Sự hiện diện của AI trong đời sống đã trở nên phổ biến và khó thay thế, nhưng đi kèm là không ít thách thức và rủi ro. Trong cuốn sách “Điểm kỳ dị cận kề”, tác giả Ray Kurzweil sẽ mang đến những góc nhìn về tính hai mặt của AI, cũng như dự báo về tương lai của con người trong thời đại công nghệ phát triển.
Ray Kurzweil (sinh năm 1948) là nhà phát minh, tác giả và nhà tương lai học nổi tiếng thế giới. Hiện là chuyên gia hàng đầu về AI tại Google, ông tập trung nghiên cứu học máy và xử lý ngôn ngữ tự nhiên. Ông được xem là một trong những bộ óc có ảnh hưởng nhất trong tư duy về tương lai công nghệ, đồng thời là tác giả của nhiều dự báo táo bạo về sự hợp nhất giữa con người và máy móc. Các tác phẩm của Ray Kurzweil có tầm ảnh hưởng lớn như “The Age of Intelligent Machines”, “The Singularity Is Near” và “How to Create a Mind”, góp phần định hình các cuộc thảo luận toàn cầu về trí tuệ nhân tạo và tương lai loài người… Lần trở lại này, “Điểm kỳ dị đã cận kề” gửi đi thông điệp rõ ràng: thời điểm mà ông gọi là “Điểm kỳ dị” (Singularity) khi con người và máy móc hợp nhất không còn là viễn cảnh xa vời, mà đang tiến đến gần hơn bao giờ hết.
Cuốn sách gồm 8 chương, mỗi chương là những câu hỏi về vị trí của con người trong các kỷ nguyên phát triển tiếp theo của thế giới, trong đó công nghệ đang có những biến đổi lớn: “Chúng ta đang ở đâu trong sáu kỷ nguyên?”; trí tuệ đang được tái kiến tạo; đặt ra câu hỏi “Tôi là ai”; Cuộc sống tốt đẹp hơn theo cấp số nhân; “Tương lai của việc làm: Tốt hay xấu?”; “Sức khỏe và phúc lợi trong 30 năm tới”; những hiểm họa nào có thể xảy đến; và kết thúc bằng “Cuộc đối với Cassandra”.
Trong cuốn sách này, Kurzweil dẫn dắt độc giả đi tiếp trên hành trình mà ông bắt đầu từ “The Singularity Is Near” (2005), nhưng với dữ liệu mới, công nghệ mới và niềm tin mạnh mẽ hơn rằng những dự đoán khi ấy đang dần trở thành hiện thực. Dựa trên “luật lợi tức gia tốc” (Law of Accelerating Returns), nguyên lý cho rằng tiến bộ công nghệ tăng trưởng theo cấp số nhân chứ không phải tuyến tính. Sự giao thoa giữa AI và công nghệ sẽ khai mở một cuộc cách mạng sâu sắc trong nhận thức, y học và xã hội, thông qua các công nghệ như trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI), giao diện não – máy tính, hay các nanobot có khả năng tương tác trực tiếp với tế bào con người.
Một trọng tâm của sách là cách AI tiến triển. Kurzweil vẫn giữ nguyên dự đoán AI có thể đạt đến năng lực ngang con người vào cuối thập niên 2020 bằng hàng loạt minh chứng thực tiễn: từ khả năng mô phỏng sinh học đến việc phát hiện thuốc mới bằng AI. Điều này cho thấy hành trình của trí tuệ nhân tạo tổng quát (AGI) không còn là tưởng tượng, mà đang dần được hiện thực hóa. Song song đó, ông mở rộng tầm nhìn sang công nghệ nano và y sinh, mô tả viễn cảnh nơi các nanobot có thể lưu thông trong cơ thể, sửa chữa tế bào, chống lão hóa, thậm chí kết nối não người trực tiếp với máy tính. Với tốc độ phát triển hiện nay, Kurzweil tin rằng con người có thể đạt tới “vận tốc thoát lão hóa”, điểm mà mỗi năm sống thêm đều được “mua” bằng tiến bộ công nghệ, khiến tuổi thọ có thể kéo dài gần như vô hạn.
Không chỉ nhìn về phần cứng, ông còn bàn sâu về ý thức, nhận thức và danh tính. Khi bộ não bắt đầu được mở rộng nhờ máy móc, những câu hỏi như “Tôi là ai?”, “Cái chết có nghĩa gì?”, “Bản ngã liệu có tiếp tục?” trở nên thiết yếu. Kurzweil không chỉ đưa ra dự đoán kỹ thuật, mà còn mời gọi độc giả suy ngẫm về cách mà cá nhân, xã hội và giá trị con người có thể thay đổi trong kỷ nguyên mới.
Cuối cùng, dù sắc thái chủ đạo là lạc quan, Kurzweil không né tránh rủi ro và thách thức. Ông nhắc tới việc tự động hóa có thể dẫn đến phân hóa giàu nghèo, khủng hoảng việc làm, rủi ro khi AI hoặc công nghệ không được kiểm soát và căn chỉnh cho phù hợp. Nhưng ông tin rằng, khi đã chuẩn bị tốt về mặt kỹ thuật và khả năng quản lý, nhân loại có thể vượt qua các biến số khó khăn để định hình một tương lai tích cực.
