đây, qua bao đời đã làm nên những kỳ quan tuyệt sắc.

anh-15
Thật tài tình cho những bàn tay người nông dân miền ngược, vẽ lên giữa núi rừng những đủ no của cuộc đời
2
Và những ngày đông no đủ

Từng bờ ruộng như những nét chấm phá uốn lượn, chở trên mình là bụi lúa nặng trĩu bông. Thêm sắc cho bức tranh đó có dăm cô gái Mông váy áo đỏ rực đang cúi mình gặt. Không khí nhộn nhịp của mùa gặt hiện rõ nơi đây, tất cả đều được làm thủ công. Từ gặt lúa, rồi đập, rồi phơi, rồi chà xát tạo thành gạo, tất cả những công đoạn ấy đều từ bàn tay những con người nhỏ bé sống giữa lưng trời này làm nên. Tôi ngồi lại bên triền đồi, một buổi chiều đầy nắng, nắng càng làm đẹp hơn phong cảnh nơi đây. Khói bếp nhà ai đã lên bảng lảng, hối hả những bó lúa cuối cùng, cả thửa ruộng giờ đây được nhuốm thêm màu vàng càng làm cho nổi bật hơn.

anh-2
Lúa nặng trĩu bông, mong chờ một vụ mùa bội thu
anh-9
Triền đồi rực nắng

Chúng tôi xuống tận nương, gặp từng con người chân thật đang thoăn thoắt gặt. Để được nghe câu chuyện về ruộng, về những nhọc nhằn ngày khi đắp bờ giữ nước. Tiếng Kinh còn chưa rõ, những ông bố, bà mẹ cả những đứa trẻ mà chúng tôi gặp trên đường đều hiếu khách một cách rất tự nhiên như bản chất thật thà của họ.

anh-6
Con đường uốn mình qua sườn đồi đầy lúa vàng, mây vườn quanh chân người lữ khách
anh-10
Con đường lên Thèn Chu Phìn đẹp như tranh vẽ giữa mùa thu

Khi chỉ cách Hoàng Su Phì chừng hơn chục cây số, chúng tôi chọn cho mình lối đi vòng qua Thông Nguyên. Con đường men theo bờ suối cứ xuống dần xuống dần đến tận thung lũng là nơi họp chợ của bà con quanh đây. Khu trung tâm hành chính của xã nhỏ bé nằm lọt thỏm giữa bốn bên là núi là rừng. Đứng ở giữa chiếc cầu nối hai bờ suối nhìn lên bốn hướng đều là màu vàng của lúa. Bà con người Mông cứ làm ruộng gần bờ suối làm lên, làm cho đến khi tới tận “đỉnh trời” thì dừng lại.

anh-8
Bình yên những mái nhà bên dòng suối, nương lúa
anh-14
Rộn ràng mùa gặt

Ruộng bậc thang có ở khắp nơi tại Hoàng Su Phì, từ ven những con đường đến dòng sông con suối, từ dưới sâu thung lũng lên tận đỉnh núi. Chấm phá vào bức tranh mùa gặt đầy no ấm đó là những mái nhà của người Dao, người Mông, La Chí,… nằm lưng chừng núi làm tăng thêm vẻ đẹp cho miền đất này. Những âm thanh rộn ràng của mùa gặt, những váy áo xúng xính đầy sắc màu của bà con dân tộc, nụ cười cô gái hay ánh mắt của lũ trẻ ven đường dường như đều mang trong mình sự tươi vui. Nếu đi vào đầu vụ gặt (cuối tháng 9), bạn sẽ gặp những mảng màu xanh vàng xen lẫn của những nương lúa, còn đi vào đúng độ (khoảng giữa tháng 10) cả mảnh đất ấy chỉ là một màu vàng óng của lúa và nắng.

anh-13
Mong cho những mùa vàng luôn nở rộ trên những cánh đồng miền sơn cước này
anh-3
Còn gì bình yên hơn khi bạn ngồi đây, ngắm nhìn mây bay qua sườn núi?

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ mang những giá trị về vật chất mà còn mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa. Bà con các dân tộc ở đây từ cả trăm năm nay chỉ dùng cuốc, cào, trâu bò và thậm chí là cả xương máu để làm nên những thửa ruộng kỳ vĩ uốn lượn theo từng thế núi, thế sông. Hai địa điểm được xem là đẹp nhất về ruộng bậc thang Hoàng Su Phì là bản Luốc và bản Phùng, đây thực sự là một công trình nhân tạo khó nơi nào có được. Những thửa ruộng nhìn từ trên xuống như những đồng bạc vàng được xếp tầng xếp lớp. Xen vào tầng tầng lớp lớp ấy là bà con người Nùng, Dao, La Chí, Mông… sinh sống giữa sườn núi. So với nhiều nơi khác, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì có nhiều cái hơn. Cái hơn thứ nhất là có cánh “đồng” ruộng rộng tới gần 200ha ở bản Luốc, cái hơn thứ hai là tổng diện tích ruộng bậc thang lớn tới 764ha với thời gian hình thành đã hơn 300 năm, cái hơn thứ ba là độ cao xếp tầng của những thửa ruộng (có những đoạn cao đến 1,5m giữa hai bậc) và có tới hàng ngàn bậc thang như thế.

anh-7
Ruộng bậc thang ở Thông Nguyên

Từ trung tâm xã bản Phùng có thể phóng tầm mắt khắp mọi hướng, đâu đâu cũng tầng tầng lớp lớp một màu vàng óng của những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín. Nếu ai đó đã đi miền cao nhiều, đã biết về văn hóa cũng như phong tục tập quán của bà con dân tộc ở đây thì có thể nhìn ruộng là biết được của đồng bảo dân tộc nào. Người Dao, người Nùng và người Mông thường làm ruộng xen kẽ với những cánh rừng, thậm chí là mỗi nơi một ít và cách xa nhà. Còn người La Chí thường làm ruộng quanh nhà và tập trung hơn. Người Dao ở bản Luốc, Sán Sả Hồ thường bắt đầu vụ mới từ ngay sau khi ăn Tết xong, còn người La Chí ở bản Phùng lại khai ruộng muộn hơn một chút. Chính vì thế, khi đi trên những con đường lớn, bạn có thể thấy những đốm xanh đốm vàng xen kẽ nhau hoặc là cả mảng núi là ruộng tạo nên phong cảnh đẹp mắt.

anh-17
Hầu hết mọi công đoạn của ngày mùa vẫn được thực hiện thủ công bằng tay
anh-16
Lũ trẻ con hồn nhiên vô tư chơi đùa bên nương lúa khi bố mẹ gặt hái

Nếu bạn là người thích mạo hiểm và phiêu lưu cũng như thích chinh phục những cung đường off-road thì trung tâm huyện đi ngược lên Pố Lồ, từ đó đi tiếp lên Thèn Chu Phìn và có thể vượt dãy Tây Côn Lĩnh để sang Thanh Thủy (Hà Giang). Vẫn là những thửa ruộng bậc thang nhưng rất sát đường đi, ruộng được làm kiểu như vòng tròn xoáy ốc ở các quả đồi, xen lẫn là trường học, suối và những mái nhà nhỏ. Những người dân tộc hiếu khách sẵn sàng mời bạn vào nhà của họ chơi và dùng cơm cũng như uống rượu.

anh-18
Hãy hòa mình vào phiên chợ vùng sơn cước nữa bạn nhé

Bạn cũng có thể hòa mình vào phiên chợ Hoàng Su Phì chỉ họp vào mỗi chủ nhật hàng tuần. Phiên chợ vẫn còn giữ được nhiều nét văn hóa đặc trưng của bà con dân tộc ở đây. Từ sáng sớm, trên các triền núi, từ mỗi mái nhà ai cũng váy áo với sản vật nhà mình cùng đi về một nơi – chợ phiên. Phiên chợ không hẳn chỉ là mua bán trao đổi những đồ dùng hàng hóa mà còn là nơi gặp gỡ của những chàng trai cô gái, là nơi bạn bè người thân cả tuần xa cách gặp mặt. Nếu may mắn, bạn cũng sẽ được tham dự nhiều lễ hội của bà con dân tộc ở đây như lễ cúng ma khô của người Mông, lễ Lùng Tùng của người Tày, lễ mừng cơm mới của người La Chí…

Hoàng Su Phì nằm cách Hà Nội hơn 300km và có hai con đường để lên đây. Đường dễ nhất và cũng được nhiều người lựa chọn là từ thủ đô theo quốc lộ 2 lên Tuyên Quang rồi đến ngã ba Tân Quang thì rẽ phải vượt đèo cổng trời và đi thêm chừng 60km nữa thì đến trung tâm Hoàng Su Phì.

Cung đường này dễ đi phù hợp với cả xe máy và ôtô, có thể tham quan được nhiều nơi trên đường như Nậm Ty, Thông Nguyên,… Con đường thứ hai là lên Yên Bái, Bắc Hà (Lào Cai) rồi từ đó đi lên ngã ba Lũng Phình thì rẽ phải đi Xín Mần và Hoàng Su Phì. Cung đường này xa hơn nhưng lại có nhiều điểm khám phá hơn như chợ Bắc Hà, Lũng Phình, Xín Mần…. Nếu đi vào các vùng biên giới (có cắm biển khu vực biên giới) bạn cần trình báo với chính quyền địa phương và bộ đội biên phòng.

Hoàng Su Phì, 07/09/2017.

Mênh mang thu vàng Y Tý

Du Lịch

Sau phút nghiêm mình trước cột mốc số 92 cùng cột cờ Lũng Pô, chúng tôi lại cùng “bạn đồng hành” Everest lên đường ngược A Mú Sung, A Lù để tới với Y Tý – mảnh đất của mây trời.

Cứ mỗi độ thu sang là cả cảnh vật, con đường của vùng Tây Bắc được ông trời nhuốm lên một màu vàng rộm của nắng và những nương lúa. Cái vẻ tất bật hiện rõ trên từng thửa ruộng đang vào mùa gặt, cả trên nét mặt kẻ lữ khách chuẩn bị lên đường đi ngao du. Chúng tôi chọn cho mình một lộ trình quen thuộc để khám phá vẻ đẹp mùa thu miền núi. Xuất phát từ Hà Nội, vi vút trên cung đường cao tốc dài nhất Việt Nam nối liền tới tận Lào Cai, ngược dòng nước đỏ tới Lũng Pô – nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt, qua A Mú Sung, A Lù để ngồi dưới mái nhà trình tường của người Hà Nhì ở Y Tý, xuôi Mường Hum về Sa Pả. Cung đường khép trọn niềm vui của mùa lúa mới, mùa no ấm của đồng bào.

dr095978
Người bạn đồng hành cùng chúng tôi trong chuyến đi giữa mùa thu vàng Y Tý là chiếc Ford Everest máy dầu
img_1537
Y Tý đẹp quanh năm, mùa lúa chín vàng thường là tháng 9 hàng năm
img_1577
Ruộng lúa trải dài khắp nẻo đường chúng tôi đi

Bát Xát đón chúng tôi bằng những cơn gió mát lạnh của mùa thu, lẫn trong sương sớm là mùi xôi nhà ai mới đồ chuẩn bị cho cả ngày trên nương. Cung đường tuần tra biên giới với những triền đồi đầy chuối, bên kia dòng sông đang cuộn đỏ chính là địa phận Trung Quốc với đường cao tốc ngày đêm xe chạy. Những cột mốc biên giới cứ hiện dần lên trên đường đi, đầu tiên là mốc 95, 94 rồi ngược về tới 92 cũng là điểm đánh dấu nơi đầu tiên của dòng sông Hồng trên lãnh thổ Việt Nam. Từ xa, bạn đã có thể thấy màu đỏ thắm của lá cờ tổ quốc tung bay giữa đất trời Lũng Pô nhưng để chạm tay vào đó là điều không dễ dàng.

dr095730
Những cột mốc đánh dấu chủ quyền biên giới dọc đường từ Bát Xát lên A Mú Sung
dr095800
Cột cờ Lũng Pô
img_1535
Không khí rộn ràng của mùa gặt hiện lên trên từng thửa ruộng

Con đường đất nhỏ men theo triền núi, những ngày mưa bão của mùa hè làm sạt lở và bùn lầy thêm. Cua gắt, trơn trượt, mặt đường đầy rãnh sâu, bạn sẽ chẳng có cơ hội làm lại lần thứ hai nếu “sảy chân” trên đoạn đường vào cột cờ Lũng Pô. Nếu là một chiếc xe máy thì sẽ không quá vất vả bởi tính cơ động của nó, nhưng kẻ vận chuyển Ford Everest của chúng tôi thì câu chuyện lại khác. Rất vất vả để chọn được điểm đặt bánh xe khi bề rộng của đường chỉ vừa đủ, nhưng Everest lại lợi thế về độ cao gầm cũng như hệ thống giảm xóc êm ái mỗi khi lướt qua những “ổ trâu” trên đường. Dù phiên bản chúng tôi đi chỉ một cầu (dẫn động cầu sau) nhưng với sức mạnh cũng như ưu thế về sức kéo của máy dầu đã giúp cho chiếc xe như đang “khiêu vũ” với cung đường đầy thử thách.

dr095680
Lượng nhiên liệu tiêu thụ trung bình của chiếc Everest trong suốt cả hành trình của chúng tôi chỉ ở mức 8,5L/100km
dr095752
Cột mốc biên giới số 92 – Nơi đánh dấu điểm đầu tiên của dòng sông Hồng trên đất Việt
img_3630daden
Chúng tôi dạo chơi nơi thượng nguồn của dòng sông Hồng

dr096540

Nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt là điểm giao nhau của dòng suối Lũng Pô từ phía tổ quốc mình đổ ra hợp với sông lớn từ Trung Quốc chảy xuống tạo nên ngã ba sông rất đặt biệt. Hai dòng nước, một trong một đục hòa vào làm một để mang biết bao phù sa cho vùng đồng bằng châu thổ. Cột mốc số 92 cùng cột cờ Lũng Pô sừng sững hiên ngang để đánh dấu mảnh đất phên dậu của đất nước đã biết bao lần bị xâm lăng, giờ đây đã được yên bình. Sau phút nghiêm mình trước mảnh đất thiêng liêng này, chúng tôi lại cùng “bạn đồng hành” Everest lên đường ngược A Mú Sung, A Lù để tới với Y Tý – mảnh đất của mây trời.

dr095884
Chúng tôi đi vào giữa độ đẹp nhất của mùa lúa ở Y Tý

Y Tý – mảnh đất của mây trời

dr095873
Y Tý cách Hà Nội chừng 380km, bạn có thể dễ dàng đi vào 2 ngày cuối tuần
img_1619
Phiên chợ Y Tý vẫn còn mang nhiều bản sắc của người dân nơi đây

Những khúc cua dần bị bỏ lại phía sau, hàng chục điểm sạt lở hay ngầm nước chảy cũng không làm khó chiếc xe với sự kiểm soát khéo léo của người lái. Bù lại những mệt nhọc của con đường là từng dải lúa như sóng vàng trên sườn núi, trải dài từ Ngải Trồ, qua Y Tý tới tận Dền Thàng, Mường Hum. Không khí vụ mùa rộn ràng trên từng thửa ruộng. Lúa Y Tý không giống lúa xứ Mù, thường chín sớm hơn đôi ba tuần và diện tích trải dài hơn. Chúng tôi cứ men theo con đường nhỏ vắt vẻo chạy vòng quanh ấy mà đi, để rồi lại ngẩn ngơ mê mải với bức tranh thiên nhiên tuyệt sắc.

img_3666
Khi khách đường xa hòa nhịp cùng người dân bản địa
dr095910
Cung đường qua khá nhiều thác nước bên đường
img_1781
Ruộng bậc thang ở Mường Hum

Y Tý hôm nay không có mây, đó là điều kém may mắn với chúng tôi, nhưng bù lại, những giây phút vào bản, ngồi dưới mái nhà của người Hà Nhì là giây phút chẳng bao giờ quên. Toàn bộ tường nhà được trình từ đất với độ dày chừng 40 – 60cm, có một cửa chính (nếu bếp liền nhà thì có thêm cửa phụ để xuống), không có cửa sổ mà là ô nhỏ thông gió, mái lá lợp bằng cỏ dày tương đương tường nhà. Đây vừa là nét kiến trúc độc đáo thể hiện bản sắc văn hóa của người Hà Nhì, vừa để chống chọi với thiên nhiên khắc nghiệt với mùa đông giá lạnh (có thể có băng tuyết). Chúng tôi ngồi đùa vui với lũ trẻ dưới mái nhà mát vào mùa hè, ấm vào mùa đông trong khi ngoài trời đang đổ mưa rả rích. Những câu nói trao đổi chẳng hiểu hết ý nhau nhưng tất cả đều vui.

dr096115
“Đàn anh” Everest cùng “đàn em” Ford EcoSport trên hành trình Y Tý
dr096053
Bản Nhìu Cồ San là nơi sinh sống của đồng bào Hà Nhì với những ngôi nhà trình tường
dr096171
Nếu chỉ một chút sơ sẩy, bạn chẳng thể làm lại lần thứ hai
dr096259
Những phút giây thư thái trên đường cùng bạn đồng hành Ford Everest
dr096309
Bạn đã sẵn sàng để lên đường?

Trên chặng đường trở về, chiếc xe Everest đã cùng chúng tôi qua cầu treo cheo leo ở Mường Hum, ngược dốc Sâu Chua, Hầu Thào và về lại Hà Nội theo đường cao tốc. Chúng tôi đã ngược dòng nước đỏ tới điểm đầu chảy vào đất Việt, tới vùng đất của mây trời, của những ngôi nhà hình nấm như trong chuyện cổ tích, vượt suối, vượt rừng để khám phá trọn vẹn vẻ đẹp của mùa thu miền núi.

Y Tý, tháng 9/2017

“Nấc thang lên thiên đường” ở Hoàng Su Phì

Du Lịch

Khi những con nắng đã bớt gắt hơn, khi làn gió mùa thu se sắt thổi tới từng ngõ ngách của phố xá. Cũng là lúc miền núi bước vào một vụ mùa mới, mùa của những gánh lúa vàng no ấm. Đó là khi những kẻ ham xê dịch lại lên đường, tìm về những miền heo hút nơi biên viễn, tìm về những thửa ruộng bậc thang trải dài trên sườn đồi. Những đoàn xe lại nối đuôi nhau hướng về mùa gặt, về với bông lúa nương vàng ươm mùi nắng.

img_1461
Ruộng bậc thang ở bản Phùng – một trong những nơi đẹp nhất ở Hoàng Su Phì
img_1497
Những nương lúa đang chín vàng, dưới cái nắng thu se sắt của miền núi

Chúng tôi không chọn cho mình cung đường phẳng lặng ngắn nhất để đến mảnh đất Hoàng Su Phì mà chọn đi vòng qua Bắc Hà, Xín Mần để tận hưởng thêm nữa cái lạnh se sắt của mùa thu miền núi. Chặng đường cao tốc Nội Bài – Xuân Giao như là bài thử đầu tiên cho hai “bạn đồng hành” của chúng tôi là Porsche Macan và Cayenne mới.

Chất thể thao đã ngấm vào từng chi tiết trong chiếc xe và hệ thống động lực mạnh mẽ vốn là “đặc sản” của Porsche khiến người lái có những cú tăng tốc như “dính ghế” cũng như cảm giác lái đầm chắc khi chạy tốc độ cao. Có lẽ, chẳng cần phải nói thêm nhiều về tiện nghi, trang bị hay cảm giác lái “đã đời” mối khi được “nài” “hổ Macan” và “Ớt Cayenne” ngoại trừ giá bán tại Việt Nam sẽ không dành cho số đông.

img_1482
Bạn đồng hành Porsche Macan và Cayenne 2018 mới

Xuân Giao rồi Phố Lu và ngược dốc lên Bắc Hà khi trời đã xế muộn, cung đèo nằm cheo leo như sợi chỉ ai vắt giữa lưng trời mà trên đó, chúng tôi đang nhích dần để tới mảnh đất vốn là lãnh địa của Vua Mèo Hoàng A Tưởng khi xưa. Bắc Hà không có mênh mang lúa chín nhưng lại có những rừng thông, sa mộc, có mùa mận nở trắng đồi khi xuân về hay lễ hội đua ngựa độc đáo. Với khí hậu gần giống với Sapa, mùa hè ở Bắc Hà cũng khá mát, mùa đông lạnh và mùa thu thì nắng vàng rải khắp lối đi. Chúng tôi chẳng vội vã, vài cú nhích ga nhẹ, những khúc cua cứ chậm chậm bị bỏ lại phía sau, mở toang cửa sổ trời để hít hà cái không khí trong lành và mát lạnh của miền núi.

26
Có khá nhiều phiên chợ đặc sắc trên cung đường như chợ Bắc Hà, Si Ma Cai, Vinh Quang, Cốc Pài…
24
Chợ Cán Cấu là phiên chợ gia súc họp vào thứ 7 hàng tuần

Từ Bắc Hà, tới Lùng Phìn rồi Nàn Ma và Xín Mần trước đây là cung đường off-road thử thách bất cứ tay lái nào, sau đó được làm lại nhưng nay bị xuống cấp khá nhiều tạo nên vô số ổ gà cũng như những đoạn đất đá lổn nhổn. Với Cayenne thì quá dễ dàng, sử dụng các chế độ khác nhau giúp tăng hệ thống động lực hay nâng hạ gầm giúp xe dễ dàng thoát những rãnh và hố sâu. Bù lại cho cung đường “không như mơ” đó thì cảnh sắc lại khiến những người lữ khách có thể phải chùng lòng. Dăm ba nép nhà giữa rừng núi với thửa ruộng đang chín vàng, khói bếp nhà ai nấu sớm lẫn cả sương núi cứ lẩn quất tạo nên khung cảnh đẹp như tranh vẽ.

img_1449
Những cung đường như được nhuốm một màu vàng ruộm của lúa và nắng
dsc_1559
Thật khéo khen cho bàn tay của đồng bào nơi đây đã làm nên những kỳ quan tuyệt sắc

Vượt hết những khúc quanh, những bùn lầy và đất đá, chúng tôi tới Xín Mần rồi vòng sang Hoàng Su Phì. Con đường nhựa nhỏ bé nằm cheo leo nơi vách núi, phía dưới kia là dòng suối chảy quanh co qua cả thửa ruộng đang chín vàng. Vượt qua đèo Gió cũng là lúc chỉ còn lại màu vàng của lúa và màu xanh của trời. Những mái nhà nép mình bé nhỏ dường như lọt thỏm giữa triền núi đầy ruộng bậc thang. Thật khéo khen cho bàn tay những người dân nơi đây, qua bao đời đã làm nên những kỳ quan tuyệt sắc.

img_1523
“Hổ Macan” giữa những trập trùng lúa chín
2
Bình yên bao mái nhà nép mình bên nương lúa

Từng bờ ruộng như những nét chấm phá uốn lượn, chở trên mình là bụi lúa nặng trĩu bông. Thêm sắc cho bức tranh đó có dăm cô gái Mông váy áo đỏ rực đang cúi mình gặt. Không khí nhộn nhịp của mùa gặt hiện rõ, tất cả đều được làm bằng tay. Từ gặt lúa, rồi đập, rồi phơi, rồi chà xát tạo thành gạo, tất cả những công đoạn ấy đều từ bàn tay những con người nhỏ bé sống giữa lưng trời này làm nên. Tôi ngồi lại bên triền đồi nơi bản Phùng rồi bản Luốc trong một buổi chiều đầy nắng. Khói bếp nhà ai đã lên bảng lảng, hối hả những bó lúa cuối cùng, cả thửa ruộng giờ đây được nhuốm thêm màu vàng càng làm cho nổi bật hơn.

img_1507
Hoàng Su Phì cách Hà Nội chừng hơn 300km, bạn có thể đi bằng hai con đường để tới đây. Một là qua Bắc Hà hay là thẳng từ Tân Quang lên.

Chúng tôi xuống tận nương, gặp từng người nông dân đang thoăn thoắt gặt lúa. Để được nghe câu chuyện về ruộng, về những nhọc nhằn ngày ngày khi đắp bờ giữ nước. Tiếng Kinh còn chưa rõ, những ông bố, bà mẹ và cả những đứa trẻ mà chúng tôi gặp trên đường đều hiếu khách một cách rất tự nhiên như bản chất thật thà của họ.

img_5055
Ngoài mùa lúa chín, Hoàng Su Phì cũng rất đẹp vào mùa nước đổ là khoảng tháng 5-6 hàng năm

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ mang những giá trị về vật chất mà còn mang nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa. Những thửa ruộng nhìn từ trên xuống như những đồng bạc vàng được xếp tầng xếp lớp. Xen vào tầng tầng lớp lớp ấy là nhà của bà con người Nùng, Dao, La Chí, Mông… sinh sống giữa sườn núi. So với nhiều nơi khác, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì có nhiều cái hơn. Cái hơn thứ nhất là có cánh “đồng” ruộng rộng tới gần 200ha ở bản Luốc, cái hơn thứ hai là tổng diện tích ruộng bậc thang lớn tới 764ha với thời gian hình thành đã hơn 300 năm, cái hơn thứ ba là độ cao xếp tầng của những thửa ruộng (có những đoạn cao đến 1,5m giữa hai bậc) và có tới hàng ngàn bậc thang như thế.

13
Những thửa ruộng như các đồng bạc xếp chồng chồng lớp lớp lên nhau

Lúa ở đây chỉ một năm một vụ nhờ hoàn toàn vào nước trời. Đó chính là nét độc đáo và khác lạ của ruộng bậc thang, đồng thời cũng thể hiển sự khéo léo và tài tình của những bàn tay đã làm nên chúng. Do địa hình đồi núi không thể tưới nước như đồng bằng nên những nấc thang sẽ giúp cho nước được sử dụng một cách triệt để nuôi lớn từng khóm lúa. Thường được gieo hoặc cấy vào độ tháng 5, rồi cứ để thế chờ cho nước mưa mùa tháng 6 tháng 7 nuôi lớn từng cây mạ nhỏ bé. Rồi nắng tháng 8 tháng 9 vàng rực giúp cho chúng trổ bông, kết hạt và ngả chín. Đó là lúc bà con bắt đầu thu hoạch, rồi cứ để mặc ruộng không cho đến tháng 5 năm sau như vòng quay của con nước mùa lũ.

img_1473
Chúng tôi đi giữa bản Phùng khi lúa đang độ chín rộ nhất

Từ trung tâm xã bản Phùng có thể phóng tầm mắt khắp mọi hướng, đâu đâu cũng tầng tầng lớp lớp một màu vàng óng của những thửa ruộng bậc thang mùa lúa chín. Hay như thung lũng Thông Nguyên, Nậm Ty mà chúng tôi đã ghé qua. Con đường men theo bờ suối cứ xuống dần xuống dần đến tận thung lũng là nơi họp chợ của bà con quanh đây. Khu trung tâm hành chính của xã nhỏ bé nằm lọt thỏm giữa bốn bên là núi là rừng. Đứng ở giữa chiếc cầu nối hai bờ suối nhìn lên bốn hướng đều là màu vàng của lúa. Bà con người cứ làm ruộng gần bờ suối làm lên, làm cho đến khi tới tận “đỉnh trời” thì dừng lại.

img_1574
Những nương lúa trải dài từ dòng suối lên tới tận đỉnh núi
img_1514
Hẹn gặp lại Hoàng Su Phì trong mùa thu năm sau

Cung đèo Cổng trời nối Tân Quang với Hoàng Su Phì giờ đã dễ đi hơn dù vẫn còn những góc cua tay áo khá gắt, những thửa ruộng đang chín vàng vẫn trải dài trên các sườn núi như muốn lưu luyến lữ khách. Dừng chân bên đèo, ngắm nhìn cả đất trời Hoàng Su Phì,  những vệt nắng thu chiếu rọi xuống thung lũng như đang tô điểm thêm những nét vẽ cuối cùng cho bức tranh tuyệt sắc của tự nhiên và con người, như món quà tiễn cả đoàn xuôi xuống Tuyên Quang rồi trở lại Hà Nội phồn hoa náo nhiệt. Hai bạn đồng hành Porsche Cayenne và Macan đã làm trọn vai kẻ vận chuyển đưa chúng tôi trên từng thang bậc cảm xúc của hành trình giữa mùa thu miền núi.

Ngược dòng sông Hồng về miền lúa chín

Du Lịch
Để có thể khám phá hết những nét đẹp của miền đất này, bạn nên đi theo cung đường Lào Cai – Lũng Pô – Y Tý – Mường Hum – Sapa hoặc ngược lại. Mùa đi đẹp nhất là khoảng tháng 9 – 10 khi lúa chín hoặc tháng 12 để có cơ hội chiêm ngưỡng biển mây Y Tý.

Mỗi dòng sông trên đất nước Việt Nam đều mang trong mình những câu chuyện rất riêng, nếu như sông Mã ầm ào và dữ dội, sông Đà thác ghềnh hiểm trở, thì con sông Hồng lại êm đềm hơn. Tháng 9, mùa nước cạn, từng con nước từ phía thượng nguồn vẫn đổ về bồi đắp cho cả vùng châu thổ hạ lưu rộng lớn. Đó cũng là mùa lúa chín trên những thửa ruộng bậc thang trùng điệp nơi núi rừng Tây Bắc. Theo những giai điệu đầy thương nhớ và hào hùng của bài hát “Gửi em ở cuối sông Hồng”, chúng tôi đã có chuyến hành trình ngược dòng tìm về nơi ngã ba Lũng Pô – nơi con sông Hồng chảy vào đất Việt.

dsc_2213
Những mái nhà trình tường của người Hà Nhì ở vùng cao Bát Xát, Y Tý
dsc_9968
Nếu may mắn, bạn sẽ gặp được biển mây bồng bềnh ngay dưới bước chân mình
Nếu đi bằng tàu hỏa, bạn đến ga Lào Cai, từ đó thuê xe máy để tự mình vi vu trên con đường tuần tra biên giới thiêng liêng của Tổ quốc. Bạn cũng có thể đi xe máy từ Hà Nội lên Yên Bái, rồi từ đó theo quốc lộ 70 quanh co khúc khuỷu với nhiều góc cua tay áo để lên Lào Cai và tới Lũng Pô.

Bạn cũng có thể tự mình chinh phục cung đường này bằng ô tô. Cung đường có nhiều đoạn lởm chởm và dốc cao, nên sẽ phù hợp với những chiếc SUV, bán tải hơn. Kinh nghiệm lái xe trên đường đèo dốc là điều kiện cần thiết trước khi khởi hành. Nếu di chuyển bằng ô tô thì từ thành phố Lào Cai, bạn đi theo hướng lên thị trấn Bát Xát, rồi từ đó đi thẳng tiếp đến ngã ba A Mú Sung – Lũng Pô thì rẽ phải đi theo đường tuần tra biên giới để đến đồn biên phòng Lũng Pô. Từ đồn biên phòng, bạn phải đi bộ theo đường ven để xuống bờ sông và ra cột mốc số 92, sau đó phải quay ngược ô tô ra ngã ba trên để đi theo đường lên A Mú Sung rồi Y Tý. Cung đường tuần tra biên giới từ Lũng Pô lên Y Tý thường bị sạt lở nhiều đoạn nên chỉ có thể đi xe máy mà thôi.

Chặng đường đầu tiên

Từ Lào Cai, chúng tôi kiểm tra lại đồ đạc, thức ăn cũng như các vật dụng cần thiết trước khi lên đường. Tháng 9, bầu trời miền biên viễn của đất nước trong xanh lạ thường, từng cơn gió thổi nhẹ mang theo áng mây trắng muốt. Chúng tôi qua cầu Cốc Lếu, rồi từ đó đi ngược lên trung tâm Bát Xát. Con đường chạy dọc theo bờ sông, qua những mái nhà trình tường, qua những núi đồi xanh ngát dứa và chuối.

ha8_9046
Lúa ở miền cao Y Tý thường chín vào khoảng giữa tháng 9 hàng năm
img_1537
Bức tranh mùa gặt hiện lên rõ theo từng bước chân đi

Những thửa ruộng bậc thang của bà con dân tộc đang vào vụ gặt, cả không gian như được nhuốm một màu vàng rộm của lúa nương. Từng dòng người váy áo sặc sỡ, từng đôi tay thoăn thoắt cắt lúa, rồi tuốt ngay tại ruộng, những đứa trẻ tung tăng chạy nhảy giữa cánh đồng bát ngát, đâu đó dăm ba cụ già ngồi đan áo đan khăn trước thềm nhà. Khung cảnh bình yên và êm đềm nơi miền biên ải này có thể khiến ai cứng lòng nhất cũng phải chùng xuống.

Chúng tôi không quá vội vàng để đến Lũng Pô mà từ từ dừng lại ở từng cột mốc đánh dấu chủ quyền đất nước dọc đường đi, từ mốc 95 rồi 94, 93. Mỗi cột mốc đều được xây dựng bằng đá hoa cương và được rào chắn đầy đủ. Dân du lịch bụi thường dừng lại rất lâu tại mỗi cột mốc, và chúng tôi cũng không ngoại lệ, đứng nghiêm mình chào cờ trước mốc như một cách thể hiện lòng yêu nước của thế hệ trẻ hôm nay.

dsc_9930
Còn gì bình yên và tình hơn là ngồi ngắm mây bay giữa trời thu nắng ngọt
ha8_8992_1
Những con đường mê mải giữa thu vàng
Những câu chuyện về dòng sông, về cái tên Lũng Pô, rồi thác Tây, con suối, mùa nào nước cao, mùa nào nước thấp, mùa nước đục nước trong, chuyện đời sống thường ngày, cả chuyện phải cảnh giác ra sao để bảo vệ toàn vẹn từng tấc đất của Tổ quốc. Tất cả những điều đó là động lực lớn để chúng tôi tiếp tục cuộc hành trình của mình.

Ranh giới giữa Việt Nam và Trung Quốc được ngăn bởi dòng sông. Phía bên kia là núi đồi trùng điệp của nước láng giềng với con đường cao tốc nối liền Lào Cai – Côn Minh được xây dựng dạng cầu vượt mà không xẻ núi. Từng đoàn xe lớn nhỏ nối đuôi nhau chạy rầm rập suốt ngày đêm. Trong khi đó, phía Việt Nam chỉ là con đường nhựa nhỏ uốn mình quanh các sườn núi với rất nhiều đồi chuối xanh ngắt là nguồn thu nhập chính của bà con dân tộc Mông, Dao ở đây. Chúng tôi dừng lại ở những ngôi nhà trình tường để hỏi han cũng như tìm hiểu về cuộc sống của người dân vùng biên.

Miền biên ải thiêng liêng

Từ con đường chính nối liền lên tận Y Tý, chúng tôi rẽ vào đường tuần tra biên giới để đi Lũng Pô. Con đường nhỏ nằm dưới những tán chuối đang mùa trĩu quả, ven đường là vô vàn hoa dại khoe sắc. Cả đoàn vào trạm biên phòng Lũng Pô để trình báo theo đúng thủ tục khi vào vùng biên giới, cũng là để hỏi thêm các anh về tình hình biên cương của Tổ quốc. Từ đồn biên phòng, chúng tôi men theo con đường ven sông đã được kè rất chắc chắn để xuống ngã ba sông, nơi gặp nhau của dòng suối Lũng Pô và dòng sông Hồng, chính là điểm mốc đầu tiên đánh dấu con sông đổ vào Việt Nam.

dsc_9797
Mây là đặc sản của miền cao Y Tý vào khoảng từ tháng 11 đến tháng 2 hàng năm

Tháng 9, sông Hồng đang mùa nước cạn, lòng sông trơ mình ra những bãi bồi hai bên, nước từ thượng nguồn đổ về không trong như ở suối Lũng Pô đổ ra vì thế mà dễ dàng nhận thấy hai dòng trong đục hòa vào làm một để chảy về xuôi. Điểm đánh dấu tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc là cột mốc số 92. Cột mốc số 92 là loại mốc 3 cùng số, có nghĩa là sẽ có mốc 92 (1), 92 (2) và 92 (3). Mốc 92 (1) nằm trên lãnh thổ Việt Nam, mốc 92 (2) thuộc lãnh thổ Trung Quốc cách mốc 1 là 127,61m, mốc 92 (3) cũng được đặt trên lãnh thổ nước bạn, cách mốc 1 và 2 lần lượt là 259,75m và 209,83m.

dr095739
Cột cờ Lũng Pô – nơi đánh dấu chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc
img_3626
Cột mốc biên giới số 92 đánh dấu điểm đầu tiên của dòng sông Hồng trên nước Việt
Với những người con nước Việt mê chinh phục mốc như chúng tôi, việc được đứng bên trụ đá hoa cương với dòng chữ Việt Nam cùng số mốc đã là những giây phút thiêng liêng bất tận. Có những khi đi cả ngày đường vất vả, trèo đèo, lội suối chỉ để tìm đến điểm mốc đánh dấu chủ quyền đó.

Chúng tôi vốc lên tay mình từng vốc nước sông mà dâng lên những niềm xúc cảm. Đó là niềm tự hào về dân tộc, về những hi sinh của các thế hệ đi trước đã ngã xuống nơi đây để bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc. Cũng từ đây, dòng sông chảy về phía hạ lưu mang biết bao phù sa để nuôi dưỡng, sản sinh ra vô vàn hoa trái, lúa gạo mà còn tạo nên nền văn minh Lạc Hồng hàng ngàn năm lịch sử của dân tộc Việt Nam. Vì không thể sang được hai mốc phụ 2 và 3 nên chúng tôi lên mốc 92 (1) để thực hiện nghi lễ chào cờ.

dsc_9921
Y Tý như một miền cổ tích giữa đời thực

Tạm biệt nơi ngã ba sông, tạm biệt các anh biên phòng vui tính, chúng tôi ngược đường lên Y Tý. Con đường tuần tra biên giới nhỏ bé uốn mình theo từng vách núi, phía bên kia chỉ cách một dòng sông là nước láng giềng. Qua Khu Chu Lìn, rồi A Lù, Y Tý hiện lên trước mắt khiến cả đoàn chúng tôi ngỡ mình đang đi lên thiên đường. Từng mái nhà nhỏ nép mình giữa thảm lúa vàng, tương phản với mây trời. Như một sự may mắn hiếm gặp, có những người bạn của tôi đã đi Y Tý đến cả chục lần chỉ để săn mây nhưng bất thành, và giờ thì nó ở ngay trước mặt chúng tôi. Đứng trên cao nhìn xuống, cả không gian như một biển mây, bầu trời xanh ngắt càng làm tôn thêm vẻ trắng ngần của mây. Mây luồn trên khắp đường đi, qua kẽ tay người lữ khách. Có lẽ, đó là sự trả công của mảnh đất nơi phên dậu đất nước cho những nhọc nhằn suốt đường đi của đoàn.

ha8_9037
Còn chần chừ gì nữa, lên đường thôi nào!
Lộ trình sông Cái

Sông Hồng có tổng chiều dài khoảng 1.149km bắt nguồn từ Nguy Sơn – Vân Nam – Trung Quốc ở độ cao 1.776m, phần chảy trên nước Việt dài chừng 510km, khúc giao dọc biên giới Việt – Trung là 80km. Điểm tiếp xúc đầu tiên của dòng sông này vào Việt Nam tại Lũng Pô, xã A Mú Sung, huyện Bát Xát, Lào Cai. Sông Hồng chảy qua 9 tỉnh của nước ta và được “tiếp sức” bởi các dòng sông khác như sông Đà, sông Lô, ngòi Hút, ngòi Thia… trước khi đổ ra biển Đông. Để đến được Lũng Pô, bạn phải đi từ Lào Cai, theo tỉnh lộ 155 ngược lên Bát Xát, rồi từ đó đi theo đường tuần tra biên giới, qua các cột mốc 95, 94, 93 trước khi tới mốc 92.