logo Tôi có con trai, nên những điều dưới đây là có thật, đã và đang xảy ra. Tôi không dám gọi đó là kinh nghiệm để truyền lại cho các ông bố khác - mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh. Tôi chỉ kể lại những gì mình đã làm, những thứ mình quan tâm nhất và muốn nhắc nhở con trai mình, dựa trên những vấp váp đời tôi đã trải, và qua quan niệm của riêng tôi về giáo dục con trai.

Về cơ bản, một đứa con trai nên được nuôi lớn như một đứa con trai, tức là nuôi dưỡng để nó trở thành người đàn ông thực thụ. Giáo dục đứa trẻ trong "thời đại số" quả tình có khác biệt lớn với lối giáo dục truyền thống trong các sách dạy làm cha mẹ mà chỉ hai mươi năm trước vẫn là khuôn vàng thước ngọc. Trẻ con hôm nay quá khác, khác xa tưởng tượng của chúng ta. Chúng sinh trưởng vào đúng kỷ nguyên số, trong thế giới phẳng và môi trường ảo. Chúng cần những lời khuyên khác, những cách định hướng cuộc đời khác, những đức tính khác và kỹ năng khác.

Giữ lòng nhân từ

Điều cần dạy trẻ trên hết, ưu tiên số một, là lòng nhân từ. Khi đời sống thực tại đã vô tình đến mức đáng báo động vì những thay đổi chóng mặt trong xã hội, những tiến triển nhanh khủng khiếp trong công nghệ, thì nhất thiết phải giữ được lòng nhân. Lòng nhân thể hiện ở cách cư xử hàng ngày: yêu thương loài vật, côn trùng, không làm hại cây cỏ, biết quan tâm đến các thành viên gia đình, biết hỏi han chăm sóc bạn học, không quấy rầy người lớn, không phá phách ngỗ ngược gây ảnh hưởng đến người xung quanh,... Lòng nhân còn thể hiện ở việc biết ơn cha mẹ đã sinh mình ra trong đời, đã thương yêu mình, nuôi dạy mình tử tế. Lòng nhân cũng cần được phân biệt với lòng tốt ngu dại. Mà muốn vậy, cần dạy con trai bạn có ý thức thật sớm và thật thông tỏ về mối quan tâm và trách nhiệm. Quan tâm đều khắp, nhưng trách nhiệm chỉ một vài, trong khi đa số chúng ta, cả những người lớn, đã nhầm lẫn nặng nề ở điểm đó.

Giữ gìn vệ sinh thân thể

Cần dạy con trai biết giữ gìn vệ sinh thân thể, chăm sóc răng miệng. Tôi thấy nhiều cháu ở các gia đình khác nhau, kể cả gia đình làm nghề y, đã không giữ vệ sinh thân thể đúng. Chúng thường lười tắm, lười đánh răng, lười thay quần áo. Chúng thường không xếp dọn phòng. Chúng thường để đầu ướt, người ướt đi ngủ. Chúng dậy trễ, ngủ muộn. Chúng tập thể thao tùy hứng, không có kế hoạch. Chúng ăn uống sai cách, ăn nhiều thực phẩm độc. Chúng dễ nghiện các loại nước uống tăng lực. Và chúng tập tành hút thuốc, uống bia khi chưa đến tuổi.

Tôn trọng kỷ luật

Cần dạy con trai biết tuân theo kỷ luật, kỷ luật phải nghiêm ngặt như quân đội. Việc gì làm mất bao nhiêu thời gian, phải đúng. Hẹn ai phải giữ lời, đến đúng giờ. Không vì lười mà lần khân, chậm chạp, uể oải. Không vì bệnh mà viện cớ bỏ tập, bỏ học. Không vì bất kỳ lý do gì để nuốt lời hứa.

Hiểu giá trị của tiền

Cần dạy con trai biết giá trị và cách sử dụng đồng tiền. Phải biết cách tiêu tiền mới hiểu được mặt trái của đồng tiền và khi trưởng thành mới biết kiếm tiền lương thiện. Cần tập ý thức tiết kiệm cho con, dù số tiền con để dành không đáng gì. Cần tập cho con trung thực, không ăn cắp tiền bố mẹ, không xài tiền thậm thụt dấm dúi. Cần cho trẻ tiếp xúc với môi trường thực tế, ví dụ một bữa ăn với bạn, nó phải góp tiền thế nào, hoặc trả lại bạn bằng một lần sau ra sao cho hợp tình lý.

Lịch sự đúng mực với phụ nữ

Cần dạy con trai biết ga lăng, lịch sự đúng mực với phụ nữ, dù đó là người hơn tuổi: hễ cứ là phụ nữ là phải được yêu chiều, được ưu tiên. Tập cho con trai nhường lối lên cầu thang, chỗ ngồi cho phụ nữ, phụ giúp người nữ tay xách nách mang, coi sóc trông chừng người nữ để bảo bọc họ (dù chỉ là tượng trưng).

Tự lập

Cần dạy con trai tự lập, tự thân vận động, biết xoay xở trong những tình huống xa gia đình hoặc khẩn cấp.

Không ngây thơ và cũng không chai sạn

Cần dạy nó phân biệt đúng sai hay dở từ sớm. Không ngây thơ quá đáng và không chai sạn. Tập cho nó đạo trung dung.

Nói gọn lại, là cần dạy con trai nhiều thứ lắm, bởi ta muốn nó thành một người đàn ông tốt. Mà ở thời bây giờ, đâu có dễ để tốt. 

 
Bài: Quốc Bảo