Những di sản và giá trị văn hóa truyền thống đang quay trở lại mạnh mẽ khi thế hệ trẻ ngày càng quan tâm và trân trọng những gì các thế hệ trước để lại. Sự chuyển dịch này tạo điều kiện để các thương hiệu nội địa tiếp cận áo dài như một không gian sáng tạo mang tính đối thoại. Trong dịp Tết 2026, nhiều bộ sưu tập lựa chọn chất liệu và kỹ thuật làm trọng tâm, nhằm cân bằng giữa tinh thần hiện đại và hình ảnh lâu đời của áo dài.
Chất liệu giữ vai trò khởi điểm trong quá trình hình thành áo dài. Trước khi bàn đến phom dáng hay kỹ thuật trang trí, bề mặt vải quyết định cách áo dài tồn tại trên cơ thể, phản ứng với chuyển động và tương tác với ánh sáng. Thế hệ nhà thiết kế trẻ tiếp cận chất liệu không chỉ như yếu tố thẩm mỹ mà như một hệ quy chiếu gắn với đời sống đương đại, từ công năng sử dụng đến nguồn gốc và quy trình sản xuất. Lụa, tơ tằm, gấm và sequine tiếp tục giữ vị trí trung tâm, nhưng được nhìn lại bằng tư duy chọn lọc và tiết chế.
Tơ tằm tạo nền tảng cho lụa truyền thống Việt Nam thông qua quy trình dệt thủ công từ sợi kén. Cấu trúc tự nhiên giúp sợi tơ mảnh, mịn, có độ bóng nhẹ và khả năng điều hòa nhiệt tốt. Bề mặt vải phản chiếu ánh sáng vừa phải, tránh cảm giác chói gắt thường thấy ở sợi tổng hợp. Độ rủ cao giúp vải ôm theo đường cong cơ thể mà không tạo cảm giác gò bó. Lụa tơ tằm Nha Xá được nhiều thương hiệu lựa chọn nhờ khả năng giữ độ mềm, thoáng nhẹ và hạn chế nhăn, phù hợp với các hoạt động ngày Tết từ chụp ảnh, tiếp khách đến sinh hoạt thường nhật. Minhhh, DINGDANG, CAOSTU và Lalin đều khai thác chất liệu này trong các bộ sưu tập năm nay.
Từ nền tảng tơ tằm, lụa trong áo dài hiện đại phát triển thành nhiều biến thể thông qua kỹ thuật dệt và xử lý bề mặt. Lụa hoa dệt thủ công tạo hoa văn nổi trực tiếp, cho hiệu ứng ánh sáng thay đổi theo góc nhìn. Lụa satin tơ tằm sở hữu bề mặt mượt, độ rủ cao và khả năng tôn dáng rõ rệt. DINGDANG hợp tác với các làng nghề dệt lụa Vạn Phúc để cải tiến quy trình, giữ đặc tính mềm mại của lụa truyền thống đồng thời nâng cao độ bền, đáp ứng nhịp sinh hoạt đô thị. Hay nhà sáng lập kiêm giám đốc sáng tạo Đặng Phương Minh của MY LULLABY sử dụng váy nhung được thêu tay họa tiết chim và hoa, kết hợp chân váy hoặc quần, tạo cảm giác quý phái nhưng không khép kín.
Nếu tơ lụa tạo cảm giác thanh thoát, thì gấm thể hiện rõ dấu ấn của nghệ thuật dệt truyền thống thông qua hoa văn nổi hình thành từ sự đan xen của các sợi màu. Khác với họa tiết in, gấm sở hữu chiều sâu vật lý thể hiện qua độ dày mỏng của từng mô-típ. Gấm truyền thống giữ phom tốt nhưng thường nặng và cứng, buộc người mặc duy trì tư thế thẳng lưng, từ đó tạo nên vẻ uy nghiêm và trang trọng. Bề mặt gấm phản chiếu ánh sáng theo nhiều lớp. Phần hoa văn nổi bắt sáng rõ, trong khi phần nền trầm hơn, tạo hiệu ứng thị giác biến đổi theo góc nhìn. Đặc tính này khiến gấm thường xuất hiện trong các dịp lễ trọng, khi áo dài cần khẳng định giá trị thẩm mỹ và chiều sâu văn hóa.
Quy trình dệt gấm đòi hỏi tay nghề cao và thời gian dài. Nghệ nhân làm hoa văn trực tiếp trên khung cửi, kiểm soát từng sợi ngang để đảm bảo độ chính xác của họa tiết. Gấm thọ với chữ “Thọ” cách điệu, gấm hoa mai, hoa cúc hay các mô-típ rồng phượng đều mang ý nghĩa cầu chúc may mắn và thịnh vượng, phù hợp với không khí Tết. Tuy nhiên, trọng lượng và độ cứng của gấm truyền thống cũng đặt ra giới hạn khi áo dài cần đáp ứng nhịp sinh hoạt đa dạng trong ngày.
Điểm đáng chú ý trong mùa Tết năm nay là sự xuất hiện nổi bật của vải phủ kín sequine. Thay vì giữ vai trò trang trí phụ trợ, sequine trở thành bề mặt chính, tạo hiệu ứng ánh sáng trực tiếp trên vải và mang lại độ rủ rõ nét khi chuyển động. Mỗi bước đi, tà áo hoặc quần phản chiếu ánh sáng nhẹ, tạo cảm giác sinh động. Song song với việc khai thác chất liệu bản địa, các nhà thiết kế trẻ mở rộng biên độ thử nghiệm bằng kỹ thuật xử lý đương đại. PHAM tiếp cận áo dài như một cấu trúc linh hoạt, kết hợp lụa, gấm, nhung và ren lưới dệt họa tiết để tạo hiệu ứng xuyên thấu táo bạo. Thay vì phủ kín bề mặt bằng trang trí, thương hiệu để chất liệu tự tạo hình thông qua độ rủ, độ dày và khả năng bắt sáng, biến vải vóc thành ngôn ngữ thể hiện cá tính và phong cách sống.
Bên cạnh chất liệu, kỹ thuật giữ vai trò quyết định trong việc hoàn thiện hình hài áo dài Tết. Nghệ thuật thêu và đính kết được xem như một ngôn ngữ thẩm mỹ chủ đạo, biến tà áo thành không gian kể chuyện bằng kim chỉ. Thêu tay với các mũi kim tỉ mỉ hình thành nên cánh hoa và đường viền thanh thoát trên nền lụa. Mỗi đường chỉ đòi hỏi sự kiên nhẫn cao độ, khiến một tà áo có thể cần đến hàng trăm giờ lao động thủ công để hoàn thiện. Song song với đó, kỹ thuật dựng phom được triển khai tỉ mỉ, tập trung vào cấu trúc cân bằng thông qua nếp gấp, chiết eo và xử lý chất liệu. Cách tiếp cận này vừa gợi nhắc ký ức văn hóa, vừa phản ánh đời sống đương đại của người phụ nữ. Sự kết hợp giữa thêu tay và dựng phom giúp áo dài đạt được vẻ đẹp hình thức đi kèm chuyển động tự nhiên khi người mặc di chuyển.
Đính kết trên áo dài đòi hỏi sự tinh tế và tính toán thẩm mỹ chặt chẽ. Thay vì phủ kín bề mặt vải, nghệ nhân đặt các chi tiết đính kết như điểm nhấn bổ trợ tại nhiều vị trí dễ nhận thấy như dọc đường cổ áo, vai, tà trước hoặc gấu áo. Cách bố trí này không chỉ tôn dáng người mặc mà còn dẫn hướng thị giác theo các đường nét mềm mại, tạo cảm giác thanh thoát và liền mạch. Sự cân đối giữ vai trò then chốt trong kỹ thuật đính kết. Hạt cườm, kim tuyến hoặc pha lê được sắp xếp theo nhịp điệu và mật độ kiểm soát, tránh tạo cảm giác nặng nề hoặc rối chi tiết. Đính kết thường tập trung ở thân trên nhằm định hình phom dáng, hoặc chạy dọc theo đường tà để kéo dài tỉ lệ thị giác. Kỹ thuật này yêu cầu bàn tay vững và mắt thẩm mỹ chính xác, đủ khả năng xác định điểm dừng cần thiết để giữ được tinh thần tiết chế và vẻ đẹp nền nã của áo dài truyền thống.
Trong không khí hân hoan của những ngày cận tết, chắc hẳn ai trong số chúng ta cũng đang tất bật hoàn thiện những dự án cuối năm để kịp chuẩn bị mua sắm đón tết cùng gia đình. Nhằm mang sắc xuân về với những tâm hồn mộng mơ, yêu những điều duyên dáng đã làm nên cốt cách của người phụ nữ Việt Nam, các thương hiệu thời trang Việt đã soi chiếu những tấm áo truyền thống và diễn giải bằng ngôn ngữ thị giác cách tân thời thượng. Ở chuyên đề này, Đẹp giới thiệu những câu chuyện truyền cảm hứng, ghi nhận cách các nhà thiết kế tiếp nối di sản thời trang Việt. Thông qua kỹ nghệ se chỉ luồn kim, mỗi thiết kế mở ra một cuộc đối thoại giữa quá khứ và hiện tại, từ chiếc áo thuộc di sản đến cách mặc hôm nay.
Xem thêm các bài viết khác trong chuyên đề:
Vẻ đẹp truyền thống “nở rộ” qua 5 xu hướng áo dài Tết
Chuyện về chiếc áo dài thời nay
2 trục thẩm mỹ gói ghém nét duyên của tà áo dài hiện đại
Ngôn ngữ thẩm mỹ của chất liệu và thêu thủ công trên tà áo dài đương đại
